Geen schijn van kans, maar Mordechai geeft niet op

Leiders van de Centrumpartij, die links en rechts in Israël zouden doen sidderen, huiveren nu zelf. Moet ex-generaal en ex-minister van Defensie Yitzhak Mordechai de strijd staken?...

Van onze correspondent Theo Koelé

Het gezicht van Yitzhak Mordechai staat op onweer. Hij heeft zojuist de jongste opiniepeiling gezien over zijn kansen op het premierschap. Nog maar 7 procent van de Israëli's zegt op hem te gaan stemmen.

Een paar honderd lichamelijk gehandicapten, hun familieleden en hulpverleners moeten meer dan anderhalf uur wachten op de leider van de nieuwe Centrumpartij. In een riante lokatie weliswaar, in Petah Tikva, niet ver van Tel Aviv. Een soort balzaal, zonder de trappen en gangetjes die elders obstakels vormen voor rolstoelgangers. De Centrumpartij heeft als enige een gehandicapte op haar kandidatenlijst voor het parlement staan, op een overigens onverkiesbare plaats.

In een aangrenzend zaaltje voert Mordechai beraad met de partijtop. Het is duidelijk waaróver: moet de ex-minister van Defensie de strijd staken? Mordechai, door premier Benjamin Netanyahu ontslagen omdat hij 'lonkte naar links', staat onder zware druk van links om de handdoek in de ring te gooien. Hij schaadt de kansen van oppositieleider Ehud Barak. Die doet het in opiniepeilingen steeds beter. Barak zou op 17 mei Netanyahu kunnen onttronen, ware het niet dat er nog meer gegadigden zijn voor het premierschap. Een tweede gang naar de stembus lijkt onvermijdelijk als Benny Begin, een havik, Azmi Bishara, een linkse Arabier, en Mordechai, 'de man van het midden', zich niet terugtrekken.

Wekenlang gaven peilingen aan dat Mordechai zou winnen van Netanyahu als hij doordringt tot de tweede ronde, voorzien voor 1 juni. Hij zou dan de aanhangers van de verslagen Barak achter zich krijgen, én spijtoptanten uit Netanyahu's Likud-kamp. Mordechai, zelf spijtoptant, ziet de potentiële aanhang echter met de dag slinken. Er is geen schijn van kans dat hij een tweede, beslissende ronde haalt.

Maar opgeven? Daar is de 55- jarige ex-generaal de man niet naar, zeggen mensen die hem kennen. Mordechai heeft 'een groot ego', en koestert 'een diepe wrok' jegens Netanyahu. Bovendien, de premier verleidde hem in een tv-debat tot de uitspraak dat hij in de race blijft. Mordechai heeft 'Bibi' verwijten gemaakt omtrent leugens en bedrog. Hij zal door Netanyahu gegeseld worden als hij terugkomt op zijn woord. Daarom is het devies: doorvechten.

Anderzijds is het voor de Centrumpartij niet gemakkelijk doof te blijven voor de sirenezang in Barak's kamp.

Daar wordt gezinspeeld op mooie banen voor Mordechai c.s. Een ministerspost voor Mordechai; een ambassadeurschap voor de tweede man van de partij, ex-militair Amnon Lipkin-Shahak.

'Stap op!', luidde deze week de publieke oproep van Yossi Beilin, prominent parlementslid van de Arbeidspartij. Kom bij ons, steun Barak, dan sturen we Netanyahu naar huis. Daar is het Mordechai toch om begonnen? Nu speelt hij de premier alleen maar in de kaart, aldus Beilin: 'Netanyahu heeft een tweede ronde nodig, waarin ultra-orthodoxe kiezers hem honderd procent van hun stemmen geven, en waarin minder Arabische kiezers komen opdagen dan in de eerste ronde. Dan maakt hij een kans Barak te verslaan.'

In Petah Tiva slepen campagnevoerders in allerlijl lege stoelen weg voordat de partijbonzen binnenkomen. Enkele weken geleden vulde Mordechai moeiteloos een enorme zaal in Tel Aviv. Hoe is de neergang te verklaren? Politicoloog Reuven Hazan, verbonden aan de Hebreeuwse universiteit in Jeruzalem, heeft van meet af aan weinig vertrouwen gehad in de partij. 'Israël is niet te vergelijken met bijvoorbeeld Nederland, waar partijen elkaar in het politieke midden verdringen. Een Centrumpartij maakt hier alleen een kans als links en rechts zwak zijn. Dat is niet het geval. Vergelijk de situatie met Frankrijk, waar socialisten en Gaullisten tegenover elkaar staan. Nooit heeft zich een partij daartussen kunnen vestigen.'

Hazan noemt nog een reden waarom Mordechai zal sneuvelen. 'Voor kiezers in Israël staan vrede en veiligheid centraal, daarna komen sociaal-economische problemen. Die kunnen met compromissen opgelost worden, 1 procent meer of minder, een ander cijfer achter de komma. Maar als Israël een vredesverdrag wil met Syrië, gaat het om een vraagstuk van een volstrekt andere orde: staan we de Golan-hoogvlakte af?'

De Centrumpartij heeft in deze en andere kwesties geen helder standpunt; de top is intern verdeeld. De leiders 'hebben niets gemeen dan hun haat jegens Netanyahu', schamperde parlementslid Beilin.

De ironie wil dat Mordechai er wel in slaagt kiezers weg te jagen bij Netanyahu, maar niet ten bate van hemzelf. Wie de 'vrije val' van Mordechai in de peilingen bestudeert, ziet dat de meeste mensen die hem in de steek laten bij oppositieleider Barak terecht komen. Nu Mordechai zelf nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden