'Geen roman zo complex als de Bijbel'

Homo-icoon Colby Keller, die in vijftig Amerikaanse staten artistieke pornofilmpjes opnam, is verlegen, zegt hij. Dat zie je in zijn werk niet terug en evenmin in zijn hier beleden afkeer van Hillary Clinton of zijn kijk op de Bijbel.

Beeld Els Zweerink

Het filmzaaltje van kunstcentrum OT301 puilt uit. De muffe ruimte zit vol met jonge homo's - en een paar meiden. Je hoort de teleurgestelde oh's van late bezoekers die niet meer naar binnen mogen. Ze zijn naar Amsterdam gekomen om porno te kijken, met de Amerikaanse acteur Colby Keller (35) in de hoofdrol. Het blonde homo-icoon reisde voor zijn project Colby Does America twee jaar lang met een busje door de VS (en Canada) en maakte in elke staat een artistieke pornofilm met één of meerdere vrijwilligers. Hij was hier om wat filmpjes te vertonen, gevolgd door een vraaggesprek.

Bijna iedereen kijkt wel eens porno, maar weinig mensen zullen dit met honderden tegelijk doen. Er wordt puberaal gegiecheld, anderen zitten juist verstijfd in hun stoel. Vooraf grapt de moderator: 'Jullie mogen alles doen - huilen, lachen - als je maar van elkaar afblijft.' Dat Kellers project wordt gezien als kunst en dus een publieke screening verdient, zegt veel over het imago van de acteur. Ja, hij is aantrekkelijk en opwindend. Keller is wat je in homo/ hipstertermen een 'lumbersexual' noemt: een ruige, bebaarde man die eruit ziet alsof hij hout gaat hakken en je daarna te grazen neemt.

Maar onder die fraaie buitenkant zitten meer lagen. Keller is opgeleid als beeldend kunstenaar, leest en reist veel en weet wat er in de wereld speelt - als je zijn uitingen op sociale media mag geloven. Hij heeft een populair blog (The Big Shoe Diaries) en maakte seksuele voorlichtingsfilmpjes. Keller figureerde in kunstprojecten en videoclips, was model voor ontwerpster Vivienne Westwood en won meerdere awards. Hij is niet alleen een stuk vlees; hij is een mens van vlees en bloed, waardoor fans het idee hebben hem te leren kennen. (En iedereen weet: daar wordt de seks beter van.)

CV

Colby Keller (artiestennaam) werd op 18 oktober 1980 geboren in Michigan. Hij groeide op in Texas, in een streng christelijk gezin. Hij haalde een bachelor in de antropologie en een master in de fijne kunsten, maar rolde in 2004 in de porno-industrie. Hij groeide uit tot een homo-icoon en won vele prijzen voor zijn pornowerk. Keller ziet zichzelf als communist en homoactivist (zo maakte hij van 2012 tot 2014 een serie seksuele voorlichtingsfilmpjes). Keller blogt ook, figureert in kunstwerken en muziekvideo's en was model voor Vivienne Westwoods voorjaarscampagne van 2016. Voor zijn project Colby Does America reisde hij twee jaar door de VS. Hij heeft een partner.

Communist

Keller stelt zich kwetsbaar op, of probeert zo over te komen. 'Ik weet dat ik niet de knapste man ben. Ik heb niet het mooiste lichaam', zegt hij een dag eerder tijdens het interview, onderuit gezakt in een fauteuil. Hij heeft al vaker verteld dat hij buiten zijn werk om erg verlegen is. 'Daarom ben ik fan van datingapps, omdat ik dan van een afstand kan flirten. In een bar zou ik dat nooit zou durven.' En ook een pornoster heeft issues. 'Door het trauma van een slechte relatie had ik moeite met mijn seksualiteit. Ik wilde niet eens masturberen, maar daar neemt je libido van af en dat heb ik nodig voor mijn werk.'

Ook typerend is zijn haat jegens het kapitalisme. Hij is een zelfverklaard communist en benadrukt meerdere malen dat hij niet zoveel verdient als men denkt. 'Ik behoor echt niet tot de gay elite.' Met Colby Does America (gratis te zien op colbydoesamerica.com) wilde hij 'helemaal naakt gaan' en afstand doen van zijn bezittingen. Het project werd uit nood geboren, omdat zijn huisbaas in Baltimore hem eruit trapte. Hij haalde 45 duizend dollar op via crowdfunding en kreeg aanvullende donaties. Maar hij sloeg grote bedragen van commerciële filmstudio's af, om geen creatieve vrijheid af te staan.

Het was geen zorgeloze roadtrip. Al die kilometers in dat busje, al die eenzame motels en de wanhopige zoektocht naar mensen die seks durven te hebben op camera. Maar de all American boy leerde zijn thuisland zo wel beter kennen. 'Seks is een goede manier om een land te ontdekken en te zien waar men liberaal of conservatief is. Zo verwachtte ik dat Kentucky onmogelijk zou zijn, maar ik heb daar vier filmpjes gemaakt - I got lucky in Kentucky. Anderzijds dacht ik dat de liberale stad Nashville een eitje zou worden, maar men is daar alleen geïnteresseerd in roem, dus geld.'

Pornofilms

Keller had alleen zijn lichaam te bieden, maar wat geven mensen daarvoor terug? Hoe ver gaan ze met een camera erbij? 'Het viel mij op dat mannen uit de arbeidersklasse het verst durfden te gaan. Die maken zich geen zorgen over wie het zou zien. Bot gezegd: ze weten zelf ook wel dat ze niet de volgende president worden.' Keller liet het ruwe materiaal monteren door verschillende editors, die hij niet kende, zodat elk filmpje een ander gevoel heeft. 'Het is niet echt porno, het is ook niet echt kunst. Het zit daar ergens oncomfortabel tussenin, wat voor een kunstenaar juist heel comfortabel is.'

De acteur speelde de laatste tien jaar in zo'n honderd pornofilms, maar zijn streng christelijke familie in Texas weet nog altijd van niks. (Colby Keller is een artiestennaam.) 'Ik hoop dat dit zo blijft. Mijn moeder verkeert ook in slechte gezondheid, dus ik wil haar beschermen. De rest van mijn familie zou dit tegen mij gebruiken, ik wil ze geen munitie geven. Ik vertel ze dat ik kunstenaar ben en de wereld rondreis, wat deels waar is. Ik ben ook nanny geweest - een bijzonder beroep voor een man - dus ze zijn dus wel wat van me gewend. Ze hoeven alleen niet te weten wat ik met mijn penis doe.'

1. Boek: Bijbel

'Als kind las ik iedere dag de Bijbel. Ik werd daar niet toe gedwongen. Ik was een kind, dus je neemt automatisch de normen en waarden van je omgeving over. De Bijbel is geen goed moreel kompas voor de moderne mens. Ik bedoel: er wordt non-stop genocide gepleegd. Maar als fictieboek is het erg interessant. Sommige passages slaan nergens op, andere delen zijn aanstootgevend. Tegelijkertijd kan het veel steun bieden. Ik ken geen andere roman die zo controversieel en complex is. Nu ik met een vriend aan een nieuw kunstproject werk - waarbij we onze eigen religie verzinnen - zie ik dat nog meer in dan voorheen.'

2. Kunstenaar: Theaster Gates

'Deze Afro-Amerikaanse kunstenaar uit Chicago werkt veel in arme buurten, waar hij vervallen huizen transformeert tot kunstwerken. Hij gebruikt bijvoorbeeld het parket om installaties te maken. Hij organiseert in die huizen activiteiten met andere kunstenaars of bouwt er een bibliotheek in. Voor 12 Ballads for Huguenot House, dat hij maakte voor Documenta 13, renoveerde hij twee verlaten huizen in Chicago en het Duitse Kassel en verwisselde elementen. Zijn werk roept voor mij vragen op over de invloed van de kunstenaar op de omgeving waarin hij werkt. Hij trekt zo het kunstpubliek de volkswijken in, mensen die veel geld hebben te besteden. Ik vind dat heel inspirerend.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld Daniel Rosenthal
Beeld Els Zweerink

3. Museum: Museum of Jurassic Technology

'Een intiem museum in Los Angeles, in 1988 opgericht door David Hildebrand Wilson en zijn vrouw Diana. Ze hebben tentoonstellingen over honden en ruimtereizen, of over bizarre huismiddeltjes, zoals gebakken muis op toast. De opstellingen zijn al een kunstwerk op zichzelf. De belichting is daarbij heel belangrijk, soms moet je echt door donkere gangetjes kruipen. Laatst deden ze een expositie over hologrammen - dan vogelen ze uit hoe ze die zelf kunnen maken. Er wordt zoveel aandacht aan elk onderwerp besteed, zonder je te overladen met tekst. Je komt echt als een ander persoon naar buiten.'

4. Politiek: Alles behalve Hillary

'Ik ben niet vergeten wat de Clintons Amerika hebben aangedaan - want ook tijdens de eerste regering-Clinton had Hillary een flinke vinger in de pap. Hoe ze de boel privatiseerden, dereguleerden en de basis legden voor de kredietcrisis. De Clintons zijn de reden dat ik porno ben gaan doen. Ik kwam van de universiteit, maar ik kon nergens werk vinden. Ik ben twee baantjes gaan doen tegen een minimumloon: overdag in een luxe warenhuis en 's avonds als freelance cameraman voor een nieuwszender.

'Hillary Clinton is het beste voorbeeld van een slechte politicus. Ze is een slechte spreker en kan niet de aandacht vasthouden in een volle zaal. Het is tricky om kritiek op haar te leveren, want als man is het haast taboe om iets negatiefs over een vrouwelijke politicus te zeggen. Maar het gaat haar alleen om macht en geld. Ze werkt heel hard voor haar klanten, maar dat zijn de geldschieters van de Democratische Partij: ziekenhuizen, verzekeraars en tech-bedrijven - niet het Amerikaanse volk.

'Trump is net zo slecht voor Amerika, maar hij wint zieltjes bij de witte arbeidersklasse. Dat is minder smerig dan Clinton die probeert te winnen over de ruggen van de zwarte- en Latino-kiezers. Ik heb een tijdje in Washington D.C. gewoond, ik weet hoe het systeem werkt. Er zijn weinig politici die het niet voor geld, macht en roem doen. In het Congres sprong Bernie Sanders er voor mij uit. Waarschijnlijk ga ik niet stemmen, of anders op de Groene Partij.'

Beeld Els Zweerink

5. Muziek: Luzmilla Carpio

'Een Boliviaanse zangeres die bekend staat om haar hoge stem, typerend voor de Aymara- en Quechua-bevolking. Het zijn eigenlijk propagandanummers, die gaan over persoonlijke hygiëne en respect voor vrouwen, maar het klinkt prachtig. Ik kan veel aanmerken op de pinkstergemeente en mijn strenge opvoeding, maar ik heb warme herinneringen aan de muziek in de kerk. Hoe die gedurende een dienst wordt opgebouwd, de serotonine die dan vrijkomt. De manier waarop Luzmilla zingt - zo krachtig en ontroerend - doet mij daaraan denken. She gives me the Holy Spirit, man!'

6. Film: El Botón de Nácar

'Vroeger woonde ik naast een filmhuis en zag ik wel vijf films per week. Nu veel minder, omdat ik zoveel onderweg ben. Maar ik kijk aardig wat documentaires. El Botón de Nácar, of The Pearl Button, is een mooie politieke documentaire over Chili en hoe de indianen daar worden behandeld. Het is ook nog eens prachtig in beeld gebracht. Je kunt er dus verschillende dingen uithalen. Regisseur Patricio Guzmán probeert een boodschap over te brengen, maar speelt niet de schoolmeester.'

7. Plaats: Tanque Verde

'Vlak bij de stad Tuscon in Arizona loopt een stroompje met een waterval. Brandend hete zon en ijskoud water. Het is een van de weinige plekken in de VS waar je legaal naakt mag zonnen. Het is heerlijk om daar in je blootje op de rotsen te liggen, echt een paradijs op aarde.'

8. Icoon: Aiden Shaw

'Ik word opgewonden van iemands persoonlijkheid, iemand die down to earth, vriendelijk en slim is. Aiden Shaw is een prachtige, oudere man uit Engeland. Hij begon zijn carrière als videoclipregisseur, maar werkte ook als escort, rolde zo de porno in - en werd een sekslegende. Maar het is ook een intellectueel: hij is schrijver, muzikant en was zelfs leraar Engels. Die combinatie vind ik erg sexy.'

Beeld David M. Benett / Getty

9. Technologie: Selfies

'Ik vind selfies en selfiestokken echt verbluffend. Het is fascinerend hoe mensen technologie gebruiken om zichzelf te verhouden tot hun omgeving. Als ik naar een grote stad reis, kijk ik goed wat toeristen vastleggen, hoe ze poseren voor de camera. Het heeft een grote impact op ons leven, maar ik zie dat niet per se als iets negatiefs. Ik was zelf zeer actief op Instagram, maar mijn profiel is al drie keer verwijderd - zonder duidelijke reden.

'Ik zie de opkomst van smartphones en amateurporno niet als een bedreiging. De porno-industrie draait net als andere industrieën om kapitalisme: meer druk uitoefenen op je werknemers om meer geld te verdienen. Veel mensen denken dat ik rijk ben, maar ik krijg nu minder betaald dan toen ik begon. Maar dat stoort mij niet. Als amateurporno nieuwe manieren van interactie creëert, ben ik daar helemaal voor - als enige waarschijnlijk. Ik vind wel een andere manier om geld te verdienen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden