Reportage taaleis

Geen Polen in het café? Dat kan zomaar niet, ook niet in De Kikker en De Tijd in Tiel

Twee cafés in Tiel kwamen met een ‘taaleis’ en hingen een briefje aan de deur. Het leek vooral bedoeld om Poolse arbeidsmigranten te weren. Na een storm van kritiek en druk vanuit het gemeentehuis werden de huisregels alsnog verscheurd.

Horecaondernemers, met links Sebastiaan van Zeben, bespreken de situatie op het plein in Tiel. Foto Marcel van den Berg/de Volkskrant

‘We hebben absoluut niet de intentie om te discrimineren’, zegt eigenaar Harrie Gijsbers van danscafé De Kikker en het belendende café De Tijd aan het horecaplein in Tiel, vlakbij de Waterpoort en het Flipje-museum. ‘Ook Polen zijn hier welkom, maar ze moeten zich begrijpbaar kunnen maken. Onze insteek is de veiligheid in het café, voor iedereen.’

Mede-eigenaar Christjan Ernste: ‘Als je elkaar maar kunt verstaan, scheelt dat al de helft. Vroeger stootte je iemand aan, zei sorry en gaf hem een biertje. Maar als mensen zelfs dat sorry niet meer begrijpen, dan ontstaat er snel ruzie en loopt het hoog op.’

Ze hadden louter goede bedoelingen met hun taaleis voor klanten, bezweren ze: alleen mensen die Nederlands spreken en verstaan, mogen naar binnen. Maandag aan het begin van de middag hangt die huisregel nog steeds aan de deur bij De Kikker. Nummer 3 van ‘Froggy’s Rules’ luidt letterlijk: ‘Spreek en begrijp de Nederlandse taal.’

Storm van kritiek

Maar als de Gelderlander maandagmorgen over de omstreden huisregel bericht, die is ingesteld ‘na trammelant met Poolse arbeidsmigranten’, krijgen ze een storm van kritiek over zich heen. De café-eigenaren worden zelfs op het matje geroepen op het gemeentehuis. ‘Iedereen wil graag veilig uitgaan en horecaondernemers willen geen trammelant in hun zaak’, laat burgemeester Hans Beenakker in een officiële verklaring weten. ‘Maar discrimineren op afkomst mag gewoon niet in Nederland.’

Ook veel andere horecaondernemers in Tiel zijn boos en verontwaardigd over de in hun ogen discriminerende huisregel van hun collega’s. Door die omstreden maatregel komt volgens hen de hele Tielse horeca in een kwaad daglicht te staan. ‘Stel je voor dat je in Tsjechië alleen een café in mag als je Tsjechisch spreekt – dan sta je toch ook met je oren te klapperen’, zegt Terry Davelaar van nachtcafé Jam-Inn.

‘Je mag niet een hele groep uitsluiten’, vindt Margriet van Heesch, eigenaar van grand café Hart van de Betuwe en bestuurslid bij Koninklijke Horeca Nederland. ‘Dit is weer negatieve publiciteit voor de Tielse horeca.’

Sebastiaan van Zeben, eigenaar van Olivier Bommel, een feestcafé voor jongeren: ‘Iedereen is bij mij welkom, totdat hij of zij als individu een grens overgaat. Als iemand vervelend is, krijgt hij een verbod. Maar dat heeft niet te maken met nationaliteit.’

Het verfrommelde reglement. Foto Marcel van den Berg/de Volkskrant

Niet bereikbaar

De horecaondernemers drommen maandagmiddag samen op het zonovergoten horecaplein, in een poging het geschonden imago van Tiel op te vijzelen. Zij staan de pers uitgebreid te woord, terwijl de eigenaren van De Kikker en De Tijd urenlang niet bereikbaar zijn voor commentaar. ‘Ik begrijp niet dat ze hun porem niet even laten zien’, moppert Davelaar met duidelijk Amsterdamse tongval.

Pas na het onderhoud op het gemeentehuis duikt het tweetal opeens op voor de cafés die op deze dag zoals te doen gebruikelijk gesloten zijn - het danscafé is alleen in het weekend open. Ernste is ‘ontiegelijk geschrokken’ van alle ophef en publiciteit. ‘We gaan die huisregel veranderen’, zegt hij. Hij opent café De Tijd, loopt via een gangetje de smalle discotheekruimte van De Kikker in en beent naar de voordeur. Daar haalt hij de poster met huisregels van het raam en scheurt die ostentatief in snippers.

Mede-eigenaar Gijsbers geeft toe dat ambtenaren op het gemeentehuis hebben gedreigd met intrekking van de horecavergunning. ‘Het is geen discriminatie, maar het zit er dichtbij’, beweert hij. ‘Daarom moet het van de deur af.’

Het tweetal is nog maar kort eigenaar van beide aangrenzende kroegen. Voorheen zat hier café ’t Pleintje, dat bekend stond als ‘Polencafé’. Van dat imago willen ze af – ze willen een café voor iedereen. Collega Richard van Baal, eigenaar van café De Merckt, kan wel begrijpen dat je de doelgroep wilt veranderen. ‘Maar dit is niet de manier’, vindt hij. ‘Dit is gewoon niet slim.’

Discriminatie

Ieder1Gelijk, het anti-discriminatiebureau voor de regio Gelderland-Zuid, heeft onlangs een melding gekregen van mogelijke discriminatie in De Kikker. Directeur Peter van Loon van Ieder1Gelijk schat in dat de café-eigenaren zich met de (inmiddels geschrapte) huisregel schuldig hebben gemaakt aan discriminatie. ‘Het is verboden om onderscheid te maken op basis van nationaliteit of ras’, zegt hij. ‘Ze hebben het weliswaar over taal – bezoekers moeten Nederlands kunnen spreken en verstaan – maar feitelijk gaat dat toch vooral over nationaliteit.’ Het antidiscriminatiebureau heeft vorige week ‘een informatiebrief’ gestuurd naar de café-eigenaren, maar die zeggen niets ontvangen te hebben.

Het is de tweede keer in amper een maand dat Tiel in het nieuws komt met overlast door (met name) Polen. Begin april werd bekend dat de gemeente maatregelen wil nemen om de huisvesting van Oost-Europese arbeidsmigranten te reguleren en zo de overlast in woonwijken te beperken: niet meer dan vier Polen per huis, niet meer dan 10 procent ‘Polenpanden’ in een straat. De gemeente schat dat tussen 5 en 10 procent van de bevolking uit arbeidsmigranten bestaat: tussen de 2000 en 4000 mensen.

Voor de Poolse supermarkt in het centrum van Tiel haalt Pavel Zietal (38) zijn schouders op over het omstreden deurbeleid in het voormalige ‘Polencafé’ aan het horecaplein. Hij is al tien jaar in Nederland en spreekt redelijk Nederlands. Vroeger kwam hij wel eens in het café, vertelt hij, en Polen zijn aardige innemers. Met een slok op en ‘met het Poolse temperament’ wordt er veel en makkelijk gesproken en kunnen de gemoederen soms hoog oplopen.

‘Maar je mag niet zomaar iemand blokkeren bij de ingang, omdat hij de taal niet spreekt’, vindt Zietal. ‘Dat is discriminatie. Zo los je de situatie niet op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.