Geen oppositie voor Poetin in 2018 na veroordeling Navalny

De Russische oppositiepoliticus Aleksej Navalny is woensdag opnieuw veroordeeld voor verduistering. Dat betekent dat er volgend jaar geen fel alternatief is voor president Poetin op het stembiljet.

Tom Vennink
Aleksej Navalny wil Poetin uitdagen bij de presidentsverkiezingen. Beeld Yuri Kozyrev / NOOR
Aleksej Navalny wil Poetin uitdagen bij de presidentsverkiezingen.Beeld Yuri Kozyrev / NOOR

In Rusland worden presidentsverkiezingen besloten op dagen als vandaag. Om 13 uur lokale tijd in Kirov, een provinciestad op 900 kilometer van Moskou, werd de felste uitdager van president Poetin alvast gediskwalificeerd voor de verkiezingen van maart 2018.

Aleksej Navalny stond in de rechtbank van Kirov terecht voor verduistering bij het bosbouwbedrijf Kirovles. De strafmaat is nog niet duidelijk. De eis luidt een voorwaardelijke gevangenisstraf van 5 jaar. Een veroordeelde mag in Rusland niet deelnemen aan presidentsverkiezingen. Er is dus geen fel alternatief voor Poetin op het stembiljet volgend jaar.

'Kirovles Seizoen 2'

'Het vonnis zal schuldig zijn', schreef Navalny op zijn blog over het proces dat in oppositiekringen bekendstaat als 'Kirovles Seizoen 2'. Een samenvatting van 'Seizoen 1': de rechter in Kirov veroordeelde Navalny in 2013 tot 5 jaar cel voor de houtverduistering, vlak nadat hij massaprotesten tegen president Poetin geleid had, maar er ontstond bonje over de uitspraak.

De oppositie stelde dat het proces politiek gemotiveerd was, de woordvoerder van het Onderzoekscomité gaf dat zonder schaamte toe (zijn verdediging: 'de verdachte deed alles om aandacht te trekken en lachte mensen aan de macht zelfs openlijk uit'). Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat Navalny geen eerlijk proces had gekregen. Het seizoen eindigde met een cliffhanger: het Russische hooggerechtshof hief het vonnis op, maar riep op tot verder onderzoek.

In 'Kirovles Seizoen 2' is de aanklacht tegen Navalny dezelfde als in 2013. Maar in plaats van te ontaarden in een slepende affaire moet de zaak nu vlug afgehandeld worden. Vorige week dinsdag haalden agenten Navalny uit het kantoor van zijn anticorruptiefonds FBK. Bij de Burger King op het vliegveld stond de ingeseinde staats-tv klaar om de verdachte politicus vast te leggen tussen de agenten - tussen aanhangers krijgt Navalny nooit zendtijd. In de rechtbank bleken alle andere rechtszaken van Navalny's advocaten in de rest van Rusland plots geannuleerd of verdaagd. Dus kon het proces in sneltreinvaart gevoerd worden.

Gezicht van de oppositie

In een onlinevideo kondigde Aleksej Navalny in december zijn kandidatuur aan voor de Russische presidentsverkiezingen van maart 2018. Een aankondiging geheel in de stijl van de 40-jarige oppositiepoliticus. Internet is zijn podium.

Online onthult hij corruptieschandalen in de hoogste torentjes van het Kremlin. De jurist staat sinds 2011 bekend als het gezicht van de felle oppositie. In dat jaar leidde Navalny massaprotesten rond de herverkiezing van Poetin. Hij en zijn medestanders worden sindsdien om de oren geslagen met rechtszaken. Zijn broer zit een gevangenisstraf van 3,5 jaar uit.

Als presidentskandidaat belooft Navalny korte metten te maken met corruptie, onrecht in rechtbanken en leugens in de staatsmedia. Zijn slogan: 'Het is tijd om te kiezen'.

Hout

De boomstammen uit 2009 kwamen weer langs. Navalny zou destijds als adviseur van Kirovs gouverneur 16 miljoen roebel (250 duizend euro) van Kirovles afgetroggeld hebben bij de verkoop van een partij hout. De aanklagers schermen met een schuldbekentenis van de directeur van Kirovles, die in ruil strafverlaging kreeg. Navalny ontkent, net als in 2013.

Vrijspraak was uitzonderlijk geweest. In Rusland eindigen verreweg de meeste rechtszaken in een veroordeling. Navalny rekende er zelf dan ook op dat de uitspraak allang bekokstoofd was door het Kremlin. Hij zegt zijn verkiezingscampagne door te zetten, ongeacht het vonnis.

Wie op opiniepeilingen afgaat, zou zeggen dat Vladimir Poetin zich geen zorgen hoeft te maken over Navalny als concurrent. Sinds de annexatie van de Krim staat meer dan 80 procent van de bevolking achter Poetin. Navalny komt niet verder dan een paar procentjes.

Toch is deelname van Navalny aan de presidentsverkiezingen een risico voor het Kremlin. Navalny is een onberekenbare kandidaat. In 2011 kreeg hij massaprotesten tegen president Poetin van de grond, terwijl de president in de peilingen op een veilige 70 procent stond. Twee jaar later kwam Navalny bij de burgemeestersverkiezingen in Moskou tot 27 procent van de stemmen, zonder zendtijd op tv. Nu speelt in Navalny's voordeel dat de Russische economie al twee jaar in een recessie verkeert en hij wel weet waar geld zit voor de bevolking: in de zakken van vriendjes van de president.

Navalny wordt door Russische agenten geëscorteerd. Beeld epa
Navalny wordt door Russische agenten geëscorteerd.Beeld epa

Zijn deelname had wel een voordeel geboden voor het Kremlin, denken analisten: kans op spanning en dus een hogere opkomst. Die heeft hoge prioriteit voor de Russische regering, na de historisch lage opkomst bij de parlementsverkiezingen in november (47,8 procent). Russische gouverneurs kregen bij een seminar in Moskou te horen wat ze te doen staat, onthulde het dagblad RBK onlangs: zorgen voor een opkomst van 70 procent met 70 procent van de stemmen voor Poetin. In het kort omschreven als 'taak 70/70'.

Navalny's campagne kreeg de ene na de andere tegenslag te verwerken. Dinsdag werd de financiering van zijn campagne gedwarsboomd. Yandex Money, de populairste onlinebetaaldienst van Rusland (in handen van staatsbank Sberbank), stopte de verwerking van giften aan de crowdfundingcampagne van Navalny. De betaaldienst zou niet voor politiek bedoeld zijn.

Een meevaller voor Navalny kwam uit Europa: het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat de oppositiepoliticus de afgelopen jaren zeven keer onterecht opgepakt is bij vreedzame demonstraties. De Russische regering moet hem 54 duizend euro schadevergoeding betalen. Die komen boven op de 53 duizend euro aan compensatie voor de oneerlijke rechtszaak in Kirovles Seizoen 1. Maar nu, in seizoen 2, blijkt dat Navalny niets aan dat geld heeft.

null Beeld epa
Beeld epa

Zo raakt Poetin zijn tegenstanders kwijt

Poetincriticus in coma door mysterieuze vergiftiging
Opnieuw is een tegenstander van de Russische president Poetin onder mysterieuze omstandigheden in levensgevaar geraakt. Vladimir Kara-Moerza Junior verkeert volgens zijn doktoren in kritieke toestand door 'een ongeïdentificeerd vergif', zegt zijn echtgenote.

Dit zijn de laatste opposanten van Vladimir Poetin
Vermoord, opgepakt of anderszins kaltgestellt: de oppositie tegen Poetin is zelden een fraai lot beschoren. Wie is er nog over van de harde kern? Een overzicht.

Herinnering aan Nemtsov levend houden is niet zonder gevaar
Het is deze maand twee jaar geleden dat oppositieleider Boris Nemtsov op een brug voor het Kremlin is vermoord. Zijn herinnering levend houden is moeilijk, laat de zaak-Kara-Moerza zien. Wie proberen de herinnering aan Nemtsov levend te houden?

Wie was de in 2015 vermoorde Boris Nemtsov? Lees het in dit postuum, geschreven door oud-Ruslandcorrespondent Olaf Koens.

Lees ook hoe een andere Poetincriticus werd bedreigd met een Instagramvideo.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden