Geen oorlog, geen vrede

George Bush heeft een streep gezet onder de oorlog in Irak. De strijd is goeddeels gestreden, zo zei hij vanaf een vliegdekschip bij San Diego....

Het land bevindt zich in de schemerzone tussen oorlog en vrede. Saddam Hussein is weg, maar stabiel is de situatie nog allerminst. Het kan nog alle kanten op met Irak en het Midden-Oosten. Het eindoordeel over Bush' militaire avontuur moet dan ook nog even worden opgeschort.

Op een paar punten kan de onderneming echter wel reeds als een succes voor de Amerikaanse president worden aangemerkt. Hij wilde per se het risico wegnemen dat het Iraakse regime massavernietigingswapens in handen zou spelen van terroristen. Die mogelijkheid bestaat nu niet meer 'omdat het Iraakse regime er niet meer is', aldus een triomfantelijke Bush vanaf de USS Abraham Lincoln. Het was voor hem de hoofdreden om ten strijde te trekken en wat dat betreft heeft de president zijn doel bereikt. Dat er tot op het heden geen massavernietigingswapens zijn gevonden, is wel een ernstig probleem voor hem, want dat kan op termijn de toch al omstreden legitimiteit van de operatie verder ondergraven.

Dat laat onverlet dat de bevrijding van de Iraakse bevolking van een dictatoriaal bewind een belangrijk winstpunt is. Hoewel het officieel geen oorlogsdoel was, is niet goed in te zien hoe iemand bezwaar kan maken tegen dit 'bijproduct' van de Amerikaans-Britse interventie. Dan moet je wel heel hardvochtig zijn of onverschillig staan tegenover het lot van de gewone Irakees.

Voor die Irakees valt overigens nog een wereld te winnen. Vrijheid is mooi, maar zonder veiligheid en voorspoed schiet je er ook niet zoveel mee op. Dagelijks wordt er gevochten met gewapende restanten van het Ba'ath-regime, leden van facties die het machtsvacuüm willen opvullen en criminele bendes. Ook werken veel basisvoorzieningen nog niet naar behoren. Op de Amerikanen rust de zware verantwoordelijkheid daar zo spoedig mogelijk verbetering in aan te brengen.

Natuurlijk is het niet mogelijk Irak, dat sterk is verarmd na dertien jaar sancties, als bij toverslag te transformeren tot een welvarende democratie. Dat zal de nodige tijd vergen, maar het geduld is niet oneindig. Cruciaal zal zijn of de Amerikanen de Irakezen al vrij snel een begin van verbetering kunnen laten zien en hun het gevoel kunnen geven dat het de goede kant opgaat. Dat is de enige manier om de Iraakse bevolking blijvend te verzoenen met de nieuwe orde.

De inzet is hoog voor Bush: hij heeft zich ten doel gesteld Irak en het hele Midden-Oosten rijp te maken voor de democratie. In feite is zijn politiek het nieuwste experiment met het aloude maakbaarheidsideaal. De toekomst zal leren of Bush de volgende wordt die zich daaraan vertilt en of de Amerikanen in Irak de geschiedenis zullen ingaan als bevrijders of als bezetters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden