'Geen muren tussen ministeries'

Paars-plus wil minder ministers. André Rouvoet heeft al ervaring met laveren tussen departementen...

den haag Ministers die de departementale muren overstijgen – Paars-plus wil het, demissionair minister André Rouvoet (ChristenUnie) doet het al jaren. Als ‘programmaminister’ voor Jeugd en Gezin stuurt hij directies aan binnen vier ministeries. Precies zo zouden de acht tot tien ministers in een ‘kernkabinet’ van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks kunnen opereren, stelt Rouvoet. ‘We hebben dertien ministeries. Ik zeg: kies eerst voor programmaministers met behoud van de bestaande departementen. En benut daarna de volle vier jaar om af te slanken en de samenvoeging van ministeries te regelen.’

U bent, samen met de minister van Wonen, Wijken en Integratie, de eerste die het zo doet.

‘Ja. Het was ook best een exercitie toen we begonnen. Soms ging het daarbij om simpele praktische zaken: op vier ministeries moest papier uit de printer rollen met het logo van Jeugd en Gezin. Op vier ministeries moesten de e-mailadressen worden aangepast. Het duurde een half jaar voordat dat allemaal geregeld was, maar ik kon vanaf dag één wel meteen met de inhoud aan de slag.

‘Ik merk geen muren tussen ministeries. Ik hoef geen leiding te geven aan een departement. 80 procent van mijn ambtenaren ziet de meerwaarde van het doorbreken van de departementale structuur. Programmatisch werken heeft de toekomst.’

Wouter Bos, toen PvdA-leider, wilde bij de formatie 2006 ook een kernkabinet. Waarom is dat niet gelukt?

‘We hebben het serieus overwogen. Maar een keuze voor weinig ministers betekent in de praktijk een keuze voor veel staatssecretarissen. Die leiden dan de departementen.

‘Dat is politiek ingewikkeld. Stel, je hebt een minister van veiligheid die de departementen Justitie en Binnenlandse Zaken overziet en er is een akkefietje in Schin op Geul. Dan is er dus een soort junior minister verantwoordelijk voor politie. Maar de Tweede Kamer zal eisen dat de minister verantwoording aflegt. Daar ga je dan, als minister van de grote lijnen.

‘Het is bij ons in de onderhandelingen uiteindelijk stukgelopen op het vooruitzicht van een jarenlange reorganisatie. Bij kabinetsdeelname heb je als partij eerst en vooral inhoudelijke doelstellingen. Je kunt veel tijd en energie steken in het slopen van gebouwen en een reorganisatie met geweldige ambtelijke weerstanden; wij hebben uiteindelijk prioriteit gegeven aan de inhoud.’

Waarom zou het nu wel lukken?

‘Het is een loffelijk streven, maar ik moet nog zien of het gebeurt. Er speelt nog iets. Stel dat je acht ministers wilt. VVD en PvdA zijn drie keer zo groot als de andere twee. Dan zouden D66 en GroenLinks genoegen moeten nemen met één minister. Ik vond dat destijds als CU-onderhandelaar niet acceptabel. Je moet in de ministerraad altijd dekking hebben. Oogcontact is belangrijk, je moet dingen kunnen afstemmen. En wat als ik in het buitenland ben? Dan zouden onze belangen in de Trêveszaal niet worden behartigd. Nee, ik wilde absoluut twee ministers.’

Een kernkabinet is een doodlopende weg?

‘Nee, ik zie wel haken en ogen, maar op zich moet het kunnen op de manier die ik schetste: via een tussenstap met programmaministers die meerdere departementen overzien. Dan knip je het proces in tweeën. Dat gaat op een natuurlijker wijze en de bewindslieden kunnen met de inhoud bezig blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden