Geen losgeld, geen spoor: hoe drie Israëlische tieners plotseling verdwenen

De verdwijning van drie Israëlische tieners op de bezette Westoever hield het land 18 dagen in zijn greep. Gisteren werden hun lichamen teruggevonden in afgelegen gebied. Israël beschuldigt Hamas van de drievoudige moord en is begonnen aan een offensief tegen de militante organisatie. Wat ging hieraan vooraf? Een reconstructie.

Van links naar rechts: Naftali Fraenkel (16), Gil-Ad Shaer (16) en Eyal Yifrah (19). Beeld reuters

Donderdag 12 juni, 22.30 uur 's avonds. De politie ontvangt een telefoontje. 'We zijn gekidnapt', fluistert een stem. Een smakeloos geintje, denkt de agent van dienst. Bijna dagelijks ontvangt hij valse meldingen van ontvoeringen. Een aantal uur later hangt een bezorgde vader aan de lijn: zijn zoon is niet thuisgekomen van school. Hij is bovendien niet bereikbaar op zijn mobiele telefoon. De politie informeert vervolgens het leger en Shin Bet, de Israëlische veiligheidsdienst. Het is inmiddels 4.00 uur 's ochtends.

Op dat moment is duidelijk dat die avond drie studenten niet zijn thuisgekomen. Het gaat om Naftali Fraenkel (16), Eyal Yifrah (19) en Gil-Ad Shaer (16). Het drietal studeert aan Thora-scholen, die op de Westoever de religieus-zionistische doctrine onderwijzen waarop de illegale Joodse nederzettingen zijn gestoeld.

Fraenkel heeft zowel de Amerikaanse als de Israëlische nationaliteit. Hij vertrekt na school met zijn vriend Shaer uit de Joodse nederzetting Kfar Etzion naar het knooppunt Gush Etzion, een verzamelplaats voor lifters. Yifrah vertrekt vanuit Hebron, de grootste stad op de Westoever, richting hetzelfde knooppunt. De liftplek, onder Israëlische controle, is regelmatig het doelwit van Palestijnse aanvallen.

Naar huis liften is heel gebruikelijk onder studenten. De afloop van deze lift niet. Bij Dura, ten westen van Hebron, wordt de dag na de verdwijning een uitgebrande auto gevonden. Volgens het leger is deze auto vrijwel zeker door de ontvoerders gebruikt.

Israëliërs rouwen op het Rabin-plein in Tel Aviv. Beeld afp

Geen losgeld
Niemand claimt verantwoordelijkheid voor de ontvoering, er wordt geen losgeld geëist. De jongens verdwijnen simpelweg. Volgens de Israëlische premier Netanyahu is duidelijk wie achter de ontvoering zit: Hamas, de Palestijnse militante beweging die de Gazastrook als thuisbasis heeft.

Hamas spreekt de beschuldigingen tegen, maar daar heeft Israël geen boodschap aan. Het weekeinde na de verdwijning worden tachtig kopstukken van Hamas, onder wie mede-oprichter Hassan Yousef, voormalige ministers en leden van het Palestijnse parlement opgepakt. De week daarop volgen nog meer dan driehonderd arrestaties. Ook vinden talloze huiszoekingen op de Westelijke Jordaanoever plaats. De Gazastrook wordt hermetisch afgesloten. Er mogen geen mensen of spullen in of uit.

De acties leiden tot frustratie onder Palestijnen, die zich slachtoffer voelen van een collectieve straf, terwijl niet eens duidelijk is wie achter de ontvoering zit. De spanningen lopen op, er wordt gedemonstreerd. Vanuit de Gazastrook worden afgelopen weekeinde raketten afgevuurd richting Israël, dat met luchtaanvallen reageert.

Bij ongeregeldheden tussen Israëlische soldaten en Palestijnen komen zeker vijf Palestijnen om het leven.

(Tekst loopt door onder de foto)

Iris en Uri Yifrah (op de voorgrond) en Avi Fraenkel (rechtsachter), ouders van de vermoorde Israëlische tieners. Beeld reuters
Israëlische soldaten patrouilleren door het gebied waar de drie lichamen van de verdwenen jongens zijn aangetroffen. Beeld ap

Zoekactie
Het Israëlische leger voert ondertussen de grootste operatie op de Westoever uit in tien jaar tijd, in een poging de verdwenen jongens op te sporen. Er worden speciale troepen, parachutisten, bedoeïenen en honden ingezet. Honderden vrijwilligers doen mee aan de zoektocht in de heuvels rondom Hebron.

Gisteren om 17.00 uur 's avonds stuit een van de speurders op iets ongewoons. 'Hij tilde wat stenen op en ontdekte een lichaam', vertelt Benny Drupper, die onderdeel uitmaakte van hetzelfde zoekteam, aan Army Radio. Hij beschrijft het gebied, op 10 minuten rijden van de plek waar de tieners verdwenen, als zeer geïsoleerd. 'Het is geen gebied waar iemand dagelijks doorheenrijdt, tenzij hij er boert. Het is min of meer het einde van de wereld.'

Volgens Micky Rosenfeld, een woordvoerder van de Israëlische politie, ziet het ernaar uit dat de jongens kort nadat ze de auto in zijn gestapt, zijn doodgeschoten.

Tal van ministers en onderministers laten na de vondst van de lichamen stevige oorlogsretoriek horen. Danny Danon, onderminister van Defensie, vindt dat 'dit tragische einde ook het einde van Hamas moet zijn'. Premier Netanyahu noemt de moordenaars 'beesten'. Hij benadrukte nog eens dat Hamas verantwoordelijk is en dat de organisatie zal boeten voor deze daad.

Luchtaanvallen
Nog diezelfde nacht worden twee huizen in Hebron opgeblazen. Het zijn de huizen van Marwan Qawasmeh en Amer Abu Aisha, de twee hoofdverdachten in de zaak. Sinds 4.00 uur vanochtend heeft Israël 34 luchtaanvallen uitgevoerd op de Gazastrook.

De gebeurtenissen hebben de fragiele verzoening tussen Hamas en Fatah aan het wankelen gebracht. Ook het Israëlisch-Palestijnse conflict heeft een nieuw dieptepunt bereikt. De door Amerika geleide vredesbesprekingen liepen dit jaar al op niets uit.

Hamas heeft Israël beschuldigd van het aanwakkeren van nieuw geweld, terwijl rechtse politici hebben opgeroepen tot een nieuwe bezetting van de Gazastrook. Premier Netanyahu zei gisteren tijdens een toespraak dat de Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever onbekommerd door zal gaan, 'voor een hele lange periode'.

De Westoever wordt geregeerd door de Fatah-partij van de Palestijnse president Mahmoud Abbas, de belangrijkste gesprekspartner van de Amerikanen tijdens de recente vredesbesprekingen. Abbas heeft de ontvoering eerder veroordeeld en riep zijn veiligheidstroepen op mee te werken aan de zoektocht. Maar zijn woorden werden door Israël weggewuifd. Abbas wordt gezien als verrader sinds hij eind april een eenheidsakkoord met Hamas sloot.

De verwachting is dat er de komende dagen meer bombardementen op Gaza worden uitgevoerd - net als in 2008, 2009 en 2012. De vraag is of Israël ook zijn militaire greep op de Westoever wil verstevigen. Als dat ervan komt, is het conflict terug bij af.

Het lichaam van de Hamas-lid Yosuf abu Zaghah (20), die vanochtend vroeg door Israëliërs werd doodgeschoten nadat hij een granaat had afgevuurd. Beeld ap
De nachtelijke luchtaanval in Rafah, in het zuiden van de Gazastrook. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden