Geen kunststuk, wel functioneel

Het Olympisch Stadion in Londen zal de wereld niet versteld doen staan vanwege zijn architectonische schoonheid. Maar praktisch is het wel. En het is ruim op tijd klaar.

LONDEN - Om de wereld versteld te doen staan, kwam het in olympisch Londen vooral aan op bouwtempo. Het Olympisch Stadion van de Britse metropool werd negentien maanden voor het begin van de Zomerspelen van 2012 opgeleverd.


Op 20 december 2010 was het klaar, zeggen de Britten. Premier Cameron kwam langs om het stadionlicht aan te steken. Voorzitter Jacques Rogge van het Internationaal Olympisch Comité monteerde symbolisch het 2012de stoeltje. In maart werd het laatste gras gelegd. Toen was het pas echt klaar, zeiden de ingewijden. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het tartan van de atletiekbaan nog moet worden gelegd.


Hoe dan ook, het blijft bijzonder in de bouwgeschiedenis van de Olympische Spelen dat het voornaamste gebouw, de centrale plek waar de atleten binnen marcheren en zeventien dagen later hun publiek uitzwaaien, zo vroegtijdig klaar is geraakt. Het moet te maken hebben met vrijgekomen bouwcapaciteit in tijden van economische crisis.


Het Olympisch Stadion in Stratford, in het zuidoosten van Londen, wordt pas volgend voorjaar voor het eerst werkelijk getest. De Britse studentenkampioenschappen van 2012 zijn bedoeld om de laatste fouten uit de 486 miljoen pond (560 miljoen euro) kostende sportfaciliteit te vissen.


Het zullen er weinig zijn. Er waren precies duizend bouwdagen beschikbaar. Het was op het oude industrieterrein zeker geen haastklus, zoals in Athene. Dat hoefde in 2004 slechts een bestaand stadion te verbouwen en leed daarbij aan ernstige vertraging.


Londen, 'de meest internationale stad van de wereld' volgens de eigen slagzin, heeft gekozen voor een functioneel stadion dat de wereld niet met zijn schoonheid versteld zal doen staan. Na het architectonische icoon van Peking, het Vogelnest, moeten de Britten geweten hebben dat ze dat kunststuk van gevlochten spanten van een Zwitserse tekentafel toch niet zouden kunnen overtreffen.


Hun stadion vol pijpen en buizen is in de kleuren wit en zwart opgetrokken. Er zijn veertien lichtmasten. Het veld is verdiept aangelegd. De stoeltjes zijn wit. De volmaakt ronde vorm, dat van een schotel, is het meest aantrekkelijke aspect van het Olympisch Stadion.


De enorme stalen toren, van straks 115 meter, die nu naast het stadion wordt opgetrokken, zal mogelijk meer aandacht trekken. Het rode staketsel wordt gefinancierd door de metaalmiljardair Lakshmi Mittal, de rijkste man van Groot-Brittannië. Er komt een restaurant in de top.


Voor zo'n extraatje van 19 miljoen pond, broodnodig om het park 'smoel' te geven aldus burgemeester Boris Johnson, werd commercieel geld geworven door de olympische onderneming van Londen, het ODA. Het project van de Spelen van 2012 is 'on budget', zoals de Britten zeggen. Het moet ook begrotingsneutraal blijven.


Er is door de opdrachtgevers en de geldgevers, van stad en rijk tot private partijen en loterijen, 7,3 miljard pond (8,4 miljard euro) begroot voor de infrastructuur. Dat is altijd het duurste van de olympische metamorfose die wijk en stad ondergaan. Het gaat dan om stadions, omroepgebouwen, spoorwegen, luchthavens en snelwegen.


Daarbovenop komt een uitgave van 2 miljard pond (2,3 miljard euro) voor het organiseren van de Spelen, de pure sportbegroting. Ook daar zijn de Britten bovenop gaan zitten, toen in 2007 en 2008 de kredietcrisis uitbrak. Het budget was al aan zijn uiterste rek toe: 9,3 miljard pond ofwel 10,7 miljard euro. In normale omstandigheden bedenken managers er altijd weer een aardig, maar veel kostend extraatje bij. Dat was nu niet toegestaan.


De gedachte dat een nieuw megastadion in regenachtig Groot-Brittannië toch overdekt zou moeten worden, naar het voorbeeld van Wimbledon, wordt bij een bezoek afgewimpeld. Er is een andere verklaring voor de open constructie. Als er een dak was gebouwd, dan was het eerste plan voor het voortbestaan van het Olympisch Stadion nooit meer doorgegaan.


Dat plan bestond eruit om van de 80 duizend plaatsen er 55 duizend - de bovenste ring - te strippen en een fijn, klein en puur atletiekstadion met 25 duizend plaatsen over te houden. Dat plan is al een tijdje van de baan. De Premier League-voetbalclubs Tottenham Hotspur en West Ham United streden om het onderkomen, dat tot 60 duizend plaatsen teruggebracht zou worden.


De strijd betrof vooral het voortbestaan van de atletiekbaan in het stadion. Er werd gesteggeld over uitschuifbare tribunes, over de kunststofbaan heen. West Ham heeft het stadion toegewezen gekregen, per 2014. De club dat nu het naburige Upton Park bespeelt, is onlangs gedegradeerd naar de eerste divisie.


De atletiekbaan, die de Spurs zonder meer weg wilden hebben, blijft bestaan. Dat was immers de olympische belofte in 2005 toen Londen voor de derde keer de Spelen kreeg toegewezen. Als West Ham de Premier League weer weet te bereiken, dan bestaat de mogelijkheid dat alle 80 duizend stadionplaatsen intact blijven. Anders worden mogelijk twintigduizend plaatsen gestript, net als in het Vogelnest van Peking.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden