'Geen krant die erover schreef'

Hoeveel liefde kan een mens verdragen? Je vraagt het je af na lezing van Liefdes werk, een enorme collectie liefdesgedichten uit alle tijden en van over de hele wereld....

Twaalf afdelingen kent het boek, elk aangeduid met dichtregels die niet als trefwoord, maar als trefregel moeten werken. Het eerste hoofdstuk heet: 'Geen krant die daarover schreef' en bevat gedichten over het ontdekken van de liefde door uiteenlopende dichters, zoals Sappho van Lesbos, Hans Andreus en de zeventiende-eeuwse Engelsman Robert Herrick, de schrijver van het uitdagend moralistische 'Aan de maagden, om de tijd goed te gebruiken'.

Veel gedichten hadden net zo goed in de ene als in de andere afdeling kunnen staan, maar de wat kunstmatige indeling valt weg tegen de grote belezenheid van de samenstellers. Zo wordt ook het befaamde decreet van de dichter L.Th. Lehmann, 'Gij zult niet bloemlezen', ruimschoots tenietgedaan door de kansen die deze uiterst gevarieerde bloemlezing biedt om onbekende dichters of onbekende gedichten van bekende dichters te ontdekken.

Want wie kent de Egyptenaar Zein El-Abedin Fouad Abd Elwabab of de Finse Tua Forsström? Van William Wordsworth hebben we destijds op school allemaal wel gehoord, maar wie las sindsdien nog zijn prachtige melodrama Lucy? Ivo van Strijtem maakte onder de titel 'Een diepe hartstocht greep mij aan' een nieuwe vertaling van de eerste zeven kwatrijnen. Helaas vergat hij de titel en erger nog, ook het register vermeldt van geen enkel vertaald gedicht de oorspronkelijke titel.

Opvallend is het grote aantal hedendaagse Nederlandse dichters, al zijn dit vaak de bekendere gedichten, zoals het giftige 'Liefde' van Gerrit Komrij of het zwelgende 'Kooklust' van Marjoleine de Vos. Uitzondering is de nog altijd weinig bekende Vlaming Charles Ducal, die in zijn genadeloze gedicht 'Impasse' niet zozeer de liefde als wel het eenzijdig ontbreken ervan analyseert.

Het slothoofdstuk heeft als titel de nogal verbijsterende regel: 'Want de liefde is eenvoudig dit:'. Wie durft na meer dan driehonderd pagina's al het voorgaande samen te vatten als 'eenvoudig dit'? De regel blijkt uit de laatste strofe van een gedicht van de Argentijnse dichter Roberto Juarroz te komen. Een goede keuze, want in al zijn scherpte en fijnzinnigheid weet Juarroz met minimale middelen duidelijk te maken dat sommige liefdes pas beginnen bij het naderen van het einde: 'Want de liefde is eenvoudig dit:/ de vorm van het begin/ die koppig verscholen ligt/ achter de finales.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden