REPORTAGEBegrafenisondernemingen

Geen koffie en cake: plots is begraven een gevaar voor de volksgezondheid

Koffiekopjes staan klaar bij TielDela-crematorium en uitvaartcentrum De Lingeruimte eind januari. Sinds maandag wordt er geen koffie of thee geschonken om besmettingen met het coronavirus te voorkomen. Beeld Marcel van den Bergh

Het openbare leven is door het coronavirus tot stilstand gekomen, maar Magere Hein werkt door en dus brak de uitvaartbranche zich maandag het hoofd over de veiligheid van crematies en begrafenissen.

Geen koektrommels meer in de koffiekamer, daarover waren de medewerkers van Crematorium Tilburg het maandagochtend snel eens toen ze met z’n vijfendertigen, allemaal op minstens anderhalve meter afstand van elkaar, vergaderden over cremeren in tijden van Covid-19. Normaal zijn de koffiekamers van het crematorium aan de Karel Boddenweg toegerust met trommels vol kaneel-, havermout- en chocoladekoekjes, maar directeur Marielle van den Heuvel en haar ondergeschikten zagen het onheil al voor zich: al die graaiende handen van nabestaanden kunnen hun koektrommels dezer dagen omtoveren tot uit de kluiten gewassen petrischaaltjes vol SARS-CoV-2.

‘Geen koektrommels meer, geen waterkannen meer, geen medewerkers in de koffiekamers, extra schoonmaakbeurten voor de deurklinken, afstand houden bij de ontvangst’, somt Van den Heuvel wat besluiten op uit de voorlopig laatste vergadering waarbij haar personeel in dezelfde (weliswaar grote) ruimte bij elkaar zat. ‘Omwille van de plastic-overlast hadden we waterflesjes juist in de ban gedaan, maar om besmetting tegen te gaan zetten we nu toch plastic flessen neer in de koffiekamers, naast pompkannen met koffie en thee. En als we de kannen na afloop leeggooien en schoonmaken, doen we van die latex handschoentjes aan.’

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Het openbare leven is tot stilstand gekomen, maar Magere Hein werkt gewoon door en dus brak de uitvaartbranche zich maandag het hoofd over de veiligheid van crematies en begrafenissen. Bij de Branchevereniging Gecertificeerde Nederlandse Uitvaartondernemingen (BGNU) kwam de stoom nog net niet uit de telefoons van alle belletjes. Aanvankelijk vaardigde de BGNU maandag het advies uit dat alleen ouders, partners en kinderen nog bij uitvaarten mogen zijn, om het aantal aanwezigen zo klein mogelijk te houden.

Dat was veel begrafenisondernemers te gortig. ‘Je zal maar geen ouders of kinderen hebben, dan is er dus misschien niemand bij je uitvaart’, zegt de Tilburgse uitvaartbegeleider Harriet van der Vleuten. ‘Er zijn zat mensen die ruzie hebben met hun kinderen, die willen liever dat hun kleinkind of buurman op de begrafenis komt’, ziet ook de Bredase uitvaartondernemer Wilma van Opstal.

Bij de BGNU zaten ze ook in de maag met hun richtlijn en dus kwam er in de loop van de ochtend een nieuwe: ‘Uitvaartplechtigheden en condoleancebezoeken mogen, op last van het RIVM, uit niet meer dan 30 personen bestaan.’ Wie die 30 personen zijn, mogen mensen zelf weten. ‘Om besmetting zo veel mogelijk te voorkomen, wordt er geen koffie of thee geschonken en is er geen nazit’, verordonneerde de BGNU verder.

Niet alleen de uitvaartbranche, ook nabestaanden zelf nemen al maatregelen om besmetting te voorkomen. Een overlijdensadvertentie in de Volkskrant meldde maandag bijvoorbeeld de annulering van de uitvaartdienst van een Castricumse vrouw omwille van het coronavirus. Veel mensen kiezen ervoor om het afscheid van een dierbare in tweeën te knippen, constateert de Bredase uitvaartverzorger Owen van Gemert: eerst een kleine plechtigheid, later een grote herdenkingsdienst. ‘Ze nemen eerst in besloten kring afscheid, maar als het corona-gebeuren voorbij is komen ze met z’n allen samen om een toost uit te brengen op het leven van de overledene.’

‘De angst leeft heel erg onder de mensen’, zegt Van Gemert. ‘Ik heb al van heel veel mensen gehoord dat ze niet naar uitvaarten gaan omdat ze bang zijn andere mensen aan te steken of besmet te raken. Je kunt er weinig tegen doen, je kunt desinfectiemiddelen neerzetten en de mensen goed de ruimte geven zodat ze afstand kunnen houden van elkaar, maar de angst haal je niet weg.’

Geen handen schudden, maar namasté of een knikje

Het gebruikelijke handen schudden ter condoleance is door het coronavirus uit den boze bij uitvaarten, en dus zoeken rouwenden naar alternatieven. Populair is de namasté, het hindoeïstische begroetingsgebaar: de handen plat tegen elkaar ter hoogte van het hart, de vingers naar boven wijzend, gevolgd door een lichte buiging. Ook het knikje of de hand op het hart rukken op tijdens het condoleren, merken uitvaartondernemers.

Sowieso noopt de corona-pandemie tot creativiteit in de uitvaartbranche. Sommige kerken en crematoria bieden rouwenden bijvoorbeeld de mogelijkheid om via livestreams op hun computer of telefoon naar een uitvaartplechtigheid te kijken. ‘We hebben in elke aula drie camera’s hangen’, zegt Marielle van den Heuvel van Crematorium Tilburg. ‘Je kunt inzoomen op de kist of op de spreker, voor een zo compleet mogelijk overzicht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden