Achtergrond Britse vrouwenbeweging

Geen Jerusalem maar Utopia – de Britse vrouwenbeweging verjongt

Met ‘vulva-lakens’ en fietsparades voor de migranten in Calais zetten de hippe Shoreditch Sisters een nieuwe koers in het traditionele Britse Women’s Institute. En daar is de oudere generatie niet van gediend.

De Shoreditch Sisters bij een van hun bijeenkomsten in de Londense wijk Shoreditch, waarnaar ze zich hebben vernoemd. Beeld Carlotta Cardana

‘Hebben jullie deze patronen gezien?’ Aan een restauranttafel in Oost-Londen laat Chloe Fox quiltontwerpen zien op de design-app Canva. Haar vriendinnen van de naaigroep Sewing Bee kijken mee, sippend aan ambachtelijk bier en vlierbessendrankjes. Naast lapjes stof en een assortiment naalden liggen twee bladen: een borduurmagazine van Megan Nielsen en WI Life, het maandblad van de Women’s Institute.

‘Het zal je goed staan’, oordeelt Caroline Brooks, de ‘Crafts Boss’ van de tien jonge vrouwen op de maandelijkse bijeenkomst. ‘We maken onze jurken zelf’, zegt Chloe, wijzend op haar fleurige jurk. ‘En donsdekens,’ vult Brooks aan. ‘En kussenslopen’, lacht Maddie Colborn.

Women’s Institute

En vulva-lakens niet te vergeten, gestikt van gewatteerde stukjes stof, om genitale verminking onder de aandacht te brengen. Dat was althans het project waarmee de dames ooit faam verwierven. Sewing Bee is een de activiteitenclubjes van de Shoreditch Sisters, de afdeling van het Women’s Institute (WI) in een artistieke hipsterwijk aan de oostrand van het Londense zakencentrum. De WI is een 102 jaar oud netwerk van 6.600 verenigingen waarvan in totaal 210 duizend Britse vrouwen lid zijn – vooral van middelbare en hogere leeftijd.

In Shoreditch, echter, zijn vrijwel alle leden onder de 40.

De hippe koers van de Shoreditch Sisters leidde onlangs tot een rel, toen de 68-jarige voorzitter van de Hastings-afdeling de jonge zusters ervan beschuldigde de oudere generatie te beschouwen als een stelletje oude vleermuizen en houwdegens. ‘Dit is een van die nieuwe, jonge hipster-coole WI-groepen die zijn ontstaan, allemaal enthousiaste jongeren en vol ‘radicale’ energie’, zette Stephanie Gaunt met enig misprijzen op haar blog, ‘deze vrouwen vinden zichzelf anders dan wij omdat ze ‘feminist’ zijn.’

Beeld Carlotta Cardana

Generatiestrijd

De woordenwisseling raakte een gevoelige snaar, omdat die in het verlengde lijkt te liggen van een generatiestrijd tussen jonge en oude feministen, tussen de babyboomers en de millennials. Het #MeToo-fenomeen heeft dat op scherp gezet. Oude heldinnen als Germaine Greer en Fay Weldon veroorzaakten ophef door af te geven op het radicalisme van hun jongere zusters, hun liefde voor genderpolitiek en het vermeende zwelgen in slachtofferschap, of het nu gaat om glazen plafonds of handtastelijkheden.  

Nieuw is een generatiestrijd in de Britse vrouwenbeweging niet. Begin vorige eeuw laaide er een strijd op tussen de oudere suffragisten en de jongere, radicalere suffragettes. Ze hadden evenwel hetzelfde doel, dat in 1918 werd bereikt: vrouwenkiesrecht. Om deze strijd te vieren, werd onlangs het standbeeld van de leidende suffragiste Millicent Fawcett onthuld op het parlementsplein, waar volgens sommige jongere feministen een beeld van de suffragette Emmeline Pankhurst had moeten staan.

Het Women’s Institute kwam indertijd voort uit de kiesrechtbeweging en nam ook de kleuren groen (hoop), wit (puurheid) en paars (waardigheid) over. Van oudsher brengt de WI een onzichtbaar feminisme in de praktijk, schrijft Jane Robinson in haar boek A force to be reckoned with. Het maken van jam voor de dorpsschool, het organiseren van wandeltochten en het samen zingen van William Blake’s nationalistische hymne Jerusalem zijn activiteiten waar ze bekend om staan. Jam & Jerusalem was dan ook de naam van een populaire televisie-komedie over deze beweging, die tien jaar geleden op de BBC te zien was.

De huidige generatie brengt daar verandering in, is minder onzichtbaar. Dat geldt zeker voor de mediagenieke Shoreditch Sisters, alsook voor de Dalston Darlings en de Borough Belles. Hier geen feministische tuinbroeken, een clichébeeld dat maar niet verdwijnt, maar wel hippe, zelfgemaakte zomerjurkjes. Geen jam, maar stadsere pickles. ‘En Jerusalem zul je ons ook niet zo snel horen zingen’, zegt Brooks, ‘de titel is te politiek beladen door het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Liever zouden we de titel veranderd zien in Utopia.’

Beeld Carlotta Cardana

Cloe Fox, die in de public relations werkt en is verkozen tot voorzitter, baalt van het beeld dat er een soort cat fight gaande is. ‘We houden van het Women’s Institute, daarom zijn we er ook lid van. Natuurlijk zijn er verschillen. Wij komen ’s avonds bijeen en niet overdag, simpelweg omdat we allemaal werken. Voor de rest is alles in principe hetzelfde. Het gaat om vrouwen die bij elkaar komen om nieuwe vrienden te maken, anderen te helpen en om zo ethisch, milieuvriendelijk en zelfvoorzienend mogelijk te leven. Dat kan door eigen groenten te kweken of jam te maken, maar ook door eigen kleren te maken zoals wij doen.’

De Shoreditch Sisters, in 2009 opgericht door de dochter van de drummer Joe Strummer van punkband The Clash, staan daarmee volgens Fox in de lange traditie van het vrouweninstituut. ‘De ontstaansgeschiedenis gaat terug naar het einde van de 19de eeuw, toen boerinnen in Canada een link zagen tussen sterfte van hun baby’s en vervuilde melk. Mannen namen hun voorstel om melk te pasteuriseren niet serieus, waarna de vrouwen zelf actie ondernamen.’ 

Craftivism

In Shoreditch combineren ze ‘craft’ met activisme, ofwel: ‘craftivism’. Ze bakken cake en maken kussens om deze beschikbaar te stellen voor een loterij. De opbrengst daarvan gaat naar Bloody Good Period, een liefdadigheidsinstelling voor vrouwen die niet genoeg geld hebben om maandverband te kopen. Traditionele WI-wandeltochten in Devon of Yorkshire hebben plaatsgemaakt voor fietsparades om geld in te zamelen voor migranten in Calais.

Een belangrijk motief om lid te worden van de Shoreditch Sisters is de drang om gelijkgezinden te ontmoeten in de metropool, om tijdens het breien of borduren te kunnen discussieren over zaken als #MeToo, glazen plafonds en gelijke betaling voor vrouwen. ‘Dat zijn precies onderwerpen waar ik graag over praat’, zegt Elsa, een Française uit Toulouse, die vertelt dat ze dol is op oude ambachten als quilten. ‘Maar mijn gewone vrienden hebben daar geen interesse in.’

De aandacht voor de Shoreditch Sisters en voor hun verre voorgangers, de suffragettes, hebben geleid tot een toeloop van nieuwe leden. Onder hen is Gina, een Canadese architect op wier paarse schoudertas de tekst ‘You don’t mess with the WI staat’. Ze blijkt het niet van een vreemde te hebben. ‘Mijn oma stichtte in 1947 een WI-afdeling in Ontario. Ze is nu 96 en maakt er nog steeds pasteitjes. Ik zal haar een foto sturen van ons werk. Ze zal trots op me zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden