bellen metMark Schenkel

Geen internet tijdens Oegandese verkiezingen: ‘Het voelt als een staat van beleg’

Mark Schenkel zit in de Oegandese hoofdstad Kampala, zonder internet, maar wel met een hoop contacten die hem per telefoon van de laatste ontwikkelingen rondom de onrustige verkiezingen op de hoogte brengen. De Volkskrant belt met de Afrika-correspondent.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

In Oeganda ligt sinds woensdag het complete internet eruit. De digitale black-out in het Afrikaanse land, dat al 35 jaar met harde hand wordt geregeerd door president Yoweri Museveni (76), gebeurde op de vooravond van landelijke verkiezingen. Doel is het buitenspel zetten van de charismatische oppositieleider Bobi Wine (38), die de Oegandese jeugd in grote getallen achter zich wist te scharen.

Hé Mark, wat is het laatste nieuws in Oeganda?

‘Wat ik net heet van de naald te horen kreeg, is dat enkele mannen het huis van Bobi Wine zijn binnengevallen. Ik werd daar net over gebeld door een contact. Daar ga ik dus straks naartoe om te kijken wat er aan de hand is. Ik begreep ook dat Wine daar zelf ook al over getwitterd heeft, dus kennelijk heeft hij wel een manier gevonden om online te zijn.’

Lijkt mij lastig, journalistiek bedrijven zonder internet.

‘Ik ga gewoon te werk zoals dat ook pre-internet gebeurde. Veel bellen en sms’en met collega-journalisten en bronnen, en naar de radio luisteren.’

Ik las net bij BBC dat Bobi Wine zichzelf al tot president heeft uitgeroepen, terwijl het kamp van Museveni beweert op voorsprong te staan in de telling van de verkiezingsuitslag.

‘Oja, heeft Wine zichzelf tot president uitgeroepen? Zo zie je maar weer, dat had ik nog niet meegekregen.

‘Het is niet de eerste keer dat het Oegandees regime internetverkeer rondom verkiezingstijd probeert te beperken. In 2016 deden ze dat ook al. Toen werden social media-platforms geblokkeerd. Mensen wisten die blokkade te omzeilen door een VPN-verbinding te gebruiken. Daar heeft het regime de les uitgetrokken dat ze al het internet moeten blokkeren.’

Hoe is de sfeer nu in Kampala?

‘Het voelt een beetje als een staat van beleg. Het leger is op de been, je ziet veel militaire voertuigen op de weg. Net nog vloog er een militaire helikopter over mijn huis. De verkiezingen begonnen op donderdag en naar verwachting zullen we zaterdagmiddag de officiële uitslag te horen krijgen. Maar eigenlijk kun je het niet een echte verkiezing noemen. Het is een schijnvertoning, de uitslag staat al vast in het voordeel van Museveni. Deze verkiezingen verlopen net als die van 2016 in een sfeer van intimidatie. In aanloop naar deze week zijn er al tientallen van Bobi Wine’s medestanders gearresteerd.’

In je stukken maak je heel goed duidelijk dat de Oegandese jeugd behoorlijk klaar is met Museveni. Zullen ze zich zo makkelijk neerleggen bij een verlies van hun man Bobi Wine?

‘Dat is de grote vraag: hoe gaat de jeugd op de uitslag reageren? De winst van Museveni zal niet als een verrassing voor ze komen. Daar zal weer teleurstelling over zijn en het gevoel dat ze weer bestolen worden. Maar of ze daar tegen in opstand zullen komen? Dat is heel riskant in Oeganda. Het leger en de politie zijn overal en die kunnen keihard ingrijpen. Maar goed, je kunt niets uitsluiten. Ik denk wel: als er onrust komt, dan kan het heel onaangenaam worden.’

Als de verkiezingen doorgestoken kaart zijn en Museveni er rechtsom of linksom met de winst vandoor zal gaan, waarom doet de oppositie dan hier nog aan mee?

‘Wat je hoort is dat de oppositie verkiezingen aangrijpt om aan de wereld duidelijk te maken wat voor een doorgestoken kaart het allemaal is. Het Oeganda van Museveni is een donor darling van het Westen. Hij is een belangrijke militaire en diplomatieke bondgenoot. Door mee te doen aan verkiezingen kan de Oegandese oppositie zeggen: kijk, jullie doen zaken met een militair regime, treed daar tegen op. De hoop bij de oppositie dat het Westen eindelijk een keer doorpakt en het niet alleen maar laat bij statements waarin ze het gewelddadig optreden van Museveni veroordelen. Ze willen concrete acties zien.’

Laatste vraag: hoe krijg je je teksten in Amsterdam zonder internet?

‘Dat wordt bellen. Als er morgen groot nieuws komt, dan zal ik met de collega’s in Amsterdam aan de lijn hangen om het door te geven.’

Bij de verkiezingen in Oeganda is het jong tegen oud – en jong lijkt kansloos tegen Museveni (76). De verkiezingen in Oeganda donderdag gelden als een generatiestrijd. De artiest Bobi Wine is de kandidaat van de jongeren – en driekwart van de Oegandezen is onder de 30 jaar. Toch zal president Museveni, aan de macht sinds 1986, wel weer tot winnaar worden uitgeroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden