Geen 'het spijt me' voor de Q-koorts

DEN BOSCH - Aan het einde van de hoorzitting over de aanpak van Q-koorts neemt Jacqueline van den Bos het woord. 'Ik heb vandaag heel veel gehoord', zegt de Q-koortspatiënt uit Helmond. 'Maar ik heb drie woorden gemist: het-spijt-me.' Applaus in de zaal.


Kort daarvoor zijn de oud-ministers Gerda Verburg (Landbouw) en Ab Klink (Volksgezondheid) aan de tand gevoeld door Nationaal Ombudsman Alex Brenninkmeijer. Tot ontsteltenis van tientallen Q-koortspatiënten in de zaal vinden ze eigenlijk dat ze niets verkeerd gedaan hebben. 'We hebben naar ons beste kunnen gehandeld', zegt Verburg na afloop. 'Ik kan wel sorry zeggen, maar dat is een loos woord.'


Maar het rapport van de commissie-Van Dijk dan, die eind 2010 concludeerde dat de overheid veel te traag had gehandeld in de Q-koortscrisis en dat economische belangen leken te prevaleren boven de volksgezondheid? Dat is wel erg geschreven 'met de blik van nu, en de wijsheid achteraf', aldus Verburg.


De oud-minister van Landbouw ontkent ten stelligste dat ze de belangen van de boeren belangrijker vond dan de gezondheid van burgers. 'Pertinent onjuist', stelt ze. 'Het economische belang heeft bij mij nooit en dan ook nooit voorop gestaan.'


Ook Klink bestrijdt het idee dat de overheid de Q-koortsepidemie aanvankelijk niet serieus nam. 'Er zijn meer uren in de Q-koorts dan in de Mexicaanse griep gaan zitten', onderstreept hij. Klink neemt het ook op voor Verburg, die volgens hem net zo zeer om de gezondheid van de mensen was bekommerd als hijzelf. 'Misschien hadden we eerder een vervoersverbod kunnen instellen, maar voor de rest hebben we alles gedaan wat we konden doen', aldus de oud-minister van Volksgezondheid.


'Opmerkelijk', constateert ombudsman Brenninkmeijer na afloop. 'De commissie-Van Dijk was heel kritisch en het kabinet nam het rapport over. Maar de oud-ministers vinden dat ze het wel goed gedaan hebben.'


Brenninkmeijer vindt dat de overheid de Q-koortspatiënten in de kou laat staan. Sommigen zijn hun baan of onderneming kwijtgeraakt, maar de overheid weigert compensatie te bieden. De ombudsman kreeg eind vorig jaar nul op het rekest van minister Schippers van Volksgezondheid. Zij meent dat de patiënten een beroep kunnen doen op de standaardregelingen voor zorg en het sociale vangnet van de overheid.


'Het gaat er niet zozeer om dat we fout handelen van de overheid moeten vaststellen', aldus de ombudsman. 'Maar in dit geval heeft de overheid beleidskeuzes gemaakt die sommige burgers onevenredig hard hebben getroffen. Daarom vind ik een vorm van compensatie op zijn plaats.'


Ingeademd

Volgens Klink is een schadeloosstelling niet op zijn plaats vanuit het principe van rechtsgelijkheid. Want mensen die in het ziekenhuis de MRSA-bacterie oplopen, krijgen ook geen compensatie. 'Q-koorts is een diep ingrijpende ziekte, maar rechtsgelijkheid is een belangrijk beginsel', aldus Klink.


Q-koortspatiënt Bert Brunninkhuis uit Den Bosch antwoordt zichtbaar geëmotioneerd op de vragen van de ombudsman. 'Ik heb het net gered, ik ben net op tijd in het ziekenhuis gekomen; ik heb het overleefd', zegt hij. Maar hij moest zijn baan als gemeentesecretaris, de hoogste ambtenaar van Eindhoven, opgeven. Hij heeft de bacterie waarschijnlijk ingeademd op een fietstocht. 'Dat zijn heel dure asperges geweest die ik in Cromvoirt ben gaan halen', constateert hij cynisch.


De Amerikaanse overheid waarschuwde zijn burgers wel voor de gezondheidsrisico's van een bezoek aan Brabant wegens de Q-koorts. Brunninkhuis: 'De Nederlandse overheid had de burgers moeten waarschuwen welk gevaar ze liepen in de buurt van geitenhouderijen.' Misschien was hij dan niet het platteland op gefietst.


'Het was een aaneenschakeling van gestuntel', aldus Brunninkhuis. 'Iedereen schoof elkaar de bal toe. Dit is zoals het niet moet. Overheid, wees eerlijk: bied je excuses aan.' Hij vindt het ook bizar dat de geitenhouders wel schadeloos zijn gesteld (voor het ruimen van vijftigduizend dieren), maar de patiënten worden verwezen naar algemene sociale regelingen.


Q-KOORTS

Q-koorts is een ziekte die van dieren, vooral geiten en schapen, wordt overgedragen op mensen. Tijdens een unieke uitbraak van de ziekte zijn sinds 2007 meer dan vierduizend mensen als Q-koortspatiënt geregistreerd. Van hen zijn minstens 24 slachtoffers overleden. Geschat wordt dat het aantal besmettingen een veelvoud is: vijftigduizend.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden