Geen hermelijnen mantel voor de koning

Beatrix wordt 'Prinses der Nederlanden' en koning Willem-Alexander wordt niet gekroond.

JAN HOEDEMAN en REMCO MEIJER

Waarom wordt prins Willem-Alexander niet meteen koning Willem-Alexander nu koningin Beatrix heeft aangekondigd dat zij stopt?

Er zit altijd zo'n drie maanden tussen de aankondiging dat het zittende staatshoofd stopt en de troonsovername door de opvolger. In die periode biedt de zittende hofhouding haar ontslag aan en heeft de nieuwe koning zijn handen vrij om nieuw personeel aan te nemen. In die drie maanden worden tevens voorbereidingen getroffen voor de festiviteiten op de dag van de inhuldiging. Uitnodigingen worden rondgestuurd naar bevriende vorstenhuizen en staatshoofden en Beatrix kan haar werkpaleis opruimen.

Wat is het verschil tussen abdicatie en inhuldiging?

Bij een abdicatie doet een vorst afstand van de troon. Nederland is daar uitzonderlijk in. Andere monarchieën zien het koningschap als van God gegeven en voor de duur het leven. Er wordt opgevolgd als de vorst is gestorven. Als een koning niet meer in staat is zijn taken te vervullen , wordt er een regent aangesteld. Beatrix zal na abdicatie 'Prinses der Nederlanden' zijn en worden aangesproken met 'Koninklijke Hoogheid'.

De inhuldiging is de officiële plechtigheid waarbij de Eerste en Tweede Kamer een Verenigde Vergadering beleggen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Bij de eedaflegging zweert de koning trouw aan de Grondwet en belooft een getrouwe vervulling van het koningschap. Daarna wordt hij gehuldigd door de parlementariërs. Die beloven of zweren zij dat de rechten van de koning gehandhaafd blijven en dat hij onschendbaar is.

Waarom wordt de koning niet gekroond?

Het is uit de tijd omdat het iets sacraals is. Volgens de letter van de Grondwet wordt er geregeerd bij de 'Gratie Gods', maar in feite is het bij de gratie van het volk. Als het parlement de koning wil afzetten, dan kan dat. In de Scandinavische landen wordt er ook niet meer gekroond. Een kroning zou de lastige vraag oproepen wie de autoriteit is die de nieuwe vorst kroont. De kerk? En zou dat dan de protestantse of de katholieke zijn?

Draagt de nieuwe koning de hermelijnen mantel?

Het ligt niet voor de hand. Met de Partij voor de Dieren in het parlement is een dergelijke mantel politiek hoogst omstreden. Koningin Beatrix had in 1980 een mantelpakje willen dragen, maar bezweek voor het verzoek van minister-president Van Agt. Hij wilde graag dat zij de hermelijnen mantel droeg, omdat deze de mystiek van het koningschap beklemtoont. Juliana en Wilhelmina droegen ook de hermelijnen mantel. Uiteindelijk droeg Beatrix een nepmantel, omdat de oude was aangetast. Willem-Alexander zal waarschijnlijk het marine-uniform dragen.

Wat zijn regalia?

Het zijn de tekenen die de macht van de koning symboliseren en een rol spelen bij de inhuldiging van een nieuwe vorst. In Nederland worden deze attributen neergezet op een bijzettafel, de zogeheten credenstafel.

Omdat ze nooit worden gedragen - anders dan de Engelse regalia - is het materiaal niet erg kostbaar. Het is gemaakt in 1840 in opdracht van Willem II. Het gaat om de kroon, die staat voor de Nederlandse staatsvorm: de soevereine monarchie. De kroon heeft acht beugels en de hoofdband is niet bezet met edelstenen, maar met geslepen glas. De zwaar vergulde scepter van zilver is het symbool van het koninklijk gezag.

De rijksappel is eveneens van zwaar verguld zilver. De appel stelt de wereldbol voor en staat voor het grondgebied waarover gezag wordt uitgeoefend. Dan zijn er nog het rijkszwaard en de rijksbanier met het Nederlandse rijkswapen. Op de credenstafel ligt ook een exemplaar van de Nederlandse Grondwet.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden