NieuwsCoronawetgeving

Geen handhaving 1,5 meter in huis en parlement doet weer mee: dit is het voorstel voor de nieuwe coronawet

Het voorstel voor de nieuwe coronawet gaat minder ver dan een controversieel eerder wetsontwerp. Zo is handhaving van 1,5 meter afstand achter de voordeur er niet meer in opgenomen. In het nieuwe voorstel krijgt de volksvertegenwoordiging meer controle over nieuwe maatregelen.

Het koor The New Choral Singers moest in de tuin van de kerk in Wateringen oefenen. De volksvertegenwoordiging zou meer controle krijgen op coronamaatregelen als deze.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In de nieuwe coronawet hebben de Tweede en Eerste Kamer een week om door het kabinet vastgestelde maatregelen te beoordelen. Onder de noodverordeningen die tot nu toe werden gebruikt, stond het parlement buitenspel: de Kamer kon alleen achteraf debatteren. Op lokaal niveau krijgen gemeenteraden meer mogelijkheden om beleid binnen een veiligheidsregio te controleren.

Dat blijkt uit de tekst van het wetsvoorstel dat maandagmiddag naar de Tweede Kamer is gestuurd. Vrijdag ging de ministerraad akkoord met de ‘tijdelijke bepalingen bestrijding epidemie covid-19’, zoals de aanpassing van de Wet publieke gezondheid officieel luidt. Als de wet na behandeling in beide Kamers is aangenomen, naar verwachting dit najaar, is deze een half jaar geldig. Hij kan steeds met drie maanden worden verlengd.

Juridische basis

De wet legt een juridische basis onder ministeriële regelingen voor het handhaven van de anderhalvemetermaatregel (in de wetstekst ‘veilige afstand’), het verbieden van evenementen of het reguleren van het aantal deelnemers, de regels voor groepsvorming en de openstelling van publieke plaatsen. Ook wordt het mogelijk om af te wijken van generieke maatregelen en te differentiëren per regio of leeftijdscategorie. 

In afwijking van een eerder wetsontwerp zijn geen wettelijke gronden opgenomen voor een bron- en contactapp (die krijgt een eigen wet) en voor het handhaven van de 1,5 meter in woningen. In de toelichting bij de wet staat letterlijk: ‘De veilige afstandsnorm en andere (gedrags)regels zijn niet van toepassing op situaties waarin het huisrecht in het geding is.’ Daarop gelden twee uitzonderingen: zorginstellingen waar kwetsbare mensen verblijven en kinderopvang in woningen. 

De belangrijkste grafieken en kaarten over de uitbraak van het coronavirus in Nederland zetten we voor u op een rij.

Een overzicht van de belangrijkste zaken rondom het coronavirus zijn in ons dossier te vinden. 

Weerstand

Het wetsontwerp dat door het ministerie van Volksgezondheid eerder in consultatie werd gegeven, stuitte op veel maatschappelijke weerstand. Met de openbaarmaking van de wet is nu ook het advies van de Raad van State van 17 juni na te lezen, waarvan indertijd al werd gezegd dat het zeer kritisch was.

De Raad had ‘aanzienlijke bezwaren tegen de door het wetsvoorstel voorgestelde bevoegdheidsverdeling’ en vond dat moest ‘worden teruggekeerd naar normale bestuurlijke verhoudingen’. Zij vond ook de in eerste instantie voorgestelde werkingsduur van een jaar te lang en vond het ook een bezwaar dat overtreders van de wet een aantekening krijgen in de justitiële documentatie (‘strafblad’). Dit laatste is niet van de baan, maar er is geen consequentie voor het verkrijgen van een Verklaring Omtrent Gedrag.

De kritiek, zei premier Mark Rutte vrijdag na de ministerraad, is ter harte genomen. Hij noemde de wet ‘behoorlijk afgeschaald’ en zei: ‘We luisteren wel. Dat is ook democratie.’ Volgens Rutte zorgt de nieuwe wetstekst ervoor dat de Tweede Kamer, burgemeesters en gemeenteraden ‘weer in positie komen’.

Ongebruikelijk

In een ongebruikelijke reactie zegt de Raad van State nog altijd niet tevreden te zijn. De rol van de minister van Volksgezondheid is weliswaar ‘minder centraal geworden, maar de minister blijft wel bevoegd om in bijzondere gevallen het stelsel van noodverordeningen in werking te stellen’. Volgens de Raad is dat na invoering van de wet ‘niet meer nodig en wenselijk’. 

De Leidse hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans, die zich over het eerdere wetsvoorstel zeer kritisch uitliet, noemt de nieuwe tijdelijke wet ‘slechts een cosmetische verandering’. Voermans spreekt van ‘decretenbestuur’. ‘Een ontwerpregeling toesturen aan het parlement een week voordat zij in werking treedt, leidt niet tot een zinvol en inhoudelijk debat over de aard van de beperkingen.’

Minister Hugo de Jonge vindt dat de wet ‘een nette juridische basis’ biedt om de afstandsmaatregel te legitimeren. Die zal nodig zijn zolang het aantal besmettingen wereldwijd hoog is en een vaccin ontbreekt. ‘We moeten een dijk houden tegen een eventuele tweede golf. Ik ben een Zeeuw van geboorte en ik heb nog nooit een Zeeuw horen zeggen: die Deltawerken kunnen nu wel weg.’

UIT DE WET:

-De veilige afstand wordt vastgesteld met een algemene maatregel van bestuur en geldt niet tussen personen die op hetzelfde adres woonachtig zijn. Ook een reeks beroepen is ervan uitgezonderd (o.a. zorgverlener, politie, brandweer, krijgsmacht).

-Groepsvorming buitenshuis kan in sommige gevallen verboden worden, maar niet voor kerkdiensten, demonstraties, verkiezingen of vergaderingen van politieke organen. Wel geldt de veilige afstand.

-Evenementen kunnen worden verboden of slechts onder voorwaarden georganiseerd, bijvoorbeeld met een maximum aan het aantal personen.

-Beperkingen zijn mogelijk voor openbare plaatsen, besloten plaatsen (uitgezonderd woningen, onderwijs- en zorginstellingen, personenvervoer en kinderopvang).

-Als een regeling niet zodanig tijdig tot stand kan komen als voor de bestrijding van de epidemie noodzakelijk, kan de minister van Volksgezondheid via de Veiligheidsregio(’s) ingrijpen.

-De minister zendt elke maand een overzicht naar de Staten-Generaal van de geldende maatregelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden