Geen gifgas rond het Tahrirplein, maar gezond is het ook niet

AMSTERDAM - De heftige symptomen die betogers in Caïro afgelopen dagen in het ziekenhuis deden belanden na inademing van ontplofte gasgranaten, duiden niet op het gebruik van verboden strijdgassen. Veel plaatselijke artsen meenden dat gewoon traangas niet kan leiden tot bewusteloze en stuiptrekkende patiënten. Dat kan echter wel na dagenlange blootstelling aan hoge concentraties, concludeert mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) na een rondgang langs experts.


'We zijn de zaak gaan onderzoeken, nadat artsen ongebruikelijke symptomen rapporteerden', zegt Heba Morayef van HRW in Caïro. Haar organisatie ging op zoek naar de gebruikte granaten op het Tahrir-plein, en raadpleegde deskundigen. HRW nam zelf geen monsters, 'We zijn inmiddels wel overtuigd dat de heftige klachten worden veroorzaakt door gewoon traangas of CS-gas.We hebben geen afwijkende gascontainers gevonden.'


In de lange Mohammed Mahmoud Straat, die uitkomt op het Tahrirplein, botsen betogers en oproerpolitie al vijf dagen met elkaar. Daarbij schiet de politie gasgranaten af, alsof ze een tennisballenmachine hebben, meldde een Volkskrant-verslaggever ter plekke. Tussen de hoge gevels blijft het gas lang hangen. Morayef : 'Zo worden daar betogers dagenlang aan hoge concentraties blootgesteld. Dat kan leiden tot ongebruikelijke symptomen.'


Op het Plein delen betogers flesjes uit met daarin een witte vloeistof. Die moet je in je ogen spuiten als je in een gaswolk terechtkomt. Het spul is een mix van tweederde water en eenderde Epicogel; een Egyptisch drankje tegen maagzuur. Straatverkopers bieden ook gasmaskers aan voor tien Egyptische pond per stuk (1,20 euro). Ook mondkapjes, doeken en nauwsluitende veiligheidsbrillen helpen iets.


Volgens de Nederlandse toxicologe Antoinette van Riel van het UMC in Utrecht, inactiveert CS-gas enkele enzymen in het lichaam. Daardoor raken de sensorische zenuwuiteinden geïrriteerd. Dat merk je als eerste bij het oogslijmvlies en in de luchtwegen, maar de stoffen dringen ook door de huid. Hoge concentraties leiden tot huiduitslag en brandwonden.


Van Riel stelt ook dat landurige blootstelling kan leiden tot ademhalingsproblemen en uiteindelijk ook tot neurologische afwijkingen. 'Dat gas is bedoeld voor een kortstondige blootstelling. De ogen gaan tranen, de luchtwegen trekken zich samen, en het slachtoffer gaat op zoek naar frisse lucht. Maar na dagenlange blootstelling wordt de luchtweg steeds nauwer door vochtophoping in de weefsels.'


Demonstranten en artsen vermoedden afgelopen dagen dat de Egyptische politie agressievere middelen inzette dan CS-gas, zoals CN- of CR-gas. Wellicht zelfs strijdgassen als mosterdgas of zenuwgas. De Egyptische autoriteiten ontkenden dat met klem.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden