Geen genadezesje voor Letteren

Na de hogescholen moeten ook de universiteiten eraan geloven: in een recente beoordeling door de NVAO scoren maar liefst 26 letterenstudies een onvoldoende. Vooral eindscripties blijken onder de maat. Wat is er aan de hand met ons onderwijs? En hoe maken we het toekomstbestendig?

DEN HAAG - Hij wil geen paniek zaaien in de geesteswetenschappen, maar Anne Flierman maakt zich wel degelijk zorgen over het niveau van de opleidingen. 'Het is tijd voor een wake-upcall', zegt de voorzitter van de Nederlandse Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO), de keurmeester van het hoger onderwijs. 'We zien meer onvol- doendes dan we gewend zijn. Dat moeten we niet onder tafel houden.'


De afgelopen maanden bezochten visitatiecommissies de 212 Nederlandse opleidingen in de geesteswetenschappen, van archeologie tot European studies en van geschiedenis tot kunst- en cultuurwetenschappen. Van deze opleidingen kregen er 26 een gele kaart van de NVAO, 13 procent van het totaal.


De clusters geschiedenis en cultuur- en mediastudies verzamelden de meeste waarschuwingen. Daar bleek circa eenderde van de opleidingen niet voldoende. De faculteiten krijgen tot twee jaar de tijd om de boel op orde te brengen.


Vooral zorgwekkend bij de betreffende opleidingen is het aantal eindscripties van te laag niveau, zegt Flierman. 'Onze visitatiecommissies pikken er bij elke opleiding willekeurig vijftien scripties uit en kijken naar de beoordeling. Als een aantal scripties hoger becijferd is dan wij zouden doen, dan onderzoeken we nog meer scripties. Als ze structureel te hoog becijferen, dan levert dat de opleiding een onvoldoende op.'


En dat is bij veel van die 26 opleidingen het geval. Hoeveel studenten de afgelopen jaren onterecht het diploma hebben gekregen durft Flierman niet te schatten, maar dat er geflatteerde voldoendes zijn uitgedeeld staat vast. 'Het is niet zo dat iedereen die bij deze opleidingen is afgestudeerd ten onrechte een diploma heeft gekregen. Maar van sommige zesjes en zevens kun je je afvragen of ze terecht waren.'


De betrokken universiteiten proberen de rust te bewaren. In 2010 vormden berichten over te makkelijk verstrekte diploma's bij de opleiding Media- en Entertainmentmanagement van Hogeschool Inholland de opmaat tot een complete reorganisatie van het hoger beroepsonderwijs. En nu, vier jaar later, oordeelt de NVAO keihard over universitaire opleidingen op vergelijkbare vakgebieden, zoals Media, Kunst, Design en Architectuur aan de Vrije Universiteit, en Kunst- en cultuurwetenschappen aan de Universiteit Maastricht.


Al maanden voordat de NVAO officieel de verontrustende berichten over het niveau van de opleidingen in de geesteswetenschappen naar buiten zou brengen, begonnen de universiteiten het oordeel in twijfel te trekken.


Hardop zeggen ze het niet, maar bij de 26 opleidingen die volgens de NVAO onvoldoende niveau hebben, vinden ze dat ze een genadezesje verdienen - of eigenlijk meer.


Neem de Universiteit Leiden, waar geschiedenis, de 'parel in de kroon' van de geesteswetenschappen, ondermaats is bevonden. Decaan Wim van den Doel daarover: 'Natuurlijk is geschiedenis in Leiden een bijzondere studie. De premier en de koning studeerden hier. Iedereen krijgt les van goede historici en bevlogen academici.'


Ondertussen heeft Van den Doel onder druk van de NVAO 'het hele tweede jaar op de schop genomen, de keuzevrijheid teruggedrongen en een extra commissie in het leven geroepen die de scripties leest.' Maar, bezweert Van den Doel, 'de onderwijskwaliteit staat niet ter discussie. Die is zeer goed.'


In Maastricht, waar zes van de zeven opleidingen van de faculteit der cultuur- en maatschappijwetenschappen een onvoldoende kregen, wil decaan Rein de Wilde graag een kanttekening plaatsen bij de door de NVAO gebruikte terminologie. 'De kwaliteit van de eindscripties was soms niet goed, maar voor de rest scoorden we voldoende. Toch plakt de NVAO daar dan het label onvoldoende op. Dat zijn de regels, dat snap ik. Maar misschien is het leereffect groter als je zegt dat de opleiding 'on hold' staat.'


Ook zijn faculteit heeft maatregelen getroffen. Waar studenten bij sommige opleidingen voorheen met een zware stage en een lichte eindscriptie - of zelfs zonder eindscriptie - konden afstuderen, moet nu iedereen een klassiek eindwerkstuk maken. Bovendien moeten eindscripties vanaf nu ook altijd door twee docenten beoordeeld worden. 'Dat ging in het verleden misschien wat te informeel bij ons.'

Diploma-inflatie

De toekomst zou er fleurig uit kunnen zien, de slachtoffers huizen vooral in het recente verleden. Studenten die kort geleden afstudeerden bij een van de 26 studies met een onvoldoende zijn de dupe, vindt Ruud Nauts, voorzitter van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). 'Dit oordeel treft vooral net afgestudeerden', aldus Nauts. 'Voor de huidige studenten zullen de universiteiten de komende jaren extra goed op het onderwijs letten. Zo werkt een hersteltraject nou eenmaal.'


Maar daar kopen alumni weinig voor. Het negatieve oordeel van de NVAO kleeft onvermijdelijk aan hun bul. Daarom, zegt Nauts, moeten de als onvoldoende beoordeelde studies zo snel mogelijk hun afgestudeerden benaderen en duidelijkheid scheppen.


'Instellingen moeten helder communiceren wat het niet halen van de accreditatie voor afgestudeerden betekent. Universiteiten moeten goed voor hun afgestudeerden zorgen en garant staan voor de kwaliteit van de diploma's. De focus moet terug op het onderwijs. Dat is het belangrijkste', aldus de ISO-voorzitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden