Geen geld voor omstreden goudmijn

Het overstromen van een cyanidebassin bij een Roemeense mijn veroorzaakte in 2000 een milieuramp. Twee jaar later staat een minstens zo gevaarlijk project in de steigers. Maar co-financier de Wereldbank trok zich op het laatste moment terug...

Van onze correspondent Tijn Sadée

De ogen van Wereldbank-directeur James Wolfensohn rolden bijna uit hun kassen. De Wereldbank in zee met een man met een drugsverleden? 'Ik wil Woicke aan de telefoon, en wel nú!', schreeuwde de hoogste baas volgens getuigen die er in Washington bij waren.

Peter Woicke is hoofd van de financiële afdeling van de Wereldbank, veranwoordelijk voor miljardenleningen aan projecten die volgens de Wereldbank steun verdienen. Zoals de Roemeense goudmijn in Rosia Montana van het Canadese bedrijf Gabriel Resources dat op 200 miljoen euro van de Wereldbank mocht rekenen. Maar daar heeft Wolfensohn een stokje voor gestoken, nadat hij het curriculum vitae van Gabriel Resources-directeur Frank Timis onder ogen kreeg. Timis werd in het verleden twee maal aangehouden wegens de intentie tot handel in drugs.

Het telefoongesprek tussen Wolfensohn en Woickle duurde hooguit een minuut, waarna de Wereldbank zich formeel terugtrok uit een project dat door milieuactivisten al was omgedoopt tot 'een nieuw Tsjernobyl'.

'Het is hoogst ongebruikelijk dat Wolfensohn persoonlijk ingrijpt', zegt Janneke Bruil van Friends of the Earth, een van de ngo's die zich verzetten tegen het mijnbouwproject.

Het overstromen van een giftig cyanidebassin bij de mijn Baia Mare leidde in 2000 tot een milieuramp. In de rivieren Tisza en Donau stierf 1200 ton vis en het drinkwater van 2,5 miljoen mensen raakte ernstig vervuild. De verontwaardiging onder internationale milieuorganisaties was groot toen een jaar later Gabriel Resources in Rosia Montana begon met een minstens zo gevaarlijk project. Het bedrijf schermde met medewerking van de Wereldbank . Die 'goedkeuring' van de Wereldbank gebruikte Gabriel Resources als legitimatie om andere financiers over de streep te trekken. Feitelijk kwam er nooit een dergelijke goedkeuring van de Wereldbank die zelf een milieuonderzoek in Rosia Montana startte.

Gabriel Resources-directeur Frank Timis besloot afgelopen zomer het onderzoek niet af te wachten en in de Roemeense vallei werd begonnen met de onteigening van negenhonderd huizen en de bouw van een stuwmeer voor de opvang van cyanide dat wordt gebruikt om goud aan erts te onttrekken. In de Rosia Montana-vallei, waar 4000 jaar oude archeologische vondsten worden gedaan, wordt sindsdien gebouwd aan het grootste open mijncomplex van Europa.

De Wereldbank liet Gabriel Resources hun gang gaan, tot woede van milieuorganisaties. 'Frank Timis misbruikt de ''goedkeuring'' van de Wereldbank die ondertussen niets van zich laat horen', zei actievoerder Stephanie Roth onlangs in deze krant. 'Het zwijgen van de Wereldbank is voor Timis letterlijk goud waard.'

Maar dat zwijgen is nu doorbroken door Wolfensohn zelf, nadat hij hoorde van het drugsverleden van Timis. Wolfensohn, in verlegenheid gebracht, zette een streep door een project waarin de Wereldbank zich van meet af aan tegenstrijdig heeft opgesteld.

'We worden door de Wereldbank gechanteerd', zei Bruce Marsh van Gabriel Resources in juli nog. 'Ze willen zo graag meedoen, want het is voor de Wereldbank een prestigeproject.'

Marsh heeft gelijk, vindt Janneke Bruil van Friends of the Earth. 'Voor de Wereldbank snijdt het mes altijd aan twee kanten. Er is een flinke lobby vanuit de mijnbouwsector die hun vriendjes bij de Wereldbank hebben.'

Met het wegvallen van de Wereldbank-lening is het Rosia Montana-project onzeker geworden. Verwacht wordt dat ook andere investeerders zich terugtrekken. Bruil: 'We hopen dat dit het begin is van het einde van de goudwinning.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden