Geen geld om bloed te laten prikken: armoede in Rotterdam-Zuid

Rotterdam kiest

Armoede, daarmee worden de huisartsen in de praktijk in Rotterdam-Zuid dagelijks geconfronteerd. Mensen die diep in de schulden zitten en daar letterlijk ziek van worden. 'De gemeente zou mensen moeten steunen en niet straffen.'

Beeld Marcel van den Bergh

Dat het in de Rotterdamse verkiezingscampagne zoveel over integratie gaat, over islam, over de Nederlandse identiteit - ja, daar zitten ze zich hier bij huisartsenpraktijk Mozaïek weleens over te verbazen. Want op hun spreekuur zien de artsen dagelijks dat er een probleem is dat veel pregnanter is, een probleem dat veel meer aandacht verdient, een probleem waarover politici maar weinig debatteren.

De praktijk huist in een fris verzamelgebouw op het kruispunt van de Afrikaanderwijk, Bloemhof en Hillesluis, drie achterstandswijken op de zuidoever van de Maas waar vooral mensen met een migrantenafkomst wonen. De waarde van een gemiddelde woning komt niet boven de 100 duizend euro uit. In de spreekkamers gaat het natuurlijk over de gezondheidsklachten van de patiënten. Maar ze spreken ook over hun levens. En over geld, heel vaak over geld.

Rik Kuiper bericht tot aan de gemeenteraadsverkiezingen vanuit Rotterdam. Aflevering 8: waar het meer over moet gaan

Stelt huisarts Jan Galesloot (70) bijvoorbeeld voor om bloed te laten prikken? Nou, dan willen veel patiënten eerst weten wat dat gaat kosten. Want ja, dat gaat toch van het eigen risico af.

Pijnlijke tanden? Komen ze eerst hier, in de hoop dat de huisarts met een spoelinkje verlichting kan brengen. De tandarts stuurt namelijk meteen een rekening.

Met een ingegroeide teennagel gaan de meesten hier niet op eigen kosten naar de pedicure, zegt huisarts Ardjan Munter (32). Als je het even door laat sudderen, verwijdert de dokter hem wel. Gratis.

Fysiotherapie om die slijmbeursontsteking te verhelpen? Sorry dokter, daar zijn we niet voor verzekerd, gaan we niet doen. Tja, dan maar injecties en hopen dat het daarmee overgaat.

Goed verband dat niet aan de wond kleeft is hier vaak geen optie, zegt Munter. Kost zo een paar tientjes per week en dat komt allemaal voor eigen rekening. Daarom schrijft hij vaak goedkoop spul voor, al weet hij dat dat de genezing vertraagt en de kans op infecties doet toenemen.

Dus ja, de huisartsen worden in deze praktijk dagelijks geconfronteerd met de armoede in Rotterdam-Zuid. En die lijkt de afgelopen jaren niet te zijn afgenomen, zegt Galesloot, die hier al sinds 1983 werkt. Waarom gaat het dáár niet veel meer over in de politiek?

De lage lonen - daar ergert Galesloot zich bijvoorbeeld aan. En de onzekerheid, die gierende onzekerheid. Mensen worden voor de gek gehouden met hun nulurencontracten, zegt hij. Dat is echt misdadig. Want dan gaat het werk een paar keer niet door en moeten die mensen toch het eten, de zorgpremie en de huur betalen. Lukt niet. Zit je zo 1.000 euro in de schuld. Hoe ga je die terugbetalen? Niet dus. En na verloop van tijd is de schuld vertienvoudigd.

Want er zijn genoeg incassobureaus die boete op boete op boete stapelen, waardoor de schulden verder oplopen. De overheid gedoogt het, zegt Galesloot. En zo neemt de schuldenproblematiek alleen maar toe. En dan komen ze bij hem. Want schulden zorgen voor stress en stress leidt tot pijn en met pijn komen ze naar de dokter. Sommige mensen zijn bang dat ze ernstig ziek zijn, maar dat is meestal niet zo. Als Galesloot doorvraagt, blijken de klachten in veel gevallen terug te voeren tot die penibele financiële situatie.

Verderop in de praktijk zit Jeanette van Hengst (56), maatschappelijk werker bij het wijkteam. Ja, zegt ook zij, de schuldenproblematiek is enorm. Ze werkt hier nu vijf jaar en het is al vijf jaar lang 'dikke ellende'.

Veel schulden ontstaan al op het moment dat iemand een uitkering aanvraagt, zegt ze. Het gaat al mis bij de formulieren, want Nederland is een formulierenland. Paar foutjes, paar dingen niet ingevuld, hup, moet de aanvraag opnieuw en ben je zo weer een paar weken verder. Zonder inkomsten, terwijl de rekeningen gewoon op de mat vallen. Zodra de uitkering start, kun je meteen de schuldsanering in.

Van de politiek wordt Van Hengst vooral boos. Neem nou voormalig wethouder Hugo de Jonge - nu minister van Volksgezondheid. Die stond vrolijk te verkondigen dat het zo goed gaat in Rotterdam. Ja, denkt zij dan, als je de mensen die niet te eten hebt niet meetelt. Want die zijn er, hoor. Nog regelmatig meldt ze gezinnen aan bij de Voedselbank.

Wat er dan beter moet? Preventie, zegt ze zonder een moment te twijfelen. Mensen moeten meer hulp krijgen bij het aanvragen van een uitkering en bij het aflossen van hun schulden. Het draait te veel om zelfredzaamheid, maar dat werkt niet. Ze ziet mensen verdwalen.

Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge Beeld anp

Galesloot sluit zich daarbij aan. De gemeente zou mensen moeten steunen, niet moeten straffen. Vaak zijn ze niet verslaafd, ze hebben niet allemaal doelbewust geld over de balk gesmeten. Echt, zegt hij, dit kan iedereen overkomen.

Laten de politici daar nou eens wat vaker over praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.