REPORTAGEBIOLOGISCH BOEREN

Geen festivals? Dan maar paardenstaart wieden op de bioboerderij

Martijn Lenten en Annemieke Zeilstra aan het wieden op kaasboerderij Noorderlicht.Beeld Marcel van den Bergh

Het evenementenseizoen eindigde dit jaar voordat het was begonnen. Veel jongeren zitten daarom deze zomer zonder werk. Biologische boeren bieden een uitweg uit de verveling. ‘Ik miste ritme en begon me een lapzwans te voelen tussen mijn – overigens weinig jaloersmakende – videocallende huisgenoten.’

Gehurkt in een bloemenperk zijn twee jonge Amsterdammers in een andere wereld beland. Terwijl Annemieke Zeilstra (32) en Martijn Lenten (29) robertskruid en paardenstaart wieden, verstoren slechts overvliegende grutto’s de rust op de biologisch-dynamische kaasboerderij Noorderlicht. Tegen de achtergrond vormen de blaarkoppen op de veengronden een idyllisch boerenplaatje, met fier daarbovenuit de Bonifatiuskerk van Noordeloos. Een wereld ver weg van festivalfotografie, het regisseren van een videoclip van Ronnie Flex of koken voor acteurs op de set van Baantjer, het begin

Het werk op Noorderlicht is een welkome afwisseling in het hectische bestaan van Zeilstra en Lenten. Maar hun tijdelijke leven als ‘boerenknecht’ is ook noodzaak, want hun oude metier is er door corona even niet meer. ‘Ik miste ritme en begon me een lapzwans te voelen tussen mijn - overigens weinig jaloersmakende - videocallende huisgenoten’, zegt Lenten.

Hij en Zeilstra zijn niet de enigen die hun werkzaamheden in de culturele sector als gevolg van de coronamaatregelen snel zagen verdampen. De Vereniging van Evenementenmakers schat dat met het verbod op evenementen tot 1 september alleen al zo’n 48 duizend werkplekken verloren gingen. Reden voor Slow Food Youth Network, brancheorganisatie van de biologische sector Bionext en agrarische dienstverlener Nijkagro deze jongeren te werven voor de biologische landbouw.

Met hun wervingscampagne De Seizoenarbeiders hopen ze ook voor boeren uitkomst te bieden, nu nog altijd onzeker is hoeveel buitenlandse arbeidskrachten dit seizoen deze kant op zullen komen. Maria Inckmann van Gaalen en haar man Kees van Gaalen hebben gewoonlijk iedere drie maanden een stagiair van een internationale landbouwschool rondlopen op hun boerderij Noorderlicht, maar kiezen er nu voor wat extra’s te betalen voor de Randstedelijke arbeidskrachten.

17 euro

‘De coronacrisis raakt ons niet’, zegt de vrolijke in Duitsland geboren boerin op het terras voor hun huis, te midden van hun zestig hectare grond. ‘Wij willen anderen laten meeprofiteren dat het hier goed gaat.’

En dan niet voor het ‘onbeschoft’ lage loon dat veel arbeiders in de landbouw volgens haar krijgen. Het uurloon van 17 euro – van de 20,50 euro die ze aan de wervingsorganisatie betaalt – noemt Inckmann van Gaalen een eerlijke prijs voor arbeid in de landbouw. Een tarief waarmee je mensen met ‘bullshitbanen’ uit de stad weer naar het platteland kunt lokken.

Zeilstra en Lenten voeren een deel van het onkruid aan de paar koeien die niet in de wei staan. Beeld Marcel van den Bergh

Het hogere uurloon kan voor haar uit, omdat ze voor de biologisch dynamische kaas ook een eerlijker prijs krijgt dan een reguliere boer. ‘Onze kosten waren altijd al lager, want geen kunstmest, bestrijdingsmiddelen, zware machines en medicijnen voor de koeien.’

Als filmcateraar merkt Zeilstra dat er op de set steeds meer aandacht is voor goed eten. ‘Ik krijg vaker verzoekjes voor vegetarische dagen’, zegt ze. ‘En als ik dan vlees maak, dan zorg ik dat het van duurzame kwaliteit is.’ Werken op boerderij Noorderlicht biedt Zeilstra de kans om van dichtbij te zien hoe producten hier met zorg worden gemaakt. ‘Het voegt voor mij echt iets toe.’

Wat kennisoverdracht betreft heeft ze aan Inckmann van Gaalen een goede. Ze raakt niet uitgepraat – met haar Duitse accent – over hoe ze hier in het Groene Hart hun biodiverse paradijs de afgelopen twaalf jaar zorgvuldig creëerden, zij en haar wat minder spraakzame man. ‘Hij is biologisch, ik ben dynamisch’, zegt ze lachend.

Werk met natuur

De werkformule van boer Kees van Gaalen is ogenschijnlijk simpel: kijk naar de natuur en werk mee, want planten vertellen zelf waar een tekort of overschot aan is. ‘Toen ik laatst mest wilde uitrijden over het land, zag ik dat tussen het gras het plantje muur groeide’, geeft hij als voorbeeld. ‘Dat houdt van stikstof en dus wist ik: ik hoef niet te bemesten. Er zijn reguliere boeren die in zo’n geval de boel doodspuiten en kunstmest erop gooien om het gras weer harder te laten groeien.’

Onbegrijpelijk, zegt ook zijn vrouw, die het gesprek overneemt. En al helemaal hier in de biblebelt. ‘Hoe kun je nou als christelijke boer je grond doodspuiten?’

In een rustig tempo voeren Zeilstra en Lenten ondertussen een deel van het onkruid aan de paar koeien die niet in de wei staan. Het plantje paardenstaart mogen ze niet, maar mensen weer wel; de gastvrouw zet er ’s ochtends thee van voor haar werkers.

Hoe fijn ze het werken in deze ‘perfecte omgeving’ en voor deze ‘lieve mensen’ ook vinden, ze balen ook van de gesneefde zomerplannen. ‘Ik probeer mijn werk te verschuiven van film naar foto’, zegt Lenten, die ook 20 uur per week werkt als audiovisueel medewerker bij de Universiteit van Amsterdam. ‘De hele zomer wilde ik op festivals ervaring gaan opdoen met fotografie.’

Misschien wel het ergste: ze kunnen niet werken als vrijwilliger achter de bar en in de catering op Into the Great Wide Open, het gemoedelijke festival in de duinen van Vlieland. ‘Dat is de leukste week van het jaar. Is nu ook gewoon weg.’

Als Zeilstra en Lenten zijn aangeschoven voor de – volgens de organische architectuur gebouwde – boerderij, neemt de boerin de plannen voor de volgende dag door. Ze wijst in de verte naar een te snoeien cluster met linden, eiken, schietwilgen, walnootbomen, essen en berken. De haag fungeert als een soort sla-bar voor de zeventig blaarkoppen die ernaast in de wei lopen. Tussen de bomen staan Gelderse rozen, bramen en frambozen. Lenten: ‘Die koeien eten beter dan ik’.

Zelfs de thuiszittende piloot gaat als vrijwilliger aan de slag

De biologische kaasboerderij is is in deze werkluwe coronaperiode beslist niet het enige toevluchtsoord voor flexwerkers in de horeca en op evenementen. In het Brabantse Cromvoirt springen keukenmedewerkers de aspergeteler bij. In de distributiecentra van Picnic staan flexwerkers boodschappen in te pakken. Vanuit Rotterdam rijden er dagelijks studenten naar Zeeland om Hollandse aardbeien te plukken.

De uitzendbranche ziet, nu bedrijven in rap tempo afscheid hebben genomen van hun ‘flexibele schil’, in de postbezorging, medische sector en bij voedselketens de vraag naar oproepkrachten toenemen. Uitzenders geven aan 40 procent van de werkloze flexwerkers opnieuw te kunnen plaatsen. Vanuit de ziekenhuizen, theaters en horeca beginnen de aanvragen bij de uitzendbureaus alweer mondjesmaat binnen te komen.

Ook medewerkers die ondanks een arbeidscontract duimendraaiend thuiszitten, buigen zich naar de nieuwe realiteit. Thuiszittende piloten en stewardessen bieden zich via het platform Blauw Helpt aan voor vrijwilligerswerk. ‘De overheid steunt ons financieel. Nu we niet kunnen werken zien we het als onze kans om iets terug te doen.’ vertelt KLM-piloot Bas van Kerkhof. Al zeshonderd KLM’ers hebben aan vrijwilligerswerk kunnen doen. Vanaf 1 juni zal het alleen maar drukker worden. Zo hebben diverse culturele instellingen om hulp gevraagd bij het handhaven van het anderhalvemeterbeleid. ‘Wij gaan straks museumbezoekers welkom heten en naar een juiste plek begeleiden’, aldus Van Kerkhof, ‘daar zijn we bij KLM goed in.’ Het vrijwilligerscollectief heeft bijna tweeduizend medewerkers paraat staan. Het is de bedoeling dat iedere vrijwilliger minstens één keer aan de beurt is geweest.

LEES OOK:

In Nederland bouwt zich een bevroren stuwmeer aan kalfsvlees op
De kalversector had al een imagoprobleem en nu wordt deze vorm van veehouderij ook nog eens ongekend hard geraakt door de ingestorte afzetmarkt vanwege corona. De vorig jaar begonnen familie Blom had zich geen slechtere start kunnen bedenken. ‘Crisis tot 2023 ? Nou, dat gaan wij niet volhouden.’

Afwasser springt bij op aspergeveld vanwege wegblijvende Polen: ‘Wel een beproeving’
Door corona-angst en gesloten grenzen blijven veel seizoensarbeiders in Oost-Europa. Bij de oogst komen boeren handen tekort. In het Brabantse Cromvoirt springen keukenmedewerkers de aspergeteler bij. ‘Ze doen het geweldig, natuurlijk, want volgend jaar mogen ze deze asperges zelf bereiden.’

Fruitteler ziet Polen met corona-angst naar huis vertrekken: ‘Ik houd dit een paar maanden vol, maar niet het hele jaar’
Waar veel sectoren niet weten wat ze met hun personeel aan moeten, maken fruittelers zich zorgen over een gebrek aan menskracht. René Simons zag de eerste Polen al vertrekken uit angst voor dichte grenzen en coronabesmetting.‘Als mijn mensen ook ziek worden, dan heb ik echt een probleem.’

Nu zien we wel kans om boeren in de buurt op te zoeken
Mensen hebben meer tijd, kopen bewuster en mijden de supermarkten. Streekboeren zien hun omzetten daarom enorm stijgen. ‘Nu werk ik thuis en kan het wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden