Geen enkele selectiemethode is foutloos

MEIKE VERNOOY (17) is net geslaagd voor het gymnasium en wil dolgraag geneeskunde studeren. Ze is tot de tanden gewapend voor de loting....

Op Meikes eindlijst prijken vier tienen en vier negens. Ze had dan ook vertrouwen op een goede afloop. Voor de studie is ze gemotiveerd tot op het bot en in haar geval mag worden gesproken van enige intellectuele bagage.

Maar de loterij in Groningen is voor Meike op een teleurstelling uitgelopen. Voor slechts een klein deel wordt hierbij rekening gehouden met de eindcijfers. Hoewel de uitslag nog niet definitief bekend is, weet Meike inmiddels dat ze kansloos is. 5175 Heet het nummer van haar toekomst en dat is zelfs voor iemand met zulke cijfers te hoog voor maar een sprankje hoop.

'Dat mijn dochter wordt uitgeloot, wordt door iedereen als heel onrechtvaardig ervaren', zegt vader C. Vernooy. 'Ik weet het nog maar een week', sombert Meike zelf. 'Ik ben nog druk aan het nadenken over wat ik nu moet gaan doen.'

Regelmatig gaan stemmen op voor invoering van een eerlijker systeem. De loting zou aan het criterium moeten voldoen dat scholieren als Meike worden ingeloot en ongemotiveerde, matige studenten niet. Dat is lastig. De ultieme selectie bestaat niet. Er is altijd een groep talenten die achter het net vist. Elke methode heeft een probleem.

Ook staatssecretaris Nuis van Onderwijs vindt het een lastig onderwerp. VVD-kamerlid M. de Vries vroeg hem in januari of het niet mogelijk was eindexamencijfers zwaarder te laten meetellen bij de loting en zeker die voor de vakken die onontbeerlijk voor de gekozen studie zijn. Nuis wist niet zo goed wat hij ermee aan moest. Hij weet dat eindexamencijfers weinig zeggen over of iemand later een goede arts wordt, maar hij weet ook dat de klap voor gemotiveerde maar uitgelote studenten enorm is.

Nuis beloofde een commissie in te stellen die met voorstellen moet komen, maar deze commissie moet, vijf maanden later, nog altijd worden ingesteld. Over de reden van dit lange wachten doet het ministerie van Onderwijs laconiek. Een commissie instellen gaat nu eenmaal niet altijd één-twee-drie.

Het geduld van de in januari opgerichte actiegroep 'Lot'genoten raakt evenwel op. In januari bestookte de groep de Kamer met een serie brieven, hetgeen De Vries verleidde tot de vragen aan Nuis. Maar nu iedereen van het Centraal Bureau Aanmelding en Plaatsing zijn lotnummer heeft gehad - en sommigen als Meike Vernooy al weten dat hun kans op inloting vrijwel nihil is - laait de discussie weer op.

Maandag komen de 'Lot'genoten bij elkaar in Dordrecht. Ze willen dat de loting wordt afgeschaft. Als dat onmogelijk blijkt, moet het 'oneerlijke systeem van selectie' worden verbeterd. En wel zo, dat uitgelote maar getalenteerde en gemotiveerde kandidaten na één of twee jaar alsnog aan de beurt komen.

'Mijn zoon is twee keer uitgeloot, de dochter van een vriendin van mij al vier keer', zegt 'verontruste moeder' S. van Wijk. 'Het allerergste is de onzekerheid. Als er wachtlijsten worden opgericht, weet je dat je op een zeker moment aan de beurt bent. In Duitsland is er een systeem waarin extra ervaring een prae is en je op die wachtlijst doet stijgen. Dat werkt motiverend.'

Van Wijks leven lijkt in het teken te staan van de selectie van artsen. Twee zusjes wilden ook geneeskunde studeren. De oudste werd voor de derde keer uitgeloot, toen de jongste in één keer mocht beginnen. Een bezwaarschrift volgde en werd ook gehonoreerd. Wegens spanningen in het gezin mocht de oudste ook aan de studie beginnen.

De meeste studenten doen na hun uitloting eerst een zogenoemde 'parkeerstudie', in veel gevallen medische biologie, ofschoon ook hier een studentenstop geldt. Nuis overweegt om werkervaring als extra voordeel te laten meetellen in de loting. Studenten die worden uitgeloot, kunnen dan bijvoorbeeld een jaar gaan werken in een ziekenhuis.

Een van de oplossingen die de 'Lot'genoten aanstaan, is dat àlle studenten in het eerste jaar worden aangenomen, net als in België. 'Dat jaar kunnen ze heel zwaar maken', stelt Van Wijk voor. 'Keiharde colleges en practica, zoiets. Dan blijven de besten en gemotiveerden over.' Maar aan alle voorstellen hangt een probleem. Het medisch onderwijs in het eerste jaar is nu juist al heel practicum-gericht.

De nog in te stellen commissie - volgens de laatste berichten is de voorzitter inmiddels benaderd - krijgt een scala aan mogelijkheden op zijn bord. Hoe het ook zij, 1750 studenten selecteren uit een groep van meer dan 6072 studenten blijft oneerlijk. De beste methode van selectie, ontdekte het Twents Studiecentrum voor Studies van het Hoger Onderwijsbeleid vorig jaar, is ingrijpen ná het eerste jaar. Maar 6072 studenten een jaar laten rondhobbelen op de medische faculteiten, terwijl uiteindelijk maar plaats is voor een kwart, lijkt ook geen oplossing. Of toch? Van Wijk: 'Met strenge selectie in het vooruitzicht beginnen velen er al niet meer aan.'

Jan 't Hart

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden