Geen economisch succes

BEGROTINGSAKKOORD

Het begrotingsakkoord van donderdag houdt vast aan de 3-procenteis die Brussel stelt vanwege de 'buitensporigtekort-procedure'. Macro-economisch bezien is dat onverstandig. Lastenverzwaringen of uitgavenbeperkingen remmen de bestedingen en leiden op korte termijn tot minder groei, dalende koopkracht en minder werkgelegenheid.


Het is bovendien onverstandig tweederde van de tekortreductie te bereiken met lastenverzwaringen. Ook die zorgen voor bestedingsuitval, maar zullen daarnaast de economische structuur verzwakken en daarmee de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ondermijnen.


Het ware beter geweest meer aandacht te besteden aan de structurele zwakten van de Nederlandse economie, met name bij de banken en de woningmarkt. Het bankwezen kampt met financieringsproblemen. De kredietverzekeringen voor een aantal Nederlandse banken stijgen, wat betekent dat financiële markten het Nederlandse bankwezen weer beginnen te wantrouwen. Banken herstellen hun kapitaalratio's door minder krediet te verstrekken. De verdubbeling van de bankenbelasting zal de kredietverlening aan de economie verder afknijpen.


Het is winst dat er voornemens zijn eindelijk iets te doen aan de fiscale behandeling van het eigen huis. Alleen de manier waarop is ondoordacht. Door het beperken van de hypotheekrenteaftrek tot nieuwe gevallen wordt dezelfde prijsdaling van woningen veroorzaakt bij het kleinst denkbare budgettaire resultaat. De prijsvorming wordt immers bepaald door de aanstaande kopers op de woningmarkt, niet door de mensen die niet van plan zijn te verhuizen. Door oude gevallen te ontzien worden mensen bovendien ontmoedigd te verhuizen naar een beter huis.


De overheid grijpt door het beperken van de hypotheekrenteaftrek tot annuïteitenhypotheken sterk in op de wijze waarop mensen hun inkomen willen verdelen over hun leven; er komen nog meer spaarprikkels, naast die voor pensioen. Met name starters komen mogelijk in grotere financieringsproblemen vanwege hogere aflossingsverplichtingen bij een annuïteitenhypotheek. Daarnaast blijft het fundamentele probleem bestaan dat huishoudens in het begin van hun wooncarrière zich zoveel mogelijk proberen vol te laden met hypotheekschuld.


De overheid moet nu uitzicht bieden op een houdbaar fiscaal regime voor het eigen huis. Het juiste eindpunt is dat het eigen huis wordt ondergebracht in het box-3-regime van de belastingen, waar ook ander vermogen wordt belast. Een geleidelijke overgang kan huishoudens voorbereiden.


Om de hogere arbeidsdeelname van ouderen te realiseren is het essentieel dat de arbeidsmarkt voor hen beter gaat functioneren. De versoepeling van het ontslagrecht is grote winst, net als de vermindering van de ontslagvergoedingen en de verplichting voor werkgevers gedurende een half jaar een WW-uitkering te betalen aan de werknemers die zij ontslaan. Het is jammer dat niet is besloten de duur van de WW-uitkering te verkorten om zo de glijbaan naar vervroegd pensioen verder te demonteren.


Het is goed dat de AOW-leeftijd wordt gekoppeld aan de levensverwachting. Maar er bestaat nog grote onduidelijkheid over het tempo waarin dat gebeurt. Het zou goed zijn snel vaart te maken met de AOW-leeftijdsverhoging en eerder dan in 2024 op 67 uit te komen.


Het akkoord van de 'Kunduzcoalitie' van VVD-CDA-D66-CU-GL is een eclatant politiek succes. Maar door de sterke focus op tekortreductie bestaat het risico dat het volgende kabinet opnieuw moet bezuinigen om te kunnen voldoen aan de Brusselse regels.


LANS BOVENBERG is hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg


BAS JACOBS is hoogleraar overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit Rotterdam


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden