Geen drank, niet dansen, niet kussen

De Bob Jones Universiteit in South Carolina is een vaste pleisterplaats voor Republikeinen die naar het Witte Huis willen. Het conservatieve bolwerk biedt de toegang tot het hart van religieus rechts....

door Bert Lanting

HET IS DUS toch mogelijk de tijd stil te zetten. Op de campus van de Bob Jones Universiteit in Greenville is de tijd ergens in de jaren vijftig bevroren. De studentes dragen rokken die tot op de enkels reiken en de jongens lopen rond met frisse hoofden, netjes gekleed in een jasje. Onschuld bestaat nog, rust en orde, properheid, al die dingen waaraan de rest van de wereld alleen nog maar een vage herinnering bewaart.

Op de een of ander manier is het de leiding van de zwaar christelijke universiteit in South Carolina ook gelukt de hemel stil te zetten: het blauw is nooit zo helder geweest en de lucht boven de campus reikt eindeloos hoog. Op het gras zitten paartjes op meer dan zedelijke afstand met elkaar te keuvelen, voorbeelden van oneindige beleefdheid.

In de boekwinkel van de universiteit, die zich afficheert als 'the world's most unusual university', klinkt gedragen muziek. Twee grijze heren in beige pakken staan te praten over het uitdragen van het geloof in het goddeloze China. 'Zonder risico is het niet, maar wie heeft dat niet voor de Heer over?', zegt de een en de ander knikt geïmponeerd. De studenten schuifelen eerbiedig tussen de boekenkasten. Je kunt hier Mark Twain en Emily Dickinson krijgen, maar de hoofdmoot bestaat uit christelijke traktaten, zoals een handboek over christelijke psychologie. Harry Potter & de Bijbel, de bedreiging achter de tovenarij, luidt de titel van een van de boeken. De ondertitel laat geen twijfel bestaan over de inhoud: 'Onschuldige fantasie of gevaarlijke fictie?'

Wie twijfelt, kan hier antwoord vinden op de vraag of een 'rooms-katholiek in de hemel kan komen?' Nee, legt een brochure uit die voor 75 dollarcent te koop is. 'Hoe tragisch is het je ziel te verliezen en een oneindige (sic) eeuwigheid in de hel door te brengen doordat je niet de waarheid hebt leren kennen zoals God die in zijn Heilige Woord openbaart', concludeert het geschrift bedroefd.

Bij de kassa liggen foldertjes met aanwijzingen hoe je iemand moet bekeren. '(3) Bied de betrokkene de gelegenheid om Christus te accepteren en (4) bid met hem of haar.' Je kunt je er ook wapenen met een geplastificeerde kaart met de voornaamste argumenten tegen de evolutieleer van Darwin. 'Prima voor sceptici!', staat er in dikke letters bij. Aan het scheppingsverhaal wordt hier niet getwijfeld.

Tolerantie is niet het sterkste punt van de Bob Jones Universiteit, die sinds 1926 is uitgegroeid tot veruit het belangrijkste bastion van christelijk onderwijs op universitair niveau in de Verenigde Staten. De universiteit maakt geen geheim van haar afkeer van de katholieke leer. Toen paus Johannes Paulus II een paar jaar geleden een bezoek bracht aan de VS, liet Bob Jones III, de kleinzoon van de oprichter van de universiteit, weten dat hij nog liever 'de duivel zelve' de hand zou schudden dan het hoofd van de rooms-katholieke kerk.

De universiteit raakte in de jaren tachtig haar belastingvrije status kwijt doordat zij vasthield aan de regel dat zwarte en blanke studenten geen verhouding met elkaar mochten beginnen. Pas vorig jaar besloot Bob Jones III die regel te herroepen, toen presidentskandidaat George W. Bush in de problemen was geraakt na een optreden op de universiteit. Bush kreeg het verwijt dat hij zich niet had uitgesproken tegen de rassenscheiding op de Bob Jones Universiteit.

Een predikant die ooit op de universiteit had gestudeerd, kreeg een paar jaar geleden te horen dat hij niet meer welkom was op de campus nadat hij had bekend dat hij homoseksueel was. In een brief waarschuwde de universiteit hem dat hij zou worden gearresteerd als hij zou proberen het terrein te betreden. 'We nemen dergelijke stappen niet met plezier. Ons grootste plezier zou zijn als u terug zou keren naar de Heer', legde de universiteit uit.'

Dat alles neemt niet weg dat de Bob Jones Universiteit sinds de dagen van Ronald Reagan een vaste pleisterplaats is geworden voor Republikeinen die een gooi doen naar het Witte Huis. Allemaal zijn ze tot de conclusie gekomen dat ze de conservatieve universiteit nodig hebben om de sleutel tot het hart van religieus rechts te vinden.

Het gebied waar de Bob Jones Universiteit ligt, wordt beschouwd als de 'buckle of the Bible Belt', kortom de navel van religieus Amerika. 'The Church of the Only Living God', 'Gospel Mission Church' en 'Mount Bethel Baptist Church' lees je om de kilometer. Wie het hier maakt, maakt het overal waar de Bijbel wordt gelezen en zonder de Bible Belt kan nu eenmaal geen Republikein het Witte Huis halen.

Langzamerhand begint de universiteit ook een broedplaats te worden voor conservatief Republikeins talent, zoals de vrome broers Hutchinson uit Arkansas die een hoofdrol speelden in de pogingen president Clinton af te zetten wegens zijn gerommel met Monica Lewinsky. De oerconservatieve nieuwe minister van Justitie, John Ashcroft, voelt zich hier ook thuis. Hij heeft een eredoctoraat van de universiteit.

Het personeel leidt ons trots rond in de kunstverzameling die Bob Jones II heeft aangekocht. Kennelijk zijn ze er niet van op de hoogte dat de universiteit alle medewerking aan een artikel heeft afgewezen. 'We weten al bij voorbaat dat jullie negatief over ons zullen schrijven', luidt het oordeel van de voorlichter.

De kunstcollectie geldt als de belangrijkste verzameling van barok-schilderijen uit Italië en Spanje in de Verenigde Staten, maar het verdrietige is dat het voornamelijk katholieke kunst is. 'Er is nu eenmaal weinig goede protestantse schilderkunst', moet Bob Jones eens hebben verzucht.

Critici klagen dat de universiteit sommige kunstwerken ook heeft gekuist. Het schilderij 'Lots vlucht uit Sodom' werd volgens hen bijgewerkt om de blote borsten van een paar vrouwen te verbergen. De universiteit betoogt dat die praktijk allang is beëindigd. De realiteit is bovendien dat de universiteit nog maar weinig geld heeft om de collectie uit te breiden.

Ironisch is dat de kunstcollectie het enige oecumenische fenomeen is op de universiteit. Verder schaamt de Jones-familie zich er niet voor duidelijke grenzen te trekken. Wie geen herboren christen is, kan hier op weinig geduld rekenen.

Of het predikaat universiteit terecht is, valt te betwijfelen. Behalve studierichtingen als rechten biedt de Bob Jones Universiteit ook beroepsopleidingen, zoals die voor verpleegster of vliegtuigmechanicus, naar verluidt een passie van Bob Jones sr.

Wat is het verschil tussen een gewone vliegtuigmechanicus en een christelijke? 'Wij dragen steeds ons geloof uit en dat wekt vertrouwen', zegt Jeremiah Heineman (22), die nog maar net zijn opleiding aan Bob Jones heeft afgemaakt. Je ziet meteen dat hij 'vrij' is: zijn haar is te lang, hij draagt een korte broek en hij loopt onbeschaamd arm in arm met zijn vriendin, of liever, sinds kort zijn vrouw.

Toen hij op de universiteit zat had hij grote moeite met de strenge regels: geen drank, niet dansen, niet kussen, zelfs geen handen vasthouden. Nog steeds geldt de regel dat paartjes een chaperon bij zich moeten hebben als ze elkaar ontmoeten. Die moet dan opletten of ze zich aan de zedelijke voorschriften houden.

Jeremiah was een dwarsligger. 'Ik heb het boekje met de regels uit mijn hoofd geleerd en vervolgens mijn best gedaan alle regels te breken', zegt hij. Het lukte hem ruim honderd strafpunten te verzamelen, net iets minder dan het aantal waarvoor je van de universiteit wordt geschopt. Maar uiteindelijk begreep hij het doel van al die verboden. 'Regels zijn goed, omdat ze me discipline leren', concludeert hij. 'Nu heb ik een doel in mijn leven: Christus.'

Zijn dwalingen reflecteren de problemen die Bob Jones IV had, de achterkleinzoon van de stichter van de universiteit. Bob IV kreeg het zelfs gedaan dat hij van school werd gestuurd (achteraf zei hij: 'the worst thing in my life') wegens dronkenschap. 'Mijn vader had een bijna goddelijke status en de makkelijkste manier om anders te zijn was on-goddelijk te zijn', vatte Bob Jones IV samen.

Na een jaar ballingschap bij familie in Indiana kwam hij volkomen genezen terug en nu staat hij samen met zijn broer Stephen klaar om de leiding over de universiteit over te nemen, de vierde generatie in de vrome Jones-dynastie.

Het leven op de campus - per student 10 duizend dollar per jaar - is strikt: om zeven uur 's ochtends klinkt het appèl en om elf uur 's avonds gaat het licht uit. Om toezicht te houden op de ongeveer vijfduizend studenten heeft 'Dr. Bob', zoals de grote man hier bekend staat, een geraffineerd systeem van opzichters ontwikkeld. Elk gebouw heeft een 'dorm supervisor', daarna volgen de 'hall leaders' die de verantwoordelijkheid hebben voor hun verdieping, vervolgens komen de 'prayer captains' die vier kamers voor hun rekening nemen en ten slotte is er in elke kamer een 'assistent prayer captain', die ervoor moet zorgen dat de studenten op tijd zijn voor het gebed.

'Af en toe voel je je alsof je in een luchtbel leeft', verzucht de 21-jarige Becky Golla, die haar hele leven op Bob Jones heeft doorgebracht. Ze werd in het Bob Jones ziekenhuis geboren, ze ging er naar de kleuterschool en lagere school en nu volgt ze er een secretaresse-opleiding. Ze draagt altijd een dikke bijbel mee in haar tas en vindt het 'pretty cool' hoe de docenten erin slagen 'Jezus in alle lessen te vlechten'. Het typen heeft ze geleerd met het overtikken van bijbelteksten.

Maar als ze klaar is wil ze de wijde wereld in, misschien zelfs naar Europa, om te zien wat er verder te koop is op aarde. Een beetje geschrokken voegt ze er meteen aan toe dat Jezus haar leven zal blijven. 'Als secretaresse kun je ook van God getuigen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden