Profiel

Geen diamant straalt als Bad Bunny, de meest gestreamde artiest ter wereld. Wie is hij?

Bad Bunny bij een optreden voor de Billboard Music Awards in mei 2021 in Los Angeles.  Beeld Getty
Bad Bunny bij een optreden voor de Billboard Music Awards in mei 2021 in Los Angeles.Beeld Getty

De meest beluisterde artiest ter wereld komt niet uit de VS of Europa. Maar uit Puerto Rico. Met zijn vrouwvriendelijke reggaeton verovert Bad Bunny de wereld. Bunny who? Boem, tíeboemtie, boem: ‘Geen diamant die zo straalt als ik.’

Robert van Gijssel

Het klinkt misschien opschepperig, wat Bad Bunny allemaal zingt in zijn lied El Mundo Es Mío, maar ergens klopt het wel. ‘Geen diamant die zo straalt als ik. De wereld is van mij.’ Bij het jaarlijkse overzicht van de streamingdienst Spotify bleek de Puerto Ricaanse reggaetonster Benito Antonio Martínez Ocasio, zijn echte naam, vorige week de meest beluisterde artiest ter wereld. Net als het jaar daarvoor. Dus geen Justin Bieber, Taylor Swift of Drake, nee: Bad Bunny. Dan mag je zingen dat je de beste bent.

Hoe bijzonder dat is, legde Spotify aan de wereld uit op de eigen nieuwssite. Bad Bunny werd het grootste streamingkanon van 2021 zonder nieuw werk uit te brengen. Zijn laatste album El Último Tour del Mundo dateert al van een jaar eerder. Dat had kennelijk zo’n lange adem, dat hij er popsterren die wel nieuw werk op Spotify gooiden lachend mee kon inhalen. Bad Bunny, 27 jaar, geboren in de kleine stad Vega Baja, werd in 2021 ruim 9 miljard keer gestreamd.

Boem, tíeboemtie, boem

Als jochie van een jaar of dertien liet Bad Bunny zich meeslepen door de eerste generatie reggaetonzangers uit Puerto Rico. Zoals Daddy Yankee die in de jaren negentig een nieuw genre creëerde, uit een wonderlijke mix van rauwe hiphop, reggae en salsa. Die eerste reggaeton was opstandige muziek: hard en basaal, bedoeld om op straat uit krakerige speakers te laten knallen. En om op te dansen: het zogeheten ‘dem bow’-ritme gaat al dertig jaar van ‘boem, tíeboemtie, boem’, en maakt ook al drie decennia dat je erop móét bewegen.

Maar de reggaeton had ook een probleem. De teksten waren vaak vrouwonvriendelijk en agressief seksueel, wat in een veranderende wereld in toenemende mate als hinderlijk werd ervaren. In Colombia en Spanje gingen vrouwen de straat op om hun afkeer uit te spreken. Dat zette iets in werking.

In de jaren tien maakte bijvoorbeeld de Colombiaanse popster Juanes van de reggaeton al een wat toegankelijker genre. Die draad werd opgepakt door een nieuwe generatie musici. Zoals de Puerto Ricaan Luis Fonsi, die in 2017 een wereldhit had met Despacito, en later de Colombiaan J. Balvin. En dus ook Bad Bunny, die als reggaetonfan zelf ook maar eens wat muziek ging maken.

Ironisch, gevat en sexy

In 2013 publiceerde hij tracks in eigen beheer op het online platform Soundcloud: een combinatie van Latijns-Amerikaanse hiphop en reggaeton. Zijn track Diles werd opgepikt door de muziekindustrie, waardoor Bad Bunny professioneel aan de bak kon bij een platenlabel. Om groot te worden, besefte hij, moest hij een breed publiek omarmen. De beats onder zijn eerste werk waren toegankelijk maar verrassend muzikaal, en vooral in zijn teksten sloeg Bad Bunny toe.

Hij schreef ironisch, gevat en sexy, maar gaf ook machocultuur en vrouwenhaat een veeg uit de pan. Vrouwen moesten zijn wie ze wilden zijn en zich niets aantrekken van de wensen van hitsige heren, vertelde hij in zijn liedjes. Met humor en een vette knipoog, maar toch. Hij bleef er geloofwaardig mee in de reggaeton van de straat maar veroverde ook een ander publiek, tot ver buiten de Caribische en Latijns-Amerikaanse regio.

Intussen veranderde niet alleen de reggaeton, maar de hele muziekindustrie. Tien jaar geleden werd streamingdienst Spotify wereldwijd geïntroduceerd en werd de popmuziek mondiaal toegankelijk. Iedereen met een app op zijn telefoon, waar ook ter wereld, kon alle denkbare muziek beluisteren. Dat veranderde niet alleen de handel, maar vooral ook de ranglijsten, en daarmee het besef welke muziek écht goed beluisterd wordt. De charts werden niet langer bepaald door de verkoop van muziek op fysieke geluidsdragers (cd, vinyl), of de keuzes van ouderwetse poortwachters als radio-dj’s, maar door het luisterende volk, dat zelf bepaalde welk liedje werd opgezet.

Democratisering van de popmuziek

Dat bleek de laatste jaren dus steeds vaker een bonkende reggaetontrack. Door de democratisering van de popmuziek en het verdwijnen van de grenzen door streamingdiensten werd reggaeton langzamerhand de dominante stroming in de popmuziek. Ook al omdat een groot deel van de wereld nu eenmaal Spaanstalig is. Reggaeton werd populair van Zuid-Amerika tot de Verenigde Staten en natuurlijk Europa. Het verslavende ritme werd ook nog opgepikt door bijvoorbeeld de Nederlandse hiphop, de afrobeats van de Afrikaanse pop en zelfs de Zuid-Koreaanse K-pop. In al die stijlen hoorde je ineens dat bekende hupje in de beat.

Op dat speelveld, in een nieuwe poprealiteit die de westerse poplanden misschien niet zo snel hadden zien aankomen, is Bad Bunny de kampioen. Omdat hij zelf al vroeg inzag dat de reggaeton mondiale potentie had. Maar natuurlijk ook omdat zijn muziek simpelweg scherp, aanstekelijk en universeel is, en zich alleen al daarom aan geen enkel taalgebied of regio gebonden zou hoeven voelen.

Drie hits van Bad Bunny

Bichiyal

Bad Bunny schoot de wereld over dankzij internationaal klinkende singles als het onweerstaanbare Bichiyal. De clip bij dit nummer, opgenomen even ten zuiden van Tokyo, is een feest van veelzijdigheid, kleur en stijl.

Yonaguni

Ook in zijn breekbare liefdesliedjes is Bad Bunny geloofwaardig. In Yonaguni mist hij zijn meisje. Hij zoekt troost bij weinig meer dan een kale beat, een baslijn, een dromerig keyboardje en zijn eigen slepende, zeer herkenbare zanglijnen.

Dakiti

Bad Bunny liet zijn reggaeton tegen veel andere genres aanschuren, het liefst op de dansvloer. Een van zijn grootste hits Dakiti heeft de dwingende beat van de dance, maar blijft op wonderlijke wijze toch reggaeton.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden