Commentaar

Geen complot, gewoon een onmachtige missie

En zo keert het verhaal rond Srebrenica terug bij af: ook zonder complot was Dutchbat volstrekt kansloos.

Bosnische vrouwen rouwen bij het Potocari Memorial Center. Beeld epa

In de Amerikaanse pers werd de analyse 21 jaar geleden al gemaakt: de kiem voor de val van Srebrenica in juli 1995 werd een maand daarvoor gelegd toen de Bosnische Serviërs honderden VN-gijzelaars vrijlieten. In ruil daarvoor beloofden de VN dat er geen nieuwe luchtaanvallen zouden volgen, zo ging het gerucht. De VN ontkenden, maar in de Washington Post erkenden VN-functionarissen 'dat de kans op een luchtaanval nu buitengewoon klein was geworden'.

Dit verhaal kreeg later een andere versie: volgens aanhoudende berichten werd Nederland simpelweg verraden door de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië, die in het geheim afspraken dat de enclave niet meer op hulp kon rekenen. 21 jaar later heeft onderzoeksinstituut NIOD de situatie nog eens gereconstrueerd en niets van zo'n complot aangetroffen. Ja, naar aanleiding van de gijzelingscrisis besloten de VN even pas op de plaats te maken met de luchtmacht. Rond Srebrenica was elke daadkracht vervolgens ver te zoeken - in de hoop dat het allemaal mee zou vallen. Maar dat is nog iets anders dan een geheime afspraak om de enclave bij voorbaat op te geven.

Daarmee draait het NIOD nogmaals de theorieën de nek om die de tragiek voor Nederland en de VN misschien wat draaglijker hadden kunnen maken: het was een complot, over onze hoofden heen. De werkelijkheid is prozaïscher: de hele missie was ondoordacht en slecht georganiseerd. Al maandenlang was duidelijk dat Srebrenica feitelijk onverdedigbaar zou zijn tegen een Servische overmacht. Het Nederlandse vertrouwen op luchtsteun getuigde van een grenzeloos optimisme, want aan elke luchtaanval ging langdurig stroperig overleg over vele schijven vooraf. Nederland kon zelf nergens toe besluiten. Het was steeds maar afwachten wat internationaal beraad zou opleveren.

Dutchbat was op een onmachtige missie - een complot was daarvoor niet eens nodig. Daarvoor is Nederland mede-verantwoordelijk. Het kabinet-Kok II trad er in 2002 terecht om af. Het enige lichtpunt is dat de les na 1995 wel is geleerd. Nooit meer daarna kwamen Nederlandse militairen en de VN zo slecht beslagen ten ijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden