Geen CDA-burgemeester in grote steden is reële optie

Geen enkele CDA-burgemeester in de vier grote steden wordt opeens een geloofwaardig scenario. De grootste partij heeft zelfs in de vijftien grootste steden geen burgemeester meer....

Van onze verslaggever Ron Meerhof

‘Nee’, zeggen de lobbyisten Jan Schinkelshoek (CDA), Pierre Heijnen (PvdA) en Willibrord van Beek (VVD). Het systeem waarbij de Haagse politiek de burgemeestersposten verdeelde, is echt dood.

Een half jaar geleden was de begrafenis van dat systeem nog gaande. De theorie was ook toen al tamelijk helder: de Kroon en Binnenlandse Zaken doen de formele benoeming, maar de gemeenteraad neemt het feitelijke besluit. Iedereen mag solliciteren en de beste wint.

De praktijk was echter anders. De drie lobbyisten spraken in september nog van ‘tradities’, van ‘geven en nemen’ en een ‘naijlend verleden’. Rotterdam én Den Haag naar de PvdA? Een VVD’er naar Den Haag? ‘Onwaarschijnlijk’, antwoordden ze destijds.

Maar inmiddels zijn een paar van die onwaarschijnlijkheden gebeurd. Deventer, een sociaal-democratisch bolwerk, kreeg een burgemeester van de ChristenUnie. De traditionele VVD’er in Wassenaar is een D66’er geworden.

Nu VVD’er Van Aartsen de nieuwe burgemeester wordt van Den Haag, hét bolwerk van de christen-democraten, luidt het devies: pakken wat je pakken kan.

Is het mogelijk dat de PvdA ook Rotterdam de burgemeester levert en zo drie van de vier grote steden (in Utrecht en Amsterdam staan al PvdA’ers aan het roer) bestuurt?

Heijnen (PvdA): ‘Ja, ik verwacht dat het CDA er twee keer zo hard aan zal trekken om met een champions-leaguekandidaat te komen. Misschien dat de VVD minder moeite doet. Maar voor ons verandert er niks.’

De VVD minder moeite doen voor Rotterdam? Komt niks van in, zegt VVD’er Van Beek. ‘Wij komen met de sterkste kandidaat die we vinden kunnen.’ Van Beek is van mening dat in de verdeling van alle posten ‘een zeker evenwicht’ moet zitten. Maar die is er zonder afspraken in het Haagse ook wel. ‘Daar werkt op een of ander manier de wet van de grote getallen. De PvdA heeft nu in Brabant de steden Breda, Tilburg én Eindhoven. Het CDA in Limburg heeft Heerlen, Maastricht, Venlo en Roermond. Dus waarom zouden wij niet Den Haag én Rotterdam mogen hebben?’

‘Zelfs al zou het CDA geen van de vier grote steden hebben, dan betekent dat niet dat de christen-democraten in de versukkeling zitten. Ze hebben 140 van de 440 burgemeesters en ze hebben 5 van de 12 commissarissen van de koningin.’

Het is allemaal het gevolg van de keuze om de gemeenteraden te laten beslissen, zegt CDA’er Schinkelshoek. ‘De verschuiving begint nu door te werken. Dat leidt tot onaangename verrassingen. Maar we zien in het verlies van Den Haag vooral een extra aansporing om te zorgen dat wij de burgemeester in Rotterdam mogen leveren.’

Mocht dat lukken, zal dat dan niet als bewijs worden gezien dat die posten nog steeds verdeeld worden? Schinkelshoek: ‘Dat moet dan maar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden