Profiel Duitse inlichtingenchef Hans-Georg Maassen

Geen bewijs dat video's van geweld Chemnitz nep zijn: moet de Duitse inlichtingenchef Maassen wijken?

De Duitse inlichtingenchef Hans-Georg Maassen heeft toch geen bewijs voor zijn bewering dat videobeelden van geweld door rechts in Chemnitz nep zijn. Doet de kwestie hem de das om? 

Duitse inlichtingenchef Hans-Georg Maassen. Beeld AFP

Over de omstreden Maassen bracht de Frankfurter Allgemeine Zeitung vorige week een opvallend fait divers. Maassen (55), getrouwd met een Japanse vrouw, zou ooit zijn voorliefde hebben uitgesproken voor een bepaalde vorm in de Japanse taal: het dubitatief – waarmee je twijfel tot uitdrukking kunt brengen zonder daar extra woorden aan te hoeven wijden, zoals misschien.

De baas van de binnenlandse veiligheidsdienst BfV, voelt zich dezer dagen verkeerd begrepen door de Duitse media en zijn vele politieke critici, omdat hij afgelopen vrijdag zijn twijfel uitsprak over de echtheid van de video’s uit de Saksische stad Chemnitz, waarop buitenlands uitziende mensen achterna worden gezeten door groepjes scheldende extreemrechtse mannen.

Hij had, zei Maassen, ‘geen bewijzen dat de op internet circulerende video’s van dit zogenaamde voorval echt zijn’ en ‘volgens mijn voorzichtige beoordeling is er mogelijk sprake van doelgerichte desinformatie, om het publiek af te leiden van de moord in Chemnitz’. Zulke met twijfel doorspekte uitspraken zijn opmerkelijk voor de chef van een veiligheidsdienst, wiens baan het is informatie op echtheid te onderzoeken.

Geen bewijzen

Maandag bleek dat Maassen toch geen bewijzen heeft voor zijn vermoedens. Volgens Der Spiegel en de Süddeutsche Zeitung staat dat in een document dat hij aan bondskanselier Merkel en minister Seehofer van Binnenlandse Zaken heeft gestuurd, die daar nog niet op hebben gereageerd.

In het document zou staan dat Maassen ‘nooit getwijfeld heeft’ aan de echtheid van het materiaal, maar dat het nog steeds niet betrouwbaar vindt dat media en politici op basis van een paar filmpjes van een soms onduidelijke herkomst spreken van ‘klopjachten.’ Hij blijft dus, ook zonder bewijs, bij z’n standpunt.

De SPD, De Groenen en Die Linke verwijten Maassen dat hij met zijn uitspraken de rechts-populistische AfD in de kaart heeft gespeeld, bewust of onbewust. Meer gematigde critici verwijten hem alleen dat hij met zijn uitspraken heeft bijgedragen aan de escalatie van het toch al verhitte debat over hoe het rechtse geweld in Chemnitz moet worden geïnterpreteerd.

Radicale islam

Maassen laat zich, in tegenstelling tot zijn ambtsvoorgangers, geregeld interviewen, meestal over de gevaren van de radicale islam en het geweldspotentieel onder immigranten. Nu was daar de afgelopen drie jaar in Duitsland ook genoeg aanleiding toe, met de nieuwjaarsnacht in Keulen, de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn en talloze dodelijke steekpartijen.

Bovendien is het in zekere zin zijn specialisme: Maassen studeerde af in vreemdelingenrecht. In zijn vak gold hij altijd al als hardliner. Zijn eerste reputatieschade leed hij toen hij als hoge ambtenaar bij Binnenlandse Zaken verhinderde dat een man die vijf jaar lang onschuldig gevangen had gezeten in het gevangenkamp Guantanamo Bay, zich na zijn vrijlating in Duitsland kon vestigen.

Deze Murat Kurnaz was een Turks staatsburger met onbeperkte verblijfsvergunning in Duitsland, die gold zolang hij het land niet langer dan een half jaar verliet. Dat was door zijn gevangenschap natuurlijk wel gebeurd. Maassen speelde een sleutelrol in de juridische procedure. De wet is de wet, zei hij toen hij daarover later aan de tand werd gevoeld. Hij was ook openlijk tegenstander van Merkels ruimhartige vluchtelingenbeleid uit 2015.

Zacht voor extreemrechts

In zijn zesjarige loopbaan als inlichtingenchef valt behalve zijn hardheid inzake asielpolitiek nog iets anders op: zijn in vergelijking zachtzinnige omgang met extreemrechts. Zo sprak hij zich nooit uit over de grote steken die de veiligheidsdienst heeft laten vallen in de zoektocht naar de extreemrechtse terreurgroep NSU.

Dit voorjaar raakte hij in opspraak vanwege een boek van de ex-AfD politica Franziska Schreiber. Zij beschrijft hoe Maassen twee lange gesprekken met voormalig AfD-chef Frauke Petry voerde, onder vier ogen. Daarin zou hij de rechts-populistische partij van strategieën hebben voorzien om te ontkomen aan toezicht door zijn dienst.

Maassen en de veiligheidsdienst ontkennen niet dat die gesprekken hebben plaatsgevonden, wel dat er tips zijn uitgewisseld. Ook de huidige partijleider Alexander Gauland maakte dinsdag bekend dat hij in de afgelopen anderhalf jaar drie keer een privégesprek met de inlichtingenchef heeft gevoerd.

AfD

Potentieel heeft de AfD veel van het Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) te vrezen, omdat er stemmen opgaan om de partij onder toezicht te laten stellen vanwege banden met extreemrechtse groeperingen. Maar om toezicht op grotere schaal door te kunnen voeren, hebben ze de instemming van Maassen nodig en die krijgen ze tot nu toe niet.

Ondanks dit alles lijkt het onwaarschijnlijk dat Chemnitz Maassen zijn positie zal kosten, omdat hij ontslagen zou moeten worden door de enige minister die hem openlijk steunt: Horst Seehofer (CSU). En Merkel zal de kwestie een maand voor de verkiezingen in Beieren niet op de spits willen drijven. Wel moet Maassen zich woensdagavond verantwoorden voor een parlementaire commissie, achter gesloten deuren. 

Duitse inlichtingenchef Maassen kan toch niet bewijzen dat video’s uit Chemnitz nep zijn
De Duitse inlichtingenchef Hans-Georg Maassen heeft toch geen bewijs voor zijn beweringen dat video’s van rechts geweld in Chemnitz nep zouden zijn. Dat stellen verschillende Duitse media op basis van een verklaring die Maassen maandag aan de regering stuurde. De linkse oppositie eist zijn aftreden als chef van de Binnenlandse Veiligheidsdienst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.