Geen beeld waardig

Er zijn weliswaar 24 Oscarcategorieën, veel hard filmwerk wordt nog genegeerd. Casting directors en stuntlui willen een eigen award.

Hij heeft tienduizenden volgers op Twitter en Facebook en is kind aan huis in Hollywood. Maar zou sterkapper Ted Gibson niet vooral in zijn eigen salon hebben gelobbyd voor de door hem gewenste Oscarcategorie voor Beste Haarstyling? 43 bestuurders telt de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, de organisatie achter de Oscars; dat betekent 43 gratis knipbeurten - Gibson hanteert een standaardtarief van 1.200 dollar (ongeveer 900 euro) - compleet met schouder- en scalpmassages. Intussen Gibson maar praten, kneden en verleiden.


Dat kun je je althans zo voorstellen. Feit is dat Gibson in relatief korte tijd - hij lobbyde zo'n twee jaar - meer heeft bereikt dan menig ander belangenbehartiger in Hollywood. Een aparte kapselprijs zit er zondagavond niet in, maar de in 1982 voor het eerst uitgereikte Oscar voor Beste Make-up heeft dankzij Gibson een haarextensie gekregen. 'Hitchcock, The Hobbit en Les Misérables tonen uitstekend hoe haar een integraal onderdeel van de karakterontwikkeling is en ik ben zo blij dat het ongelooflijke talent achter dit werk eindelijk zal worden erkend', schrijft Gibson op zijn website. De genoemde films dingen dit jaar mee naar de Academy Award voor Beste Make-up én Haarstyling.


Dan hebben de stuntmensen, casting directors en titelsequentielobbyisten toch het nakijken. Zij dienden de afgelopen decennia herhaaldelijk officiële verzoeken in bij de Academy om een eigen plek tussen de Oscars te bemachtigen, maar werden steeds met hetzelfde bezwaar afgewimpeld: met 24 bestaande categorieën en een waslijst aan speeches en shownummers is er simpelweg niet genoeg tijd voor nog meer prijzen.


Dat argument nemen de outcasts van de Oscaruitreiking al lang niet meer serieus. Onwil, onwetendheid en verroeste opvattingen, dat zijn de werkelijke redenen waarom ze alsmaar buiten de boot vallen.


Neem de in 1999 officieel geweigerde Oscar voor Beste Titelsequentie (vaak de openingsscène waarin de titel, regisseur en belangrijkste cast- en productieleden worden gepresenteerd). Voorstanders genoeg voor deze prijs, zij beklemtonen dat begintitels vaak opzichzelfstaande kunststukken zijn, die de juiste toon zetten voor de film en alvast wat puzzelstukjes van de plot aan het publiek presenteren. Kijk naar de gave, surrealistische opening van Skyfall, waarin James Bond via een gat in de zeebodem afzakt naar een spiegelwereld waar hij gaten in zijn eigen schaduwen schiet en je begrijpt inderdaad niet waarom deze beelden niet dezelfde Oscarwaardering zouden kunnen krijgen als Adèles bijbehorende openingslied.


Het antwoord is simpel, volgens de Amerikaanse historicus en designexpert David Peters. De opening van Skyfall werd niet gemaakt door regisseur Sam Mendes, maar door Daniel Kleinman, die ook de titels van vijf eerdere James Bond-films ontwierp. De meeste regisseurs laten de titelsequentie van hun film aan iemand anders over, zegt Peters, en daarom hebben titelsequenties nog steeds geen eigen Oscarcategorie. 'De Academy beschouwt titels eerder als een contractueel verplicht ongemak dan als een intrinsiek aspect van de film. En dat ze door iemand anders worden gemaakt dan de regisseur, is een essentiële waarheid die ze liever niet onder de aandacht willen brengen. Dat zou iets afdoen aan de eenheid van de film.'


Zo was de situatie ook al in 2000, toen Peters samen met collega-designer Ken Coupland een brief aan de Academy schreef. Omdat een reactie uitbleef, gingen ze met hun eigen competitieprogramma 'Openers 01' de hele wereld rond - ook naar Hollywood. 'Toen we daar publiekelijk de vraag stelden: 'Waarom worden de titels nog steeds niet onderscheiden met een Oscar?' hoorden we wederom niets terug.'


Wie denkt dat Peters en Coupland gewoon nog wat langer hadden moeten doorbijten, zij gewezen op de niet aflatende missiedrang van stuntveteraan Jack Gill - ongetwijfeld een van de meest verbeten lobbyisten die in Hollywood rondlopen. Gill, die bij zijn stuntwerk onder meer een gebroken rug en nek opliep, maar onverwoestbaar doorgaat, maakt zich al 22 jaar sterk voor een Oscar voor Beste Stuntcoördinatie. Alle moeite was tot dusver voor niets: toen het bestuur van de Academy in de zomer van 2012 bijeenkwam voor de jaarlijkse stemming over Oscaraangelegenheden, stond Gills uitentreuren herhaalde stuntvoorstel niet eens op de agenda.


De verklaring, volgens Gill: de Academy wil de illusie in stand houden dat acteurs zelf hun stunts uitvoeren. Bovendien moeten regisseurs als de enige echte schepper van hun films blijven gelden, terwijl het vaak de stuntcoördinator is die in groots opgezette actiescènes de regie overneemt. Gill, zijn hart uitstortend in een interview met actionfest.com: 'Als ik straks voor de tv zit en zie hoe iemand de Oscar voor Beste Make-up en Haarstyling in ontvangst neemt, en ze tonen ter illustratie een scène die mijn collega's en ik hebben gedraaid, en we zijn niet eens daar om er deel van uit te maken - het maakt me razend!'


Vergelijkbare verzuchtingen klinken in het kamp van de casting directors. De afgelopen zeventien jaar heeft de Casting Society of America (CSA) drie keer geprobeerd om een Oscar voor Beste Casting van de grond te krijgen. Het laatste verzoek, in 2011, werd afgewezen omdat het lastig te bepalen zou zijn wie in een film verantwoordelijk is voor de acteurskeuze: de casting director, de regisseur of toch de studio die de rol van ster X of Y doordrukt? 'Het is niet dat we geen respect hebben voor casting directors', zei toenmalig Academy-directeur Bruce Davis in de Los Angeles Times. 'We zouden alleen niet weten hoe we voor hen een Oscarcategorie moeten creëren.'


De casting directors denken dat het anders zit. Net als het gewone publiek beseffen de bestuurders van de Academy nauwelijks wat een casting director precies doet, stelt toenmalig CSA-directrice Pam Dixon in hetzelfde LA Times-artikel. Ze zouden moeten begrijpen dat de casting director een onmisbare sparringpartner voor de regisseur is, die met hem het script analyseert en in haar hoofd - de meeste casting directors zijn vrouwen - alvast de juiste spelers bij de rollen uitzoekt, lang voordat de opnamen beginnen. Een essentiële, maar bedrieglijk onopvallende bijdrage; geen wonder dat de verdiensten van de casting director maar al te gemakkelijk op het conto van de regisseur worden geschreven.


Zo lang er geen aparte Oscarcategorie voor beste casting komt, vinden de casting directors dat de Academy die ondergeschoven status in stand houdt. Tot meerdere eer en glorie van de wél gelauwerde medewerkers - vooral de regisseur. 'Het is een ontzettend ondankbare en anonieme baan', wordt Dixon aangevuld door casting director Nina Gold, die onder meer Colin Firth aandroeg voor zijn rol in The King's Speech. 'Tegen de tijd dat ze de film gaan maken, is iedereen je zo'n beetje vergeten.'


Kleine Oscars


De Oscar voor Make-up en Haarstyling zal wat dat betreft minder controversieel zijn. Terwijl een regisseur wordt geacht de juiste acteurs en camerabewegingen te kiezen, is er niemand die beweert dat hij verstandheeft van kapsels en kleurspoelingen.


Nieuwste Oscar


De laatste keer dat een volledig nieuwe categorie aan het lijstje met Academy Awards werd toegevoegd, was in 2002. Toen won Shrek (2001) de eerste Oscar voor Beste Lange Animatiefilm. Dat terwijl Walt Disney al 65 jaar eerder Snow White and the Seven Dwarfs had gemaakt.


Beste Minderjarige Acteur


Uitgereikt in 1935, 1939-1950, 1955 en 1961 aan acteurs jonger dan 18 jaar. Volgens velen is deze 18 centimeter lange versie van de Oscar nog steeds relevant, omdat je de acteerprestaties van een volwassene niet kunt vergelijken met die van een kind. Dit jaar zou hij ongetwijfeld gaan naar Quvenzhané Wallis. Zij (Beasts of the Southern Wild) maakt nu kans op de Oscar voor Beste Actrice, net als Amour's Emmanuelle Riva, die zondag 86 wordt.


Beste Regie-assistent


Uitgereikt van 1935 tot 1938. Regie-assistenten zijn als logistieke alleskunners onmisbaar voor de voorbereiding van de filmopnamen en regisseren soms ook zelf scènes. Vaak wordt geroepen dat dat deze vergeten Oscarcategorie moet terugkomen. Goede kandidaat zou dit keer Adam Somner zijn, omdat hij zowel voor Spielberg (Lincoln) als Paul Thomas Anderson (The Master) regie-assistent was.


Beste Choreografie


Uitgereikt van 1936 tot en met 1938, onder meer aan Hermes Pan voor het dansnummer Fun House uit het Fred Astaire-vehikel A Damsel in Distress (1937). Met de overvloed aan Hollywoodmusicals was deze Oscar destijds relevanter dan nu, maar er zijn nog steeds potentiële kandidaten. Sidi Larbi Cherkaoui bijvoorbeeld, voor de groots opgezette, expressionistische walsscènes uit Anna Karenina.


Beste Unieke en Artistieke Kwaliteit van Productie


Omdat deze categorie sterk lijkt op Beste Film, werd hij na de eerste uitreiking in 1929 meteen afgeschaft. Alleen F.W. Murnau's meesterwerk Sunrise (1927) kreeg de onderscheiding. Het is ondoenlijk te zeggen welke film nu de meeste kans zou maken. Ongetwijfeld een van de films die nu voor Beste Film zijn genomineerd, zoals Argo of Zero Dark Thirty.


Beste Technische Effecten


Nog zo'n eendagsvlieg. Tijdens de eerste Oscaruitreiking in 1929 kreeg Roy Pomeroy de prijs voor zijn indrukwekkende trucages voor het WOI-pilotendrama Wings (William A. Wellmans, 1927). Geleidelijk zijn er meer onderscheidende technische categorieën ontstaan, zoals Beste Geluid (1930-) en Visuele Effecten (1939-). Nu zouden er talloze kandidaten zijn; misschien rampenfilm The Impossible, vanwege de overtuigende tsunami?


Beste Titelkaarten


Een Oscar die al verouderd was toen hij in 1929 voor de eerste en laatste maal werd uitgereikt; het gebruik van titelkaarten - tekstkaarten met de dialogen erop - werd door de geluidsfilm overbodig. Joseph Farnham won met zijn titelkaarten voor The Fair Co-Ed (1927), Laugh, Clown, Laugh (1928) en Telling the World (1928). Zondag zou slechts één film kandidaat zijn: het Spaanse zwijgende Sneeuwwitje-als-toreador-sprookje Blancanieves.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden