Geen baan? Dan maar een stage

Jonge academici en hbo'ers komen steeds moeilijker aan de slag. Om niet buitenspel te geraken kiezen zij steeds vaker voor een stage, desnoods zonder vergoeding.

AMSTERDAM - Starters die vanwege de hoge werkloosheid geen baan kunnen vinden, gaan na hun afstuderen steeds vaker stage lopen. Bijna 15 procent van de academici die de universiteit verlaten, kiest daarvoor. Veel levert hun dat niet op. De gemiddelde stagevergoeding bedraagt volgens stagesite Stageplaza 283 euro per maand.


Starters die met een stage te weinig verdienen om rond te komen, kunnen bijstand aanvragen. Het verschilt per gemeente of iemand die bijstand ontvangt stage mag lopen. 'Sommige gemeenten keuren een stage goed omdat ze zien dat er weinig opties zijn om in de omgeving aan een passende baan te komen', zegt Liane ter Maat van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. 'Andere gemeenten vinden dat betaald werk voorgaat, dat iedere baan passend is en dat starters beschikbaar moeten blijven voor de arbeidsmarkt.'


Als de gemeente de stage goedkeurt, wordt de stagevergoeding van de bijstand afgetrokken.


'Starters hebben vaak niet genoeg werkervaring om aan een baan te komen en dat proberen ze op deze manier op te lossen', zegt Robbert Coenmans, voorzitter van FNV Jong. Volgens Coenmans biedt het grote aanbod stagiairs bedrijven de kans misbruik te maken van de situatie: 'De ellende is dat je ziet dat bedrijven een stagiair niet beschouwen als iemand die iets leert of in wie je investeert, maar als de goedkoopste arbeidskracht van het kantoor.'


Gertrud van Erp van werkgeversorganisatie VNO-NCW vindt het geen probleem dat afgestudeerden stage gaan lopen: 'Volgens mij is dit een win-winsituatie. Veel bedrijven hebben nu het geld niet om iemand aan te nemen en jongeren hoeven niet thuis op de bank te blijven zitten. Zij kunnen werkervaring opdoen.'


Coenmans is bang dat veel starters stage lopen uit wanhoop: 'Personeelsmedewerkers vertellen me zelfs dat ze aanbiedingen krijgen van mensen die graag voor niets komen werken. Zij willen werkervaring opdoen en iets op hun cv kunnen vermelden.' Volgens de voorzitter van FNV Jong is een stage geen handige carrièrestap: 'Als je jezelf zo goedkoop wegzet, dwingt het een bedrijf ook niet om je aan te nemen. Minder dan de helft van de stagiairs houdt er daadwerkelijk een baan aan over.'


'Je hebt het hier niet over kinderen, maar over afgestudeerde volwassenen die mondig genoeg zijn om met een werkgever afspraken te maken over wat ze kunnen en willen doen', zegt Van Erp. VNO-NCW vindt het niet nodig om beleid te ontwikkelen voor deze situatie. Van Erp: 'Dit fenomeen verdwijnt zodra het weer beter gaat met de economie.'


'Alleen mijn reiskosten worden vergoed'


'Als je twee studies hebt afgerond, denk je dat je wel aan een baan komt', zegt Myrthe Wesseling (27). 'Maar er is gewoon helemaal niks en als er wel een vacature is, reageren daar driehonderd mensen op.' Omdat ze na haar studie geen baan kon vinden, belde de afgestudeerde kunsthistorica het bedrijf waar ze al eerder stage had gelopen. Daar kon ze voor vier dagen in de week een stage krijgen bij de marketingafdeling.


Wesseling ontvangt voor de stage alleen een reiskostenvergoeding. 'Ik zou eigenlijk een stagevergoeding van 150 euro per maand krijgen, maar omdat ik in de bijstand zit, moet ik die toch inleveren.' Door de reiskostenvergoeding hoeft ze de treinkaartjes in ieder geval niet van haar bijstand te betalen.


De kunsthistorica werkt inmiddels al een half jaar als stagiaire. Omdat ze bijstand ontvangt, kan ze rondkomen. Toen ze net was afgestudeerd was dat wel anders. Wie net is afgestudeerd krijgt het eerste half jaar in de bijstand geen toeslag voor alleenstaanden. Wesseling: 'Maandelijks ontving ik maar 600 euro aan bijstand. Ik moest dus echt bij mijn ouders lenen.'


De bijstand heeft een groot nadeel voor Wesseling: 'Van de gemeente moet ik na een half jaar stoppen met mijn stage. Dat doen ze zodat bedrijven stagiaires niet als volle kracht inhuren. Maar voor mij betekent het dat ik alleen nog maar vrijwilligerswerk kan gaan doen.'


Wesseling verwacht niet dat ze aan de stage een baan zal overhouden. 'Ze hebben hier geen geld.' Wel denkt ze dat ze haar kansen op een baan heeft vergroot: 'Ik heb hier veel geleerd en mocht de economie weer aantrekken, dan heb ik inmiddels een nuttig netwerk opgebouwd.'


'Niet in een kledingwinkel blijven hangen'


'Ik wil liever stage gaan lopen dan dat ik in een kledingwinkel of iets dergelijks ga werken', zegt Suzanne Jongert. De 22-jarige studeerde in juli af en wil ervaring opdoen in haar vakgebied. 'Het is lastig om een baan te vinden die je echt leuk vindt als je weinig of geen werkervaring hebt. Maar als ik een baan onder mijn niveau aanneem, ben ik bang dat ik daarin blijf hangen. Dat wil ik niet.'


Jongert studeerde media marketing en publishing aan de Hogeschool van Amsterdam. Binnenkort heeft ze een sollicitatiegesprek voor een stageplek bij een televisieomroep. 'Voor die stage zou ik 150 euro per maand krijgen', zegt ze. Daar kan zij, iemand die net is afgestudeerd, niet van rondkomen. 'Ik heb een kamer in Amsterdam die al 350 euro per maand kost en deze week ontving ik mijn laatste studiefinanciering.'


De afgestudeerde hbo'er wil fulltime stage lopen om toch verder te kunnen gaan in haar vakgebied en ervaring op te kunnen doen. Daarnaast wil Jongert in het weekend werken om de rekeningen te kunnen betalen.


Maar ze weet dat het lastig wordt om werk en stage te combineren. Daarom vroeg ze een uitkering aan. 'Als het met die uitkering niet lukt, dan kan ik die stage ook niet doen. Terugvallen op mijn ouders vind ik geen optie, ik wil het liever zelf doen.'


Jongert hoopt dat de stage een oplossing kan bieden voor haar probleem. Ze denkt dat de extra ervaring in ieder geval goed van pas kan komen bij toekomstige sollicitaties.


'En wellicht weten toekomstige collega's ook nog wel ergens een baan voor me. Heel misschien kan ik zelfs blijven bij de stageorganisatie nadat ik ben ingewerkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden