Opinie

Geef veel meer hulp aan vluchtelingen in de regio en in Syrië zelf

Syrische vluchtelingen blijven veel liever in de buurlanden, maar dan moet Europa wel bijspringen.

Syrische vluchtelingen gaan de grens over bij Turkije. Beeld epa

Miljoenen Syrische vluchtelingen zoeken al jaren hun toevlucht in buurlanden als Turkije, Jordanië en Libanon, waar nu bijna 4 miljoen Syrische vluchtelingen wonen. In Syrië zijn nog eens 7,6 miljoen ontheemden. De vraag is waarom de Syrische bevolking de afgelopen maanden in grotere getale richting Europa vlucht.

Voor de oorlog was Syrië een middeninkomensland, veel Syrische vluchtelingen komen uit de middenklasse. Ze zijn gewend aan een relatief hoge levensstandaard. Na vijf jaar oorlog hebben zij zich verspreid over naburige landen, die niet de middelen hebben om de zorg voor hen op zich te nemen.

Veel vluchtelingen krijgen op dit moment niet meer genoeg humanitaire hulp voor hun levensonderhoud. Hun eigen geldbronnen zijn uitgeput. Families zijn genoodzaakt illegaal te werken en riskeren arrestatie en deportatie; ze zetten hun kinderen aan het werk en nemen andere wanhopige maatregelen om te overleven. Vluchtelingen geven nu de hoop op dat ze gauw kunnen terugkeren naar Syrië.

Bezuinigen

Sinds december 2014 heeft het Wereldvoedselprogramma in Jordanië - dat voorheen elke vluchteling maandelijks van voldoende voedsel voorzag - moeten bezuinigen. Simpelweg omdat er niet genoeg geld was.

In augustus 2015 werd de voedselhulp gehalveerd tot slechts 13,50 dollar per vluchteling per maand, en meer dan eenderde krijgt vanaf september helemaal niets meer. Uit recent onderzoek van CARE blijkt dat 85 procent van de vluchtelingen in Jordanië nu onder de armoedegrens leeft. In de hele regio kan de hulp de dramatische toename van het aantal ontheemden niet bijhouden. Dit is een van de redenen dat vluchtelingen zich nu op grotere schaal naar Europa verplaatsen.

Als gevolg van de recente toestroom van vluchtelingen, zeiden ook Nederlandse politici dat ze nu zouden kunnen starten met bombarderen in Syrië. Daaruit zou je kunnen afleiden dat IS de belangrijkste oorzaak is van de vluchtelingenstroom. Dit is misleidend. Uit het werk van CARE met vluchtelingen in de regio blijkt dat een grote meerderheid is gevlucht vanwege aanhoudende gevechten tussen de regering en de oppositie, vooral door het willekeurig bombarderen van woonwijken.

Buurlanden

Driekwart van de huidige vluchtelingen raakte al voor de snelle opmars van IS in Syrië in juli/augustus 2014 ontheemd. De geïmproviseerde 'vatbommen' die de Syrische luchtmacht afwerpt op woonwijken hebben veruit de grootste verwoesting veroorzaakt, met vele doden tot gevolg. De meeste Syriërs die ik in Jordanië ontmoet, zijn gevlucht vanwege dergelijke aanvallen.

Het is bemoedigend dat verschillende Europese landen hun inspanningen vergroten om vluchtelingen te huisvesten. Maar het opvangen van een familie in West-Europa is veel duurder dan in de buurlanden van Syrië. Ook zeggen veel vluchtelingen in Jordanië dat ze liever in de regio blijven waar ze de taal spreken en meer affiniteit hebben met de lokale cultuur en religie. Maar ze wijzen erop dat ze hier niet langer kunnen overleven en geen toekomst voor hun kinderen zien.

Daarom overwegen nog veel meer vluchtelingen de lange en vaak gevaarlijke tocht naar Europa te maken. Dit betekent dat nog meer kinderen op zee zullen verdrinken en nog meer mensen in vrachtwagens zullen stikken. Organisaties als CARE hebben gepleit voor effectieve opvang- en registratieprogramma's, zodat vluchtelingen op een veilige en georganiseerde manier asiel kunnen aanvragen in Europa. Hiermee zouden de meest kwetsbare groepen daadwerkelijk toegang krijgen tot opvang en zou de noodzaak verminderen om de gevaarlijke, illegale routes naar Europa te nemen.

Een verwoeste woonwijk in Kobani, Syrië. Beeld afp

Maar het zou kortzichtig zijn om te denken dat hiermee alles is opgelost. Het is van essentieel belang dat de internationale gemeenschap zich op de oorzaken van de vluchtelingenstroom richt. Ten eerste het conflict zelf en de meedogenloze bombardementen op burgers. VN Veiligheidsraadresolutie 2191, die het gebruik van 'vatbommen' verbiedt, moet door de lidstaten kracht worden bijgezet. Zorg er voor dat Iran en Rusland om de tafel komen te zitten en deel worden van de oplossing. De chemische wapendeal tussen de VS en Rusland is een goed voorbeeld - we hebben een vergelijkbare afspraak nodig die vergelijkbare druk zet op de aanpak van 'vatbommen'.

Ten tweede is er te weinig geld voor humanitaire hulp in de buurlanden en in Syrië zelf. Er is onmiddellijk een veel grotere investering in humanitaire en ontwikkelingshulp in de Syrische regio nodig. De EU-afspraken deze week om hulp in de regio te verhogen zijn een goed begin, maar op middellange termijn is meer nodig.

Tot slot moeten Europese leiders een leidende rol gaan spelen in een lange-termijn oplossing van het conflict, in samenwerking met andere internationale en regionale machthebbers. Zonder langetermijn-oplosssingen in de regio zullen er nog vele Aylans dood op Europese stranden gevonden worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.