'Geef, tegen cultuurafbraak'

Freek en Hella de Jonge richtten jaren geleden een eigen goededoelenfonds op. Ze willen niet langer in stilte opereren en roepen op tot geven. Waarom?

Leren kijken door te doen


'Leren kijken door te doen', is het motto van het nieuwe Educatiecentrum in het Rijksmuseum. Na een rondleiding door het museum kunnen kinderen in de naastgelegen Teekenschool hun ervaringen kwijt in een medialab, een beeldend atelier of een Gouden Eeuw atelier. Evenals het museum werd het historische schoolgebouw ontworpen door de architect Pierre Cuypers. Het nieuwe educatieproject sluit aan bij Cuypers' ideeën. Die liet op de buitenmuur van het gebouw de tekst aanbrengen: 'Teekenen is spreeken en schrijven tegelijk.'


Het is een fonds op naam waarmee educatieve activiteiten in het Rijksmuseum worden betaald. Dit nieuwe Freek & Hella de Jonge Fonds wordt financieel gevoed door een stichting waarin het kunstenaarsechtpaar al twintig jaar geld onderbrengt, bestemd voor goede doelen. Ze komen er nu pas mee voor de dag. Hun naam mag op de muur, hun mening gehoord. Hella: 'In een tijd met zulke ingrijpende bezuinigingen op cultuur willen we een rolmodel zijn. We willen met onze gelabelde schenking anderen inspireren hetzelfde te doen.'


Het Freek & Hella de Jonge Fonds staat inmiddels genoteerd op het verse pleisterwerk van de Teekenschool, een bijgebouw van het Rijksmuseum in Amsterdam waarin het nieuwe educatieve centrum is gevestigd. In een reeks weldoeners staat het fonds vermeld achter het Kindereducatiefonds, en voor Louis Vuitton.


Freek: 'We hebben onze stichting altijd stilgehouden, omdat we niet de behoefte hadden ermee op te scheppen. We komen er nu mee naar buiten omdat het juist in deze periode van cultuurafbraak ongelooflijk belangrijk is te laten zien dat je daadwerkelijk iets kunt doen.'


Waarom juist het Rijks, dat al zo veel grote en prestigieuze sponsoren heeft?

Freek: 'Hun content staat garant voor het beste resultaat. Het Rijksmuseum heeft veel expertise en een prachtige collectie.'


Sinds drie jaar verleent de stichting zonder enige fanfare ook financiële steun aan educatieve kinderprojecten van het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Concertgebouworkest en het Leerorkest in de Bijlmer, een project waarin kinderen vanaf groep vijf muziekles krijgen op een instrument uit een symfonieorkest. De sponsoring ligt in alle gevallen voor een aantal jaren vast, maar, zegt Freek, 'we denken nu ook aan meer ad-hocdingen zoals crowdfunding'.


Over het bedrag dat in de stichting zit, doen ze geen mededelingen. Hella: 'Het is een lekkere pot, een goede spaarpot.' Freek: 'We hebben het geld van mijn optredens dat we zelf niet nodig hadden in de stichting gestopt. In de jaren tachtig en negentig deed ik weleens wat voor bedrijven of rijke particulieren. Eckart Wintzen (alternatieve managementgoeroe, red.) vroeg op een keer hoeveel ik wilde hebben. Doe maar 3.000 gulden, zei ik. Eckart zei: man, je moet meteen 10 duizend vragen. Zo ging dat toen. Dat geld zit in de stichting. Ik wil er wel bij vermelden dat ik het bijzonder demotiverend vond dat de Belastingdienst zei dat we niet meer dan een x-bedrag in de stichting mochten storten. Alsof we er iets kwaads mee in de zin hadden.'


Hella bracht onder meer de opbrengst van haar twee boeken Los van de Wereld en Spring! onder in de stichting. 'Die boeken hebben direct te maken met het oorlogsverleden van mijn Joodse familie. Ik wil geen cent verdienen aan hun ellende. '


Bestaat er zoiets als een links mecenaat?

Hella: 'Als je bedoelt dat we hiermee onze motivatie proberen uit te dragen, is het links te noemen.'


Freek: 'Het is jammer dat links het ideaal van verheffing van de massa heeft losgelaten. Wij worden nu in een hokje gezet: dat van links en elitair. Dat moet dan maar. Jammer dat de overheid en de politiek de noodzaak niet inzien van het institutionaliseren van Kunst met een grote K. Dat is de basis van je cultuur. Omdat er geen besef meer is van kwaliteit ontstaan wanproducten zoals dat koningslied. Men weet niet meer wat goede culturele maatstaven zijn.'


Het Rijksmuseumproject bestaat uit een theatraal programma waar kinderen tussen de 6 en de 12 worden 'ondergedompeld' in de 17de eeuw, met hun familie of in schoolverband. Na een bezoek aan het museum krijgen ze in de Teekenschool een fysieke ervaring mee over Willem Barentsz' Behouden Huys op Nova Zembla of de beroemde boekenkist van Hugo de Groot. Hieraan gekoppeld is een creatief programma waaraan acteurs en kunstenaars meewerken. Dit 'Gouden Eeuw Atelier' gaat open bij het begin van het nieuwe schooljaar.


Op het oog nogal een luxeproject.

Freek: 'Het is net zo luxe als een voetbalveldje van de Johan Cruyff Foundation. Wij willen een cultureel speelveldje maken.' Ooit hadden ze het idee met de stichting dromen van jonge kunstenaars te verwezenlijken, 'omdat we zelf onze dromen hebben kunnen verwezenlijken', zegt Hella, 'maar die kunstenaars kunnen het uiteindelijk zelf wel. We vonden het belangrijker om kinderen te verbinden met creativiteit.'


Je moet verschil maken, zegt Freek, tussen een roes en een droom. 'Je ziet kinderen in een roes raken bij Beyoncé, Justin Bieber en One Direction, artiesten met veel geld die jongeren verleiden en in een roes trekken. Een droom is iets anders, dat gaat over wat je zelf met je leven kunt doen.


'De media, en die niet alleen, doen niets anders dan vertellen hoe slecht het gaat met de wereld. Door kinderen te laten ervaren waartoe de mens individueel in staat is, door middel van muziek of beeldende kunst kun je dat beeld omdraaien. Daaraan willen we bijdragen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden