'Geef ROC Leiden een kans, we zijn hard op weg'

Voor VVD, CDA, PVV en mogelijk ook de SP is de maat vol: ROC Leiden kan maar beter failliet gaan. Ricardo Winter, sinds deze maand bestuursvoorzitter, voorspelt een rampscenario voor de bijna 9.000 leerlingen.

Boven: de vestiging van ROC Leiden naast het Centraal Station, opgeleverd in 2013. Beeld Raymond Rutting

Het is erop of eronder voor ROC Leiden. De Tweede Kamer moet dinsdag kiezen: een faillissement of instemmen met 18 miljoen euro voor de 'gecontroleerde ontmanteling' van de onderwijsinstelling. ROC Leiden is in de problemen geraakt door de bouw en financiering van twee kolossale, peperdure panden bij de NS-stations Leiden Centraal Station en Leiden Lammenschans. Tegelijk holde de kwaliteit van het onderwijs achteruit.

Voor VVD, CDA, PVV en mogelijk ook de SP is de maat vol: de mbo-instelling met bijna 9.000 leerlingen en 700 medewerkers kan maar beter failliet gaan - een 'afrekening' met falende bestuurders en als een waarschuwing voor andere scholen. 'Maar het zijn de leerlingen die de dupe worden', waarschuwt Ricardo Winter (64). Sinds 1 juni is hij voorzitter van het college van bestuur van ROC Leiden. In Amsterdam werkte hij 39 jaar in het onderwijs, waarvan de laatste 18 jaar bij ROC Amsterdam.

Ricardo Winter Beeld Cigdem Yuksel

Welke sfeer trof u hier drie weken geleden aan?

'Toen ik me kwam voorstellen, waren er zo'n 150 medewerkers. Iedereen kwam me een hand geven. Men vond het fijn dat ik er was, dat deed me onvoorstelbaar goed. Ik heb nog nooit meegemaakt dat er zoveel vragen op me werden afgevuurd. Natuurlijk waren er veel emoties, maar het belemmert de docenten gelukkig niet om examens af te nemen, om vol overtuiging aan de verbeterplannen te werken en om hoop te houden.

'De emotie is er ook bij mij, het is míjn ROC geworden. Ook nu zijn docenten en studenten druk met ludieke acties voor behoud van de school. Zo wordt er een grote taart gebakken die we maandag aan de minister en Kamerleden aanbieden.'

Waarom moet ROC Leiden worden gered met eerst 18 miljoen en in totaal 40 miljoen euro? VVD, CDA en PVV zeggen: laat maar omvallen.

'Dat is hun verantwoordelijkheid, maar ik vind het een slecht idee. Je komt in een rampscenario terecht. Je brengt duizenden leerlingen in een chaotische situatie. We raken dan onze huisvesting kwijt, we kunnen geen les meer geven of examens afnemen. Waar moeten we het schooljaar afmaken? Vervolgens moeten de andere ROC's in de regio bijna 9.000 leerlingen opvangen. Dat kunnen ze niet absorberen. Ik voorspel bovendien dat een faillissement veel meer gaat kosten dan 40 miljoen voor het reddingsplan. Dat is 150 miljoen euro, inclusief wachtgeld.

'Ik zeg daarom: kijk naar de verbeterplannen voor de opleidingen, naar de potentie. Geef ons een kans, we zijn hard op weg.'

Te duur vastgoed

2011 De ROC-locatie Lammenschans gaat open. De inpandige parkeergarage heeft geen belijning, de supermarkt geen stroom en de onderwijsruimten zijn ongeschikt om les te geven.
2013
ROC-locatie Centraal Station geopend. De financiële problemen stapelen zich op, terwijl de onderwijskwaliteit verslechtert.
Februari 2015 ROC Leiden kan onderwijskundig, financieel en bestuurlijk niet zelfstandig verder. Het ROC wil af van de twee kolossale en te dure gebouwen. Het ID College, een andere mbo-instelling in de regio, wil de onderwijsverplichtingen overnemen.
Mei 2015 Overname door ID College ketst af. Plan voor 'gecontroleerde ontmanteling' van ROC Leiden. Ministerie heeft daar 40 miljoen euro voor over.
Dinsdag 22 juni Tweede Kamer stemt over motie van de VVD: geen cent meer naar ROC Leiden.

Maar intussen heeft de Inspectie van het Onderwijs al vijf opleidingen afgekeurd.

'De inspectie heeft de minister het advies gegeven vijf examenlicenties in te trekken en zij is voornemens dat te doen. De leerlingen kunnen hun opleiding bij ons afmaken, maar de examens moeten we inkopen bij een ander ROC die dezelfde opleidingen heeft met voldoende examenkwaliteit.

'Ik denk dat de andere opleidingen de toets der kritiek wellicht wel kunnen doorstaan. We willen ook zelf auditteams oprichten en zelf al onze opleidingen kritisch doorlichten. Als de kwaliteit niet goed genoeg is, moeten we de eer aan onszelf houden en de stekker eruit trekken.'

Waarom is de in februari aangekondigde fusie met het ID College uit Alphen aan den Rijn afgeketst?

'Ik heb geen idee. Als ik daar naar vraag, krijg ik vage antwoorden. Maar het is heel verstandig van het ID College dat ze niet de financiële molensteen van het vastgoed wilden overnemen.'

Wat houdt de 'gecontroleerde ontmanteling' in?

'Het is als het ontmantelen van een landmijn die niet meer kan ontploffen. Het idee van minister Bussemaker is dat de vier ROC's in de regio - Mondriaan, ID College, Nova College en wij - bij elkaar gaan zitten. Alle vier moeten we bereid zijn sommige opleidingen te stoppen en andere uit te breiden, zodat een dekkend onderwijsaanbod gegarandeerd is. Een herschikking, waar ik als gelijkwaardige partij aan wil meedoen.'

De locatie bij NS-station Leiden Lammenschans uit 2011. Beeld Raymond Rutting

Het extra geld gaat vooral naar het vastgoed en pas in tweede instantie naar het onderwijs zelf.

'In dit pand naast Leiden Centraal moeten we in 2018 verdwenen zijn. Nog maar drie jaar hoge huisvestingskosten dus, in plaats van de oorspronkelijke dertig jaar.

'In het pand naast station Leiden Lammenschans moeten we wel blijven zitten, maar in 2016 wordt de huur aanzienlijk verlaagd, tot een vierkante meterprijs tussen de 100 en 125 euro. Dat is gebruikelijk in ROC-land. Nu betalen we ruim 180 euro per vierkante meter. Lammenschans moet wel nog worden verbouwd, want het gebouw voldoet nu niet aan de onderwijstechnische eisen.'

Dat verbouwen kost toch ook weer geld?

'Ja, maar ik zet geen enkele stap zonder toestemming van het ministerie. Ik kan het me niet veroorloven de volgende bestuurder te worden die moet opstappen en van wie men straks zegt: ook die is zijn eigen gang gegaan. Vergis je niet: bestuurders dragen een gigantische verantwoordelijkheid. Het zijn geen losbollen die ongecontroleerd hun gang kunnen gaan. Bij ROC Leiden is het misgegaan, punt. In bestuurlijk Nederland gaat het in 80 procent van de gevallen goed.'

Dat is nog verontrustend weinig.

'Ik denk dat het een realistische inschatting is.'

Waren uw voorgangers losbollen en gaat u ze verantwoordelijk stellen?

'Ik heb me in drie weken tijd nog niet echt in het verleden verdiept. En bestuurders verantwoordelijk stellen is aan de minister, niet aan mij.'

U zegt eigenlijk: ROC Leiden is 'too big to fail', zoals over grote banken werd gezegd. Is dat geen vrijbrief voor andere instellingen?

'Ik kan me voorstellen dat een minister ook een instrument in haar koffertje heeft om een school failliet te laten gaan. Ik kan me ook voorstellen dat een ministerie plannen beoordeelt van ROC's die vastgoed willen neerzetten. Niet zeggen: gaat u gang, we komen het lint doorknippen als het gebouw er staat.'

Het aantal vooraanmeldingen is gedaald. Wie nu een opleiding zoekt voor zijn kinderen, gelooft misschien niet zo hard in alle verbeterplannen.

'Als we de kans krijgen om verder te gaan, zal heel Nederland en de onderwijsinspectie ons op de vingers kijken. Ik ervaar dat als een stimulans. Je moet ouders en leerlingen bijna fysiek laten zien wat er gebeurt. Je kunt ze uitnodigen, rondleiden, voorstellen aan docenten.'

En dan zegt u: kijk, we zitten nog drie jaar in dit prestigieuze pand en dan gaan we wat huren op een bedrijventerrein?

'Nee, zo erg is het niet. We gaan goedkoper, kleinschaliger onderdak zoeken voor onze leerlingen. Het ID College heeft twee panden in Leiden aangehouden, zodat wij die eventueel kunnen betrekken.'

Het aantal aanmeldingen voor 2015/'16 is gedaald door de onrust. Wat is de ondergrens?

'Volgend schooljaar verwachten we 15 tot 20 procent minder leerlingen in het eerste leerjaar. Dat kunnen we volhouden indien we over een jaar weer uit het dal klimmen. De ondergrens voor een ROC om financieel gezond te kunnen opereren, is 7.500 leerlingen. We kunnen ons ook ontwikkelen tot vakcollege of vakschool, dan red je het met 3.500.'

Dinsdag stemt de Kamer. Hoeveel hoop hebt u dat het goed komt?

'80 procent.'

Wat is uw plan als de Tweede Kamer de geldkraan dichtdraait?

'Ik heb nog geen scenario. Dan moet ik als bestuurder naar de rechtbank om het faillissement aan te vragen. Er wordt een curator aangesteld en vanaf dan heb ik hier niks meer te zeggen. De minister trouwens ook niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden