Brieven

Geef kinderen kans zich te verwonderen over taal

De ingezonden brieven van zaterdag 5 november.

Is het voor kinderen niet juist belangrijk om te leren hoe onze taal geëvolueerd is? Is het niet juist een verrijking om te leren dat er nog zoiets bestond als een tijd voor hen? Beeld No Candy

Brief van de dag: Leve de verwondering

Maurice de Hond stelt in zijn artikel 'Wijzig de regels en maak mij 'opiniepijler'' dat we de 'ei' voortaan moeten vervangen door de 'ij' en de 'ou' door 'au'. Zijn argumentatie hiervoor is dat het te ingewikkeld voor kinderen is om het verschil te leren tussen 'ei' en 'ij'. Lang geleden was er een verschil te horen tussen deze klinkers, maar nu is dit niet meer het geval en dus is dit onderscheid voor onze opgroeiende generatie niet meer relevant.

Mijn voornaamste bezwaar zit hem in het feit dat De Hond voorbij wil gaan aan de etymologie van onze taal. Weliswaar zijn de klanken 'ei', 'ij' en 'ou' en 'au' niet meer van elkaar te onderscheiden bij het uitspreken ervan, maar taal is meer dan slechts de geschreven versie van gesproken woorden.

In de Nederlandse taal zitten oudere taalstructuren verweven en dat maakt onze huidige taal een belangrijk onderdeel van ons culturele erfgoed. Denk aan het woord 's avonds, dat zijn oorsprong kent in des avonds en notie geeft van het naamvalsysteem dat vroeger in onze taal nog gehanteerd werd. Of denk aan de uiting 'Ik heb dat nooit niet gedaan'.

Onlogisch en incorrect, maar deze dubbele ontkenning wijst op een taalstructuur die stamt uit het Middelnederlands. Is het voor kinderen niet juist belangrijk om te leren hoe onze taal geëvolueerd is? Is het niet juist een verrijking om te leren dat er nog zoiets bestond als een tijd voor hen?

Ik ben het er volledig mee eens dat een nieuwe generatie vraagt om nieuwe lesmethodes. Maar het zou de ontwikkeling van de opgroeiende generatie niet stimuleren als docenten een knieval zouden maken en de wereld op een logisch presenteerblaadje zouden voorschotelen. De wereld is namelijk niet altijd logisch en waarom zou een taal dat wel moeten zijn? Gun het kinderen om in aanraking te komen met zaken die niet logisch zijn, zodat ze vragen gaan stellen en op deze manier meer te weten komen. Kortom, geef kinderen de kans om verwonderd te zijn.

Tara Neplenbroek, Utrecht

Turven

In de Volkskrant van 2 november breekt Maurice de Hond een lans voor het afschaffen van 'ei' en 'ou'. Ik moet toegeven dat het het leren van onze taal ietwat zou vergemakkelijken maar of dat een doorslaggevende reden is, betwijfel ik. De Hond meldt overigens aan het einde dat slechts twee woorden anders gespeld zouden zijn als zijn idee wordt ingevoerd. Nu pretendeert hij als opiniepeiler goed te kunnen onderzoeken en rekenen, maar helaas zit hij er naast: vijf woorden zouden anders gespeld zijn, driemaal in 'trouwens', 'zou(den)' en 'houden' en twee maal in 'eigenlijk' en 'weinig'.

Ed Michels, Amsterdam

Dissen

Hoewel ik geen fan ben van Maurice de Hond is hem dissen blijkbaar een favoriete bezigheid van sommige lezers van de Volkskrant. Deze lezers gaan voorbij aan een groep van 4 tot 7 procent van onze bevolking die dyslexie heeft en extra moeite heeft met het leren van woorden omdat er nu eenmaal geen regeltje voor is en ook geen functie. Zeer sociaal van hen om geen rekening te houden met deze groep die het lastig heeft en door het anders verwerken van info niet hun mogelijkheden kunnen benutten.

Gino van Strijdonck, Almere

Leve de spot

Ik vind het doodeng hoe weinig tegengas de overgevoelige antiracisme-voorvechters krijgen. Een dj is niet meer een entertainer die snedig inhaakt op een bestaande maatschappelijke discussie, maar een verborgen racist met verborgen privileges die door het stof moet. Pardon? Dan luister je toch gewoon niet meer naar zijn show?

Of beter nog: dan realiseer je je dat spot en humor, ook in harde vorm, in een democratie essentiële middelen zijn om zaken van hun lading te ontdoen. Ook de foute onderwerpen en zeker de gevoelige onderwerpen. Spotten is een groot goed. Het is een persoonlijke of soms publieke openheid die beide partijen van lucht en zuurstof voorziet, tegengif voor het alternatief: een laffe schijnutopie gebaseerd op kwetsbaarheid, schuldgevoel en verstikkende correctheid. Hebben ze echt niet door dat zij discriminerend denken juist in de hand werken, een mentaliteit creëren waarin ras veel meer een bepalende rol speelt?

Incasseer toch dat het beledigd voelen bij jou ligt, begrijp dat de ander een stuk meer mens is dan racist of duivel, en ga verder. Dat is het soort wederzijdse tolerantie waar we gelijkwaardigheid en vrijheid in kunnen vinden.

Navajo Broere, Groningen

Cruiseschepen

Volgens de wethouder moeten de cruiseschepen in Amsterdam maar naar het westelijk havengebied of naar Zaandam. Waarom niet meteen naar Rotterdam? En zullen we dan niet meteen Sail Amsterdam afschaffen, dat geeft alleen maar drukte!

Dick Fopma, ex-stuurman grote vaart, Castricum

AOW-plannen

Met uw commentaar van 1 november over de AOW kan ik het wel eens zijn: de huidige richting van het beleid is disproportioneel nadelig voor mensen die werken in zware en slechtbetaalde beroepen. Ik mis in de discussie echter nog een vraag (waarop ik het antwoord overigens niet weet): hebben we behoefte aan meer arbeidskrachten? Of bemoeilijkt het langer doorwerken van ouderen vooral de toegang tot de arbeidsmarkt van de jongeren?

Tom Godefrooij, 's-Hertogenbosch

Incontinentieluiers

Vorig jaar stond er een echtpaar naast ons op de camping. De vrouw was al jaren werkzaam in de zorg. Ze had alle bezuinigingen/veranderingen lijdzaam meegemaakt, maar was desondanks stug doorgegaan met haar werk.

Toen de directie echter een persoon aanstelde die moest gaan controleren of er niet te veel incontinentieluiers werden gebruikt, heeft ze op staande voet ontslag genomen. Ze konden de pot op.

Teun van de Wardt, Apeldoorn

Buitenlandse adopties

De Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) adviseert het kabinet dat buitenlandse adopties moeten stoppen. De berichtgeving hierover hebben we met verbijstering gevolgd. De RSJ pleit, in het belang van het kind, voor 'opvang in de regio'. Oud nieuws.

In het Haags Adoptieverdrag van twintig jaar geleden is dat allang afgesproken. Alleen als die opvang niet lukt, volgt een buitenlandse adoptie. Groot internationaal kritiekpunt is dat er geen toezicht is of landen zich daadwerkelijk inspannen voor opvang in eigen land.

Meer dan 70 procent van de geadopteerde kinderen hebben een 'special need', een mankement dat in Nederland prima te verhelpen is. In het land van herkomst onmogelijk: ze zouden er verstotenen zijn.

De RSJ adviseert verder vooral te stoppen met adoptie uit Amerika. In dat geval zou het voor Nederlandse homostellen niet meer mogelijk zijn te adopteren, omdat Amerika het enige land ter wereld is dat dat toestaat. Het alternatief is de adoptie van een Nederlands kind. Toen wij daar tien jaar geleden naar informeerden, bleek dat te gaan om ongeveer 1 procent van het totaal aan geplaatste kinderen. Elf op jaarbasis. In Duitsland is dat 40 procent. Wil vooral de RSJ stoppen.

René Doorduin, Hanneke Kusters-Doorduin, Nijmegen

Genieten

De tekeningen van Jan Rothuizen, zoals in de Volkskrant van 3 november, lezen als een interessant artikel!

Ik geniet er elke keer weer van.

Lonny Fennis, Broekland

Buitenproportioneel

Minister Dijsselbloem vindt de 400 miljoen die Rick Clemmer aan de NXP overname verdient 'buitenproportioneel'. Hoezo? De man heeft gewerkt, ergens in geloofd en goed gegokt. Het kost de burger geen cent.

Het resultaat is minder disproportioneel dan de vergoedingen die aan de oude en jonge generaties Oranje worden uitgekeerd - met of zonder schimmige deals - en die van de centen van de burger worden gegeven door Dijsselbloem c.s.

Theo de Klerk, Bussum

Bij belichting ontstaan in bladeren zuurstofradicalen, die bij kou door rode anthocyanen onschadelijk worden gemaakt. Beeld Aurélie Geurts

Herfstkleuren

Onder de kop 'De mysterieuze blos van de herfst' gaven enkele biologen hun visie op de bladval van bomen in de herfst, en het ontstaan van de rode kleur in dat blad door anthocyanen.

Het verhaal besluit ten onrechte, met: 'Veel eenduidig onderzoek is er niet, dus voorlopig blijft het mysterie van de rode bladeren in stand.' Het Amerikaanse leerboek Plant Physiology and Development, editie 2015, gaat vijftien pagina's lang uitgebreid in op de organisatie van de bladval en de rol daarin van de anthocyanen, compleet met figuren en ingewikkelde schema's, en dat zijn dan alleen de grote lijnen.

Uit het onderzoek rijst een beeld op van een verbluffend biochemisch raffinement, dat zelfs de geroutineerde plantenfysioloog het hoofd doet schudden van verbazing en bewondering. Maar inderdaad, nog lang niet alles is opgehelderd.

Het probleem voor de boom in de herfst is hoe, enerzijds, zo lang mogelijk te profiteren van de fotosynthese door het blad, maar anderzijds, de daarvoor nodige en moeizaam verkregen elementen, zoals ijzer en mangaan, eruit terug te halen vóór het blad bevriest.

Een complicatie is dat in bladeren bij belichting ook altijd zuurstofradicalen ontstaan, en normaal worden die door een effectief opruimsysteem onschadelijk gemaakt. Helaas is dat opruimsysteem erg gevoelig voor kou. Dan komen de rode anthocyanen goed van pas om die radicalen onschadelijk te maken.

De roodkleuring in de herfst is het mooist te zien in de grensstreek van Canada en de VS, met ongeveer hetzelfde 'lichtregime' als bij ons. Maar onze herfst is door de invloed van de warme golfstroom veel gematigder, zodat het onschadelijk maken van radicalen hier meestal wel zonder anthocyaan kan.

Alleen als bij ons het najaar, met heldere luchten en veel zon, flink koud is, mogen we hopen dat de bomen hun anthocyanen te hulp roepen om ze flink rood te kleuren.

In Oekraïne, met zijn landklimaat, heb ik in een zonnige koude herfst prachtige rode bomen gezien.

Frits Bienfait, plantenfysioloog, Utrecht

Treinkapers

Ik erger me bijzonder aan de commotie die is ontstaan naar aanleiding van het onterecht geachte neerschieten van een van de treinkapers in Wijster.

Even een resumé. Een trein wordt bij Wijster gekaapt waarbij enkele reizigers worden afgeslacht. Hun lichamen worden respectloos buiten de trein gedumpt.

De dagen daarna zijn een hel voor de gijzelaars. Zij worden onder onmenselijke omstandigheden vastgehouden in de trein, wetend dat zij het volgende slachtoffer kunnen zijn. Ondertussen wordt door anderen een school met kinderen (ja, kinderen!) gegijzeld.

Ik kan me heel goed voorstellen dat je, als je als marinier de gijzelaars moet bevrijden, eerst schiet en daarna pas vragen stelt. Ik moet er niet aan denken wat de nu gaande discussie met de familie van de slachtoffers doet, om nog maar te zwijgen van de mariniers die hun leven in de waagschaal stelden om de gijzelaars te bevrijden.

Ik denk dat het hoog tijd wordt om de ontwikkelingen van toen eens in het juiste perspectief te bekijken.

Jos Onderlinden, Rotterdam

Schilderen

In Uitgelicht van 4 november staan kiekjes van Toon Hermans. Ik zie een foto van Toon, aan het schilderen in zijn atelier. Er staat een ingelijst schilderij op de ezel, waar hij schijnbaar aan werkt. Vreemd. Meestal wordt een schilderij pas ingelijst als de kunstenaar klaar is en de verf droog.

Maar misschien was hij niet tevreden met dit schilderij toen het eenmaal hing en besloot hij het over te doen? En had hij geen zin om de lijst eraf te halen?

Ik hoop wel dat hij netjes langs de randjes heeft geschilderd...

Marianne Stevelink, Borne

Beeld Gaby Hermans

Oplossing AOW

De eventuele oplossing die Roelof Heyser aandraagt voor de AOW-leeftijddiscussie klinkt interessant. Vrouwen leven gemiddeld vier jaar langer, dus kunnen ze ook vier jaar later met AOW en pensioen (O&D, 4 november).

Maar zullen we dan eerst eens beginnen met vrouwen gelijk te belonen voor hun arbeid en inzet als mannen?

Liza le Feber-Dekker, Loenen aan de Vecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden