Geef jongeren invloed bij pensioenfonds

De voorspelde pensioenverwachtingen leken jarenlang een zekerheid, totdat minister Donner aankondigde dat hij van diverse pensioenfondsen verwacht dat de uitkering verlaagd wordt....

Het voorstel om de pensioenen te verlagen, wordt uitgelegd als een noodmaatregel ten gevolge van economische tegenspoed. Ten onrechte. De werkelijke oorzaak heeft enerzijds te maken met een steeds ouder wordende bevolking. Dat betekent dat pensioenfondsen meer geld uitgeven doordat er voor een groter aantal jaren moet worden uitgekeerd aan hun deelnemers. Anderzijds hebben de pensioenfondsen stelselmatig te grote risico’s genomen en zijn zij uitgegaan van te hoge rendementen. Dit is op termijn onhoudbaar en wordt door de huidige crisis slechts versneld blootgelegd.

Het spaarstelsel dat het financiële fundament behoort te vormen onder onze pensioenen komt hierdoor ernstig onder druk te staan. Het uitgangspunt is dat werknemers collectief sparen voor hun eigen pensioen. Doordat gepensioneerden ouder worden en rendementen keer op keer tegenvallen, zijn de gespaarde tegoeden niet toereikend.

Om de beloofde pensioenverwachtingen toch te kunnen waarmaken, wordt de onderfinanciering gecompenseerd door het verhogen van de pensioenpremies. Het spaarstelsel wordt hierdoor langzaam omgevormd naar een omslagstelsel. Het geld dat werknemers aan pensioenpremies afdragen, wordt immers voor een steeds kleiner deel gebruikt om te sparen voor eigen pensioen, maar dit geld wordt gebruikt om de huidige uitkeringen te kunnen blijven uitbetalen.

Oftewel, op lange termijn blijft er voor de jonge werknemers geen geld meer over, ofschoon zij wel fors hebben bijgedragen.

Gepensioneerden worden nu onaangenaam verrast door een daling van hun pensioen. Ze zijn terecht verontwaardigd, omdat ze veronderstelden zelf te hebben gespaard voor hun pensioen. Dit is dus slechts ten dele waar, maar de pensioenfondsen hebben nagelaten hun deelnemers hierover te informeren.

Hoe komt het dat er nooit is ingegrepen door de besturen van de pensioenfondsen? Dit komt doordat de belangen van jonge werknemers, laat staan zij zelf, niet vertegenwoordigd zijn in de pensioenfondsbesturen. Deze besturen bestaan uit vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties.

Vakbonden hebben een sterk verouderd ledenbestand. Zij komen daarom voornamelijk op voor oudere werknemers. Deze 50-plussers zijn gebaat bij hoge pensioenuitkeringen, omdat zij daar spoedig zelf van profiteren.

Jongeren moeten dus meer betalen voor de inkomenszekerheid van ouderen. Jonge werknemers hebben geen zeggenschap, maar worden wel verplicht tot het betalen van hun pensioenpremie.

De enige manier om het monopolie van ouderen op de zeggenschap in pensioenfondsen te doorbreken, is de huidige wetgeving aan te passen. Ook werknemers die jonger zijn dan 45 jaar horen inspraak te hebben over hun eigen pensioenafdrachten. Gek genoeg is er in de Tweede Kamer een wetsvoorstel van Koser Kaya (D66) en Blok (VVD) aangenomen dat de onevenwichtigheid tussen jong en oud alleen maar vergroot.

Zij stellen voor om behalve oudere werknemers ook gepensioneerden een plek te geven in het fondsbestuur. Voor de laatsten geldt dat zij niet langer afdragen en dus alleen maar gebaat zijn bij hoge pensioenuitkeringen die voor eens steeds groter deel worden opgebracht door de werknemers van nu.

Voor jongeren staat er niet meer dan ‘een wettelijke grondslag voor het streven naar meer diversiteit’ tegenover. Dat is rijkelijk vaag en absoluut onvoldoende om te voorkomen dat jongeren straks met lege handen staan na 40 jaar premie te hebben betaald.

De commissie-Frijns toonde aan dat de afgelopen 20 jaar de pensioenaanspraken versoberd zijn, terwijl de pensioenpremies van werknemers zijn verdrievoudigd. Daarom verdient minister Donner complimenten door een verlaging van de pensioenuitkeringen te bepleiten in plaats van wederom te kiezen voor het verhogen van de pensioenpremies.

Toch is het niet genoeg. De minister bepaalt uiteindelijk niet zelf hoe hoog de pensioenpremies en pensioenuitkeringen zijn. Daarin spelen de vakbonden een cruciale rol. Zolang jonge werknemers daarin niet ook een stem krijgen, blijft het vechten tegen de bierkaai. Jonge werknemers horen ook aan tafel bij de pensioenfondsbesturen en daar moet politiek Den Haag zo snel mogelijk voor zorgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden