'Geef iedere Nederlander een quotum autokilometers'

'Het loopt vast, helemaal vast. De toename van de mobiliteit is zo groot dat we met zijn allen in de file komen te staan.' Wouter van Dieren, lid van de inmiddels legendarisch geworden Club van Rome en milieu-adviseur, trekt na lezing van het Nationaal Verkeers- en Vervoerplan de conclusie dat...

Van onze verslaggeefster Elaine de Boer

Van Dieren: 'Minister Netelenbos wekt de suggestie dat mensen hun bestemming in de toekomst weer goed kunnen bereiken. Maar dat is niet zo. Ik ken veel mensen die nu al de avond voor een vergadering in Den Haag een hotel nemen. Want je komt er niet meer.'

Volgens Van Dieren wordt Schiphol ook onbereikbaar. 'Een deel van de vijftig tot honderd miljoen passagiers die daar worden verwacht, moet ernaartoe. Dat gaat niet meer. Het havengebied in Amsterdam is hetzelfde verhaal. Hoe moeten de containers erheen en hoe ervandaan? Het spoor is vol en de waterwegen kunnen het niet aan.'

Dat mobiliteit mag, is volgens de milieudeskundige een kosmetische opmerking. Van Dieren: 'Het wordt gepresenteerd als een breuk, maar als je erdoorheen kijkt, verandert er niets. Het toelaten van automobiliteit betekent dat we stil komen te staan.'

Van Dieren mist een remsysteem in de groei van het aantal kilometers. 'Mensen hebben een enorm mechanisme om te verdringen dat zij in de file terecht dreigen te komen. De file wordt elke dag geaccepteerd, als een incident gezien.'

- Zal het spitstarief, de kilometerheffing en het druktetarief het autoverkeer werkelijk niet terugdringen?

Van Dieren: 'Het betalen voor gereden kilometers is een stap vooruit. Maar het is nog maar de vraag of dat leidt tot datgene wat ze willen. Tot nu toe hebben verhogingen van accijns op benzine geen enkele vermindering tot stand gebracht van de behoefte van mensen om zich in de file te storten.'

Van Dieren ziet daarvoor meerdere oorzaken. 'Er is geen alternatief. Ik heb deze week zeshonderd kilometer in de trein gezeten. Het is permanente ellende. De treinen zijn vertraagd en vol. Je mist aansluitingen. Er is geen water en je kunt geen eten krijgen. En in de spits komt de trein niet opdagen. Dan zijn ze op.

'Mensen gaan liever in de file staan. Daar heb je je eigen bastion met je eigen muziek. De auto is de sofa op wielen. En de kosten realiseren mensen zich niet. Dat is pas het geval als je een taximeter in de auto hebt, waar alle kosten elke minuut doortellen, afschrijvingen, milieukosten, parkeerkosten. Er is geen echte prijsprikkel om geen auto te nemen.'

- Hoe moet het wel?

'Er moet een verdeling, quotering van de autokilometers over alle burgers komen. Je moet niet achteraf heffen op drukke stukken, maar vooraf. Een prikkel om van de weg af te blijven, ontbreekt. Terwijl je daarvoor beloond zou moeten worden.

'Iedereen zou een quotum kilometers moeten krijgen, ook vrouwen, oma's en kinderen. Degene die bus of fiets verkiest, kan ze verkopen. Door zo'n middel haal je een hele grote groep mensen van de weg die voor de inkomenstoeslag kiest. En de markt, hoera, die zal de prijs gaan betalen voor de kilometers die ze wil rijden.'

Volgens Van Dieren heeft een kilometerheffing zoals Netelenbos die over tien jaar wil invoeren alleen effect als het tarief tien tot twintig gulden per kilometer gaat bedragen. 'Dan pas begint de automobilist er iets van te voelen.'

- Maar die reiziger die de auto laat staan, wil goed openbaar vervoer. Hoe krijgen we dat voor elkaar?

'De privatisering van de Nederlandse Spoorwegen moet worden teruggedraaid. Anders lukt het nooit het openbaar vervoer op peil te krijgen. De NS willen mensen vervoeren en concurrerend zijn. Dat is verkeerd: ze moeten het land bereikbaar houden.

'Daar moeten we openbare middelen aan besteden. Dat moeten we met zijn allen willen betalen. Alleen dan krijgen we beter openbaar vervoer dat op tijd rijdt en service biedt. Nu zitten overal elementen van verval: in de treinen en op de perrons. Het is alsof trein en bus een soort randverschijnsel zijn geworden.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden