Geef de oorlogskinderen een stem

Kinderen in oorlogsgebieden kunnen veel meer bijdragen aan de internationale expertise over rehabilitatie en reïntegratie. Ze moeten meer invloed hebben in landen waar na een conflict rekenschap wordt afgelegd over oorlogsmisdaden en geweld. Bij het Internationaal Strafhof in Den Haag worden nu de slotpleidooien gehouden van de eerste strafzaak over het recruteren van kindsoldaten. Thomas Lubanga uit de Democratische Republiek Congo staat terecht in deze strafzaak, die wereldwijd als baanbrekend wordt gezien.


Forest Whitaker en Angelina Jolie zijn voor deze strafzaak in Den Haag, evenals vele experts uit binnen- en buitenland, onder wie oud-minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders. Zij bespreken deze week voor en achter de schermen de gruwelijke oorlogspraktijken die kinderen treffen. Beter begrip voor oorlogssituaties leidt tot betere resultaten van de hulp aan oorlogsslachtoffers, en tot herstel en rehabilitatie van gemeenschappen in door oorlog verscheurde landen.


Er zijn in Den Haag ook oud-kindsoldaten die de gewelddadige ervaringen overwonnen. Ismael Beah uit Sierra Leone is deze week met nog vier lotgenoten naar Den Haag gekomen om over het leven van kindsoldaten te praten. 'De ergste wonden van een voormalig kindsoldaat zitten niet aan de buitenkant, maar van binnen', legt Ismael vaak uit.


Kinderen worden met geweld geronseld, maar door armoede, honger, wraakzucht of het ontbreken van een toekomstperspectief maken ze soms ook zelf de keuze om mee te strijden. Kindsoldaten slagen er af en toe in te ontsnappen, worden bevrijd of hebben zich overgegeven, maar zij blijven nog lang geplaagd door schuldgevoel, ze zijn angstig en gesloten.


Op grond van jarenlange ervaring in oorlogsgebieden voor War Child weet ik dat als zij niet leren zich uit te spreken, als zij niet worden beschermd, ze opnieuw het risico lopen ontvoerd te worden om een krijgsheer te dienen. Ze zijn immers veel waard als getrainde vechters. Het inzetten van kinderen gebeurt niet alleen in Congo, maar in nog dertien conflictlanden. In Colombia worden kinderen ingezet door diverse guerillabewegingen.


Een van de zaken die internationaal veel beter moeten worden geregeld, is de psychosociale hulp aan kinderen in gebieden die door geweld worden geteisterd. Omdat de kinderen een perspectief wordt geboden, kunnen ze hun ervaringen verwerken. De thuisituatie, de school en de gemeenschap zijn ook belangrijk. Kinderen die in een veilige omgeving leven, kunnen minder makkelijk (weer) in een conflict worden gezogen.


Helaas merk ik in mijn dagelijks werk dat er nog onvoldoende wordt geluisterd naar kinderen. Waar wel moeite is gedaan om te doorgronden wat kinderen in een oorlog meemaken, zoals in Sierra Leone gebeurde, weten kinderen en volwassenen veel meer over rechten van kinderen dan voorheen. Die kennis helpt een gemeenschap en een land bij het berechten van oorlogsmisdaden en versnelt het proces van verzoening en rehabilitatie.


Geen enkel kind hoort een oorlog mee te maken. War Child vindt dat alle kinderen het recht hebben op te groeien in vrede, zonder angst. Allereerst moet voorkomen worden dat kinderen betrokken raken bij gevechten. En waar kinderen toch in een oorlog terechtkomen, moeten zij kunnen herstellen in een gezonde, veilige omgeving. Voor de wederopbouw van een land zijn onderwijs en gezondheidszorg onmisbaar. Kinderen hebben een ongelooflijke veerkracht, maar ze moeten wel hulp krijgen om weer te leren praten, spelen en een vak leren. Alleen dan kunnen de kinderen volwassenen met een toekomst worden en hun kapotte land helpen opbouwen.


Ramin Shahzamani, directeur War Child in Colombia

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden