Geef acht! Leren bij defensie

Voor de tweede keer kunnen ondernemers op de vliegbasis Woensdrecht een cursus militair leiderschap volgen. Over de macht van saamhorigheid en kameraadschap.

Modder, tijgeren, drillen en schietoefeningen komen er niet aan te pas. De vijfdaagse leiderschapstraining op vliegbasis Woensdrecht heeft meer weg van survivallen. Zestien cursisten uit het Brabantse en Zeeuwse bedrijfsleven hopen in een week tijd iets op te steken over militair leiderschap.


'We weten niks over het programma', zegt bouwconsulent Paul van Oorschot. 'Behalve dat het vrijdag om twee uur is afgelopen.' Tot die tijd worden ze getraind door een squadron van de Koninklijke Militaire School Luchtmacht. Ook krijgen ze lezingen van leidinggevenden binnen defensie.


De training wordt georganiseerd door het Platform Defensie-Bedrijfsleven, een samenwerkingsverband van het ministerie van Defensie en werkgeversorganisatie VNO-NCW. Het platform onderneemt projecten die zowel een belang hebben voor Defensie als het bedrijfsleven. 'We creëren zo ambassadeurs voor het leger', zegt luitenant-kolonel Tim Ruijling. Na de honderden aanmeldingen in 2010 kreeg de cursus dit jaar een vervolg. Door de bezuinigingen bij defensie is het vermoedelijk wel de laatste training.


Liesbeth van Kerkhof (55), eige-naar van een taleninstituut, is een van de twee vrouwelijke deelnemers. Ze houdt zich naar eigen zeggen prima staande tussen alle mannen. 'Ik heb meerdere leiderschapstrainingen gevolgd. Meestal worden van die goeroes opgetrommeld. Dit sprak me juist aan omdat ze bij defensie wel weten wat leiderschap inhoudt. In het leger zitten immers de ultieme leiders, mensen die letterlijk door het vuur gaan voor elkaar.'


De training draait om teamprestaties en controle, zegt Van Kerkhof. 'Er werken veertig mensen onder mij. Het liefst wil ik een dienend leider zijn. Mijn team moet gezamenlijk tot prestaties komen, maar ze moeten wel naar me luisteren. Dat is wat we hier oefenen door iedereen de gelegenheid te geven zijn zegje te doen, maar wel duidelijk de taken te verdelen.'


Alle deelnemers hebben zich in grijze overalls verzameld aan het begin van een hindernisbaan. Uit de naastgelegen schuur worden twee houten planken, een korte en een lange, en een vrachtwagenband gepakt. Die hebben ze nodig voor de Letra-oefening (lees: leiderschapstraining-). 'We korten alles af bij defensie', zegt kapitein Joyce van der Eijk.


Met 'het materiaal' in de hand volgt de groep majoor Rob Koorevaar over een kronkelende grasstrook door de bossen van Hoogerheide. Ze lopen langs hindernissen en grindbakken, totdat ze zijn aangekomen bij een grote rechthoekige betonnen bak van een halve meter diep. Tussen de kiezels in de bak staan zes houten palen en halverwege ligt een betonnen dwarsbalk.


'Het doel is om met de hele groep aan de overkant te komen door gebruik te maken van de houten planken', zegt Koorevaar. 'Zonder de grond te raken. Al het materiaal, inclusief de band, moet ook naar de overkant.' De majoor wijst een leider aan. 'Jullie hebben 15 minuten.'


De leider laat er geen gras over groeien en vraagt direct of twee mensen de veiligheid en de tijd in de gaten willen houden. Vervolgens geeft hij een minuut tijd zodat iedereen voor zichzelf een constructie kan verzinnen. Na de stilte worden de ideeën besproken en wordt een 'strategie' gekozen.


De lange plank wordt over de rand van de betonnen bak gelegd, waarbij het merendeel van de groep op de achterkant gaat staan om tegenwicht te geven. De leider stapt als eerste op de plank en kruipt naar voren. 'Is dit nou goed leiderschap?', zegt iemand sarcastisch. 'Je moet delegeren!' Met gestrekte armen klemt de onverstoorde leider de tweede plank door hem op een paaltje te leggen en onder de betonnen dwarsbalk te schuiven. Dan waagt hij de stap. Gelukt! Nu de rest nog. Een voor een halen ze de overkant. De grote vrachtwagenband kost wat moeite, maar ook die komt uiteindelijk aan de overzijde. De tijd: dertien minuten.


Wees niet te dominant

'Goed gedaan', zegt Koorevaar. 'Maar zorg voor de balans. Gebruik eenderde van de tijd voor de voorbereiding en tweederde voor de uitvoering.' Dan wordt de leider geëvalueerd. 'Let op de formulering van je woorden', zegt militair Martin. 'Tijdens het bepalen van de strategie zei je: 'Dat is ook mijn idee.' Een werknemer kan daardoor het gevoel hebben dat zijn idee is gestolen. Ook al dacht je hetzelfde, je kan beter zeggen: 'Goed idee, laten we dat proberen.' Een leider hoeft niet dominant te zijn om goed te presteren. Zolang iedereen zijn taken maar weet.'


Ben van den Anker (43), voorzitter van een scholengemeenschap in Terneuzen, vindt de training erg leerzaam. 'Het is toch een andere manier van aansturen. Als er op mijn school slecht werk is geleverd, doe ik het liever zelf omdat ik dan weet dat het goed wordt gedaan. Maar het is beter om als een team te functioneren en als leider niet vooraan te staan. In het leger loopt de bevelhebber nooit voorop, omdat die persoon als eerste wordt neergeknald. Een leider moet alle taken duidelijk maken en vervolgens afstand nemen.'


Wat is de belangrijkste militaire leidersles? 'Saamhorigheid en kameraadschap brengen een groep naar een hoger geheel, waardoor de effectiviteit omhoog gaat', zegt Martin, de mysterieuze militair. 'Betrek iedereen gecontroleerd in het werkproces. Gun iedereen het woord, maar laat wel zien wie de baas is door duidelijk de lijnen uit te zetten.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden