Geduldige opleider met gebrek aan uitstraling

Fred Rutten volgt na dit seizoen Ronald Koeman op als trainer van Feyenoord. Is dat eigenlijk wel een verstandige keuze? De voor- en nadelen op een rijtje.

DOOR CHARLES BROMET

WAAROM WEL?

Fred Rutten hield een dagboek bij in zijn enige seizoen als hoofdcoach van Vitesse. Hij zette smileys, lachende gezichtjes, bij de dagen waarop hij zich verwonderde over wat er bij de club zoal voorviel. Alsof hij een argeloze passant was, die niet zelf had gekozen voor zijn verblijf in Arnhem.

Vitesse is de enige vreemde clubnaam op zijn cv. Rutten is een man die houdt van duidelijkheid, korte lijnen en controle, heel veel controle. Hij koos voor Vitesse, zei hij vorig jaar, omdat hij nieuwsgierig was naar de ambities van de club. En naar hoe Merab Zjordania te werk ging.

Was Vitesse eerder in zijn carrière bij hem langsgekomen, dan had hij geweigerd. Te veel onduidelijkheid. Te veel circus.

Zo onwennig als Rutten voor een camera oogt, zozeer is hij op zijn plaats op het trainingsveld. Daar kan hij aan de slag op de manier die hem voor ogen staat. Met talentvolle spelers. Met zeeën van tijd. Zonder gestoord te worden door in zijn ogen hinderlijke factoren van buitenaf. Dan kan hij smeden, met eindeloos geduld.

Talrijk zijn de voorbeelden van voetballers die zeiden dat ze veel van hem hadden opgestoken. Dat ze beter waren geworden dankzij zijn oefenstof. Bij Feyenoord dat, mede uit nood, put uit de eigen talentenvijver Varkenoord, is hij als opleider helemaal op zijn plaats. Jonge voetballers kneden, ze infecteren met zijn grote liefde voor het spel: dáár ligt zijn kracht.

Voor de buitenwereld is hij een communicatief zwakke trainer maar voor de spelers die onder hem dienden, is hij een goede leidsman gebleken.

Zo zei middenvelder Marco van Ginkel, die afgelopen zomer de overgang maakte van Vitesse naar Chelsea, vorig jaar in de Volkskrant over Fred Rutten: 'De trainer maakt zowel spelers individueel beter als het team in z'n geheel. Ik ben fysiek sterker geworden en beter in de duels. Na de wedstrijd tegen Twente van zondag had ik nog genoeg energie over om een half uur langer door te gaan.'

Rutten bereidt zijn trainingen minutieus voor. Hij dompelt zich onder in de oefenstof en kan urenlang praten over de inhoud van zijn vak en wat hem bezighoudt.

Je kunt hem niet gelukkiger maken dan met een aantal spelers 'met een krasje' in zijn selectie. Die voelt hij intuïtief aan. Die begrijpt hij. Zulke voetballers kan hij in veel gevallen het gewenste duwtje in de rug geven. Zo zei hij eens: 'Bandietjes in de ploeg, prachtig!'

Zij die zich afvragen of Rutten de druk wel aankan én de kritiek die ongetwijfeld op hem zal neerdalen als de Feyenoord-selectie niet snel genoeg vooruitgang boekt, hebben duidelijk niet opgelet tijdens zijn periode bij PSV. Ze kunnen hem nog zo beledigen of aanpakken, hij gaat onverstoorbaar verder.

Wat anderen vinden, deert hem daadwerkelijk niet. Laat Rutten maar lekker op het veld staan. Wat voor hem het mooiste is, en ook wel zal blijven: de groei van individuele spelers en die van een team als geheel. Dat zijn de dingen die voor hem tellen.

WAAROM NIET?

Op 25 april 2011 verloor Fred Rutten met PSV een voor hem als coach typerende sleutelwedstrijd in de Kuip. Op die middag werd een rekening vereffend door een wraaklustig Feyenoord. De pijn en schaamte van de 10-0 in Eindhoven, eerder dat seizoen, kwam als een boemerang terug in het gelaat van Rutten en PSV.

Feyenoord won met 3-1, zonder er veel mee op te schieten. PSV haakte opnieuw af in een titelrace. Deze papieren topper staat model voor de trainer Rutten in dienst van een topclub: steeds als het er echt om ging, als alleen de winst telde, kreeg hij zijn elftal niet goed geprepareerd aan de start. Angstig en zonder zelfvertrouwen, dat was Ruttens PSV te vaak.

Daarom zou hij in zijn derde seizoen bij PSV worden ontslagen: de resultaten verbeterden niet. Hoe knap de KNVB-bekerzege met Twente ook was, in zijn eerste trainerstermijn bij die club, hij is geen prijzenpakker.

Rutten mislukte bij Schalke, waar hij in zijn eerste seizoen (2008-2009) werd weggestuurd. Daarna kreeg hij PSV niet aan de praat, al verloor hij op cruciale momenten spelers als Danko Lazovic en Ibrahim Afellay.

In het seizoen 2012-2013, zijn enige jaar in Arnhemse dienst, verloor hij met Vitesse de aansluiting met de top toen alle ogen op zijn elftal waren gericht. Vitesse was ook geen team dat een tegenstander zijn wil oplegde met attractief, aanvallend spel. De ploeg behaalde redelijke resultaten door toe te slaan in de omschakeling, niet door zelf te imponeren.

Rutten is een man die zich prettig voelt in de luwte. Spelers beter maken, een elftal een ontwikkeling laten doormaken: dat is zijn specialisme. Zie het werk dat hij in 2006-2008 verrichtte bij Twente, in zijn tweede termijn als hoofdcoach in Enschede. Daar legde hij de basis voor de landstitel van 2010, onder Steve McClaren.

Wat Rutten niet kan, is zijn gedachten voor een tv-camera goed onder woorden brengen. En dat is dezer dagen toch essentieel. De coach houdt er een eigen taaltje vol lelijke samentrekkingen op na. Voeg dat bij zijn gebrek aan uitstraling en je ziet een wanhopige man struikelen over zijn eigen onvermogen om helder te communiceren.

Na Koeman, die juist wel veel uitstraling had, plus een brede rug waarachter de Feyenoord-talenten goed konden schuilen, was Louis van Gaal de gedroomde opvolger voor technisch directeur Martin van Geel. Maar hij bedankte, net als tweede keus Co Adriaanse. Beiden zijn ze, behalve goede opleiders, persoonlijkheden. Rutten is alleen een opleider.

Feyenoord had kunnen gaan voor Jean-Paul van Gastel, bijvoorbeeld in nauwe samenwerking met Giovanni van Bronckhorst en Henk Fräser, een andere beginnende coach met een verleden bij de club uit Rotterdam-Zuid. Al is dat laatste aspect ook niet zaligmakend, zoals Mario Been wel weet. Aan deze wens van een groot deel van de supporters werd niet tegemoet gekomen.

Met Rutten krijgt Feyenoord de beoogde opleider, maar geen coach met uitstraling die garant staat voor spektakel. Bij het legioen, hunkerend naar een prijs, zal hij een hoop scepsis moeten wegnemen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden