Column

Geduld, babyboomers met laatste wil-haast

Wereldconferentie bewijst de weelde van onze euthanasiewet.

Onderdeel van stikstofkit voor zelfdoding van Exit.Beeld Margriet Oostveen

Wie een zachte dood zoekt, gebruikt vaak stikstof. Op de openingsreceptie van Euthanasia 2016, de wereldconferentie die Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) tot en met zaterdag in de Amsterdamse Rai organiseert, legde Tom Curran uit Ierland me dit woensdag uit. Obers gingen rond met wijn en bitterballen. Een muzikaal jazzduo zong vrolijke liedjes, voor een poster met de tekst 'Mijn leven is voltooid'.

Via de website van de organisatie Exit International kan iedereen stikstof met toebehoren bestellen - ze verkopen het als een middel om zelf bier mee te brouwen. Voorbeelden lagen in Toms promotie-kraam. 'Max Dog Brewing', staat erop, en een vriendelijke hondenkop. In The Peaceful Pill handbook van Exit staat een handleiding. Stikstof is onzichtbaar bij autopsie. 'Dat is belangrijk als mensen iemand willen helpen te sterven', zei Tom. Zijn overleden vrouw Marie Flemming had ms en kon uiteindelijk alleen haar mond en ogen nog bewegen. Ze was een bekend activiste: omdat Ierland geen euthanasie toestaat procedeerde Marie - tevergeefs - tot aan de Hoge Raad voor hulp bij zelfdoding door haar man.

Bijna overal ter wereld is onze euthanasiewet een ongekende weelde. Toch bestaat er in Nederland alweer onvrede over, ook bij de NVVE zelf. 'Wij zijn nu een beetje jaloers op Canada', zei voorzitter Margo Andriessen. Waar euthanasie door een arts eveneens legaal is, maar hulp bij zelfdoding binnenkort bovendien ook.

In Nederland vindt nu zo'n 45 procent van de ondervraagden dat oude mensen desgewenst ook een zelfdodingsmiddel moeten kunnen krijgen. Maar de commissie-Schnabel adviseerde het kabinet de wet niet te verruimen: de euthanasiewet biedt al ruimte voor hulp door een arts aan oude mensen. Remmende voorsprong, dus.

De afstand tussen de bescheiden Ier Tom Curran en de promotie-kraam van de Nederlandse Coöperatie Laatste Wil was een paar meter, maar ook enorm. Achter de folders stond hier de kerngezonde Jos van Wijk, die later desgewenst zelf een einde aan zijn leven wil kunnen maken. 'Wij willen helemaal van de dokter af.'

NVVE-vrijwilliger.Beeld Margriet Oostveen

Ik stond net te bedenken dat ik Jos van Wijk van haarbos tot vrijetijdskleding een echte babyboomer vond, met al dat luidruchtige zelfbewustzijn, toen hij het zelf ook zei: 'Ik heb in de jaren zestig geleerd wat het is om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Álle babyboomers worden nu lid bij ons.'

Vroeg ik waarom zijn generatie nu weer gelijk moet krijgen, met al die hekel aan regels en autoriteit. Waren het niet precies de wettelijke zorgvuldigheidseisen van de Euthanasiewet die juristen destijds overtuigden? En die ons onze enorme voorsprong gaven op de rest van de wereld? Soms dank je vrijheid juist aan regels, dat is de paradox van de Nederlandse euthanasiepraktijk.

Jos van Wijk zag dit dus anders. Hij was er toch niet voor om anderen in de samenleving te beschermen door op regels te letten? Hij wilde het helemaal zélf bepalen. Punt uit.

Als je er eenmaal op ging letten, waren deze mensen overal. Een dag later, in de wandelgangen, ving ik op hoe een Duitse arts en voorvechter van hulp bij zelfdoding luidkeels tegen een Amerikaan zei: 'Ik ben een árts en ik doe wat ík wil.' De Duitse wet staat hulp bij zelfdoding toe, maar onder strenge voorwaarden. En daar was deze arts 'zó boos' over dat hij, volgens zichzelf althans, het recht had 'tassen vol stikstof' naar mensen te brengen ('Je moet wel voorzichtig zijn, want dat spul explodeert voor je het weet.').

Dus omdat ú boos bent, vroeg ik, hoeft u zich niet aan de wet te houden?

'Ik ben een rebellerend type', zei ook deze arts. 'Ik ben van '68.'

Openingsreceptie Euthanasia.Beeld Margriet Oostveen

Later zei ik tegen NVVE-voorzitter Margo Andriessen dat de rebellerende babyboomers rond euthanasie me, juist als voorstander van zorgvuldig geregelde zelfbeschikking voor oude mensen, knap op de zenuwen beginnen te werken. Laat de gerespecteerde NVVE deze nieuwe ledenaanwas binnenkort de agenda bepalen? Met het risico dat dan iedereen met een autoriteitenallergie maar wat doet en daarna steeds minder mag?

'Daar zou de NVVE niet voor zijn', zei Andriessen, maar ze begreep de vraag. En beloofde dat het zover 'nooit' zal komen. 'De NVVE denkt uitsluitend binnen de wet. Maar laten we wel ergens beginnen die te veranderen. Heel voorzichtig, dát is nog steeds ons pleidooi.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden