Gedrochtelijke eigenbijdrageregeling de nek omgedraaid

Het leed met de eigen bijdragen in het ziekenfonds lijkt definitief geleden. De paarse partijen schaffen ze af. De voorschriften van de Europese Sociale Code hebben mogelijk een belangrijke rol gespeeld bij het nemen van dit besluit....

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

Eigen bijdragen in het ziekenfonds hebben nooit een lang leven gehad. De invoering ervan kende altijd een uiterst moeizaam verloop en achteraf bezien had de hele operatie een hoog kluchtgehalte. De eigen bijdragen die in 1997 van kracht werden en die nu weer worden afgeschaft, vormen op die wetmatigheid geen uitzondering.

Dezelfde paarse partijen, PvdA, D66 en VVD, die de gehate bijdrage van maximaal tweehonderd gulden per jaar invoerden, omdat ze het tijdens de vorige kabinetsperiode niet eens konden worden over een eigen risico, blijken het nu wél eens te zijn over de afschaffing ervan.

Daarbij speelt de ingewikkeldheid van de regeling ongetwijfeld een rol. Op de grondregel dat elke ziekenfondsverzekerde ten hoogste tweehonderd gulden per jaar zou moeten betalen, golden uitzonderingen, maar niet consequent. De regeling was daardoor voor de meeste verzekerden niet te begrijpen en voor de ziekenfondsen ingewikkeld, dus duur, om uit te voeren.

Dat Paars II de gehate regeling nu afschaft, is dus begrijpelijk, maar er lijkt bij dat besluit méér mee te spelen dan alleen het intrekken van een onverdedigbaar stelsel.

Misschien is het bestaan van de Europese Sociale Code wel belangrijker geweest voor de recente afspraak dan de wens om een gedrochtelijke regeling de nek om te draaien. Want die code verbiedt het heffen van eigen bijdragen bij werknemers. Paars I wilde die code mede daarom opzeggen, maar daar stak de Tweede Kamer enkele maanden geleden een stokje voor. Toen al was minister Borst bevreesd voor grote schadeclaims van werknemers die in strijd met de code eigen bijdragen hadden betaald. Dat gevaar is nu bezworen.

Het is ironisch dat de nu ten dode opgeschreven eigenbijdrageregeling méér heeft opgeleverd dan al haar voorgangers; naar schatting 590 miljoen gulden. Dat is wel niet zoveel als de bedoeling was (650 miljoen), maar toch een mooie meevaller. De gehate medicijnknaak uit 1982 en het specialistengeeltje uit 1987 hebben geen cent opgebracht, misschien zelfs alleen maar geld gekost.

Tegenover de opbrengst van 590 miljoen staat echter dat de ziekenfondsen in 1997 100 miljoen hebben gekregen om hun administraties geschikt te maken voor het nieuwe stelsel en voor 1998 60 miljoen. Zo daalde de winst. Om de financiële schade door de eigen bijdragen te beperken, werd bovendien de nominale ziekenfondspremie in 1997 met 110 gulden verlaagd.

Ook dat was een schadepost voor de ziekenfondsen. Het is dus logisch dat Paars II die nominale premie weer met 110 gulden verhoogt op het moment dat de bijdragen verdwijnen.

Of de bijdragen de patiënten hebben afgeremd om naar de dokter of het ziekenhuis te gaan (een van de doelstellingen), is zeer de vraag. Want voor de huisarts hoefde geen bijdrage te worden betaald en hij bepaalt nu juist of iemand verder de medische molen in moet.

Het is onzeker of we ooit zullen weten wat precies het effect is geweest van de bijdragen, omdat het bureau NIVEL, dat dit moest nagaan, nog niet klaar is met zijn onderzoek. Of het eindrapport ooit zal verschijnen, is onduidelijk.

Door het paarse besluit zijn niet alle bijdragen uit het ziekenfonds verdwenen. De bestaande bijdragen voor kraamzorg, ziekenvervoer en hulpmiddelen blijven bestaan, evenals de eigen bijdragen in de AWBZ (onder meer bejaardenzorg en psychiatrie). De verplichte contributie van 55 gulden in de thuiszorg verdwijnt, maar daar staat een premieverhoging van 18 gulden per jaar in de AWBZ tegenover.

Het leed met de eigen bijdragen lijkt definitief geleden. Paars zwijgt in alle toonaarden over de steeds beloofde vervanger van het huidige stelsel, het zogeheten IZA-systeem, waarbij niemand meer aan bijdragen betaalt dan 1 procent van zijn inkomen.

Een andere onzekerheid is wanneer het gewraakte bijdragensysteem nu verdwijnt. De datum van 1 januari 1999 ligt voor de hand, maar of dat wets- en overlegtechnisch te realiseren valt, moet nog blijken.

Jet Bruinsma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden