onderzoekcoronamaatregelen

Gedragsunit RIVM: compenseer zzp’er in corona-isolatie

Mensen die wegens corona in quarantaine of isolatie moeten en daardoor inkomsten mislopen, moeten daarvoor financiële compensatie krijgen. Dat is een van de opvallende suggesties van de corona-gedragsunit van het RIVM, om te zorgen dat mensen zich beter aan hun thuisblijfadviezen houden.

Uit onderzoek blijkt dat mensen het niet erg nauw nemen met eventuele corona-thuisblijfadviezen.Beeld ANP

Ook op andere manieren zou men thuiszitters het leven makkelijker moeten maken. Zo oppert de gedragsunit een hulplijn of een buddy-systeem om mensen die daaraan behoefte hebben door de thuisperiode heen te helpen. Thuisbezorgdienst Picnic overweegt intussen een proef om mensen in isolatie of quarantaine met voorrang van boodschappen te voorzien, bevestigt oprichter Michiel Muller desgevraagd. ‘Want wat is het eerste wat je doet als je te horen krijgt dat je in quarantaine moet? Precies: naar de supermarkt, om levensmiddelen in te slaan.’

RIVM-gedragswetenschapper Marijn de Bruin bepleit dan ook voorlichting om mensen ervan doordringen om voorbereidingen te treffen. ‘We weten allemaal dat er grote kans is dat je de komende maanden in een van de situaties terechtkomt waarvoor het advies geldt om thuis te blijven. Kijk nu dus alvast of je afspraken kunt maken, met buren, familieleden of vrienden: kun jij mijn kinderen naar school brengen, wil jij de hond uitlaten als het zo ver komt?’

Uit zaterdag gepubliceerd onderzoek van het RIVM blijkt dat liefst een op de vijf bevraagde mensen de anderhalve maand daarvoor in een situatie was gekomen waarvoor een thuisblijfadvies geldt. Toch waren de meesten van hen (60 procent) naar buiten geweest.

Zo blijft van de mensen die na GGD-onderzoek te horen krijgen dat ze in nauw contact zijn geweest met een besmet persoon, slechts de helft tien dagen thuis. Reizigers die net terug zijn uit een land met code rood of oranje, gaan zeven op de tien keer gewoon nog de deur uit. En zelfs van de mensen die positief zijn getest op corona, erkent 20 procent niet de hele periode thuis te blijven.

Geen onwil

Alleen is dat geen kwestie van onwil, benadrukt De Bruin. ‘Veruit de meeste mensen nemen de maatregelen serieus. En 90 tot 95 procent zegt absoluut niet iemand te willen besmetten. De mensen die we bevroegen, zeggen vaak: ik moest echt even iets buiten de deur doen, maar ik deed het op een rustig moment, en ik lette goed op dat ik afstand hield. Afwegingen, die best te volgen zijn.’

Alle reden om in een campagne nog eens goed uit te leggen waarom thuisblijven toch echt belangrijk is, denkt De Bruin. ‘Dit zijn maatregelen waarover goed is nagedacht. Thuisblijven bij klachten of een advies van de GGD draagt echt bij aan het tegengaan van het virus. Het is belangrijk om scherper te krijgen: wat levert het op?’

Een compensatie voor zzp’ers en anderen die zonder geld komen te zitten als ze de deur niet uit kunnen, zou daaraan kunnen bijdragen. Van diverse ondernemers en zelfstandigen hoorde de gedragsunit dat ze het thuiszitten niet konden opbrengen, omdat ze werk buiten de deur hebben. De gedragsunit heeft zelf overigens geen officiële adviesfunctie. De tips van de onderzoekers worden komende tijd besproken bij het ministerie voor volksgezondheid, welzijn en sport en het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie, dat over de campagnes gaat.

Geen boetes

Opvallend is dat de gedragsunit niet denkt over boetes of andere vormen van dwang voor mensen die zich niet aan de isolatie of quarantaine houden. Wel zou het kabinet maatregelen kunnen overwegen tegen werkgevers die ‘ondanks goede informatie en voorzieningen toch druk uitoefenen op hun personeel’ om tijdens quarantaine of isolatie te gaan werken, vindt de gedragsunit.

In Nederland zijn momenteel zes situaties waarbij men de deur niet uit mag: als een huisgenoot positief is getest of corona-achtige klachten heeft en nog niet is getest; als men zelf positief is getest of verdachte klachten heeft; als men in een land is geweest met een rood of oranje reisadvies; of als uit GGD-onderzoek blijkt dat men nauw contact heeft gehad met een geïnfecteerd persoon.

 Bij ‘isolatie’ heeft de thuisblijver zelf klachten; bij ‘quarantaine’ gaat het om een voorzorg na contact met een (vermoedelijk) geïnfecteerde.

De gedragsunit raadt aan om vooral de sociale kant te benadrukken. ‘Alleen samen’, is de leuze waarmee de gedragsexperts spelen. ‘Dat sociale aspect gaat hier des te meer op’, zegt De Bruin. ‘We merkten dat mensen die zich wél aan de regels hielden, veel hulp kregen uit de omgeving. En sociaal is ook het doel: je blijft uiteindelijk thuis om te voorkomen dat je anderen besmet.’

Zó gaat de lange weg terug naar normaal er waarschijnlijk uitzien
Het was de week waarin er eindelijk goed nieuws was over corona: een veelbelovend vaccin. Maar denk nu niet dat het land in januari van het slot kan, waarschuwen experts. Welke obstakels staan er zoal in de weg?

Eén overbelast lijntje en de coronazorg in Nederland gaat haperen: dit is de reden
Thuiszorg, verpleeghuis, ziekenhuis: de toestroom aan coronapatiënten zet het hele zorgsysteem onder druk. Het hoeft maar op één plek vast te lopen en overal ontstaan problemen. Drie zorgverleners vertellen over hun worstelingen buiten het ziekenhuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden