Gedisciplineerde plattelandsjongen, vol van idealen

BELASTINGVRIJ maandverband. Uiteindelijk was bijna geen belofte meer te dol voor Yoweri Kaguta Museveni (57) om opnieuw tot president van Uganda te worden gekozen....

Kees Broere

Of eerder nog, voor wie de politieke loopbaan van Museveni in het perspectief van zijn presidentschap beziet. De jongen uit Ankole, in het westen van Uganda, zal hiervan nog niet hebben gedroomd. Zoals zoveel andere Hima-Tutsi's in de streek groeide hij meer op in de wei, tussen de koeien met hun indrukwekkende horens, dan op school tussen de boeken.

Dat veranderde toen hij naar de Tanzaniaanse hoofdstad Dar es Salaam verhuisde. Hij bezocht er tussen 1967 en 1970 niet alleen de universiteit, maar laafde zich er ook aan het links-intellectuele gedachtegoed van jonge Afrikaanse politici uit diverse landen, die voor het socialistische experiment van Julius Nyerere een gouden toekomst zagen.

Het bracht Museveni allereerst naar de bush, in 1981, een jaar nadat Milton Obote, de wrede opvolger van de nog wredere Idi Amin, de verkiezingsoverwinning had afgedwongen. Museveni stichtte, samen met 26 andere soldaten, de Nationale Verzetsbeweging (NRM).

'We keken enorm tegen hem op', vertelt een man die samen met hem gevochten heeft, maar inmiddels geen vriend meer is. 'We liepen door de bush, zonder te weten wat op ons pad zou komen, of wanneer we zelfs maar weer een maaltijd zouden vinden. Museveni ging ons letterlijk en figuurlijk voor. Vervuld van idealen en uiterst gedisciplineerd.'

De NRM kende een tienpunten-programma, waarin democratisering en de strijd tegen corruptie waren opgenomen. In 1986 vochten de soldaten zich de hoofdstad Kampala binnen. Museveni werd de - niet gekozen -president; de wederopbouw van 'de parel van Oost-Afrika' kon beginnen.

'Democratisering' bleek uit te komen op de alleenmacht van 'De Beweging' in een zogeheten geen-partijendemocratie . Uganda, meent Museveni, bedrijft politiek op basis van 'individuele verdienste' en niet op basis van partijen.

'Wij nemen van elk systeem wat goed is voor ons en verwerpen wat slecht is', zo vindt de president. Politieke partijen in Afrika, denkt hij, zullen enkel religieuze en etnische tegenstellingen aanwakkeren, zoals in Uganda eerder onder Amin en Obote gebeurde.

De eerste echte presidentsverkiezingen, vijf jaar geleden, won Museveni met zo'n driekwart van de stemmen. Eerlijk getelde stemmen, zo kan men aannemen. Museveni was voor veel Ugandezen de held die een krachtig begin had gemaakt met de opbouw van een rechtsstaat en het weer op de been krijgen van de economie in een van Afrika's armste landen. Het socialistisch erfgoed had hij eerder, na de val van de Muur, al ingeruild voor zowel de leningen als de dictaten van westerse organisaties als IMF en Wereldbank.

De populariteit van de charismatische Museveni gold en geldt vooral op het platteland. Tegelijkertijd echter heeft hij daar, in het noorden en westen van het land, al jaren te maken met gewapende verzetsbewegingen. De soldaten van 'zijn' UPDF, de Ugandese strijdkrachten, blijken niet in staat het verzet uit te roeien. Tegelijk daarmee is de ontwikkeling van deze gebieden gruwelijk achtergebleven.

De stedelijke middenklasse is een groot deel van het optimisme uit de beginjaren van Museveni kwijtgeraakt.

Juist in de steden heeft Museveni bij deze laatste verkiezingen dan ook de zwaarste tegenstand te duchten gehad. Die kwam met name van zijn vroegere strijdmakker en lijfarts, Kizza Besigye, en van diens vrouw, de even slimme als felle parlementariër Winnie Byanyima, die lange tijd Museveni's minnares is geweest.

De overwinning van Museveni is niet alleen voor hemzelf goed nieuws, maar zeker voor de UPDF-generaals die de afgelopen jaren ook economisch van zijn bewind hebben geprofiteerd.

Dat de verkiezingen uiteindelijk 'gemilitariseerd' raakten, is voor elke Ugandees slecht nieuws en schaadt het imago van zowel de president als zijn land. 'Als het leger was begonnen naar de achtergrond van de Ugandese politiek te verdwijnen', zo schreef de gezaghebbende East African, 'dan zouden deze verkiezingen dat proces wel eens omgekeerd kunnen hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden