Gedicht voor hunkerzielen

Op het 43ste Poetry International Festival werden de dichters flink aan het werk gezet, en werd op de slotavond weer eens duidelijk hoe variabel vertalingen zijn: 17 keer Sappho.

De Griekse komedieschrijvers uit de 4de eeuw voor Christus geloofden niet dat Sappho, inmiddels een paar eeuwen dood, enkel de damesliefde had bezongen. Volgens hen was zij ook getrouwd geweest met een zekere Kerkylos van Andros, vrij te vertalen als 'Lul van het eiland Man'.


Aldus neerlandica Marianne Peereboom in een speciaal aan Sappho gewijd programma op de slotavond van het 43ste Poetry International Festival. Sappho, van wie enkel fragmenten bewaard zijn gebleven, mocht uiteraard niet ontbreken op een festival dat geheel aan 'Het onvoltooide' was gewijd. Ook Paul Claes kreeg de lachers op zijn hand bij zijn bespreking van maar liefst zeventien verschillende vertalingen van een drie regels tellend vers van Sappho: 'Blijven oefenen, Jan Kal.'


Het festivalthema kwam al eerder aan bod in een lezing van literatuurwetenschapper Yra van Dijk over de Franse filosoof Maurice Blanchot. Schrijven is voor hem als 'het cirkelen om een onnoembare, wijkende kern, rond een geheim dat zich niet laat vatten.' In een prachtig filmpje toonde manuscriptenspecialist Dirk Van Hulle aan hoe Samuel Beckett aan het eind van zijn leven worstelde met 'Comment dire', zijn laatste tekst die vooral onvoltooid moest blijven.


Dat Poetry International steeds meer de nadruk is gaan leggen op het vertalen van poëzie, viel dit jaar te zien aan het nieuwe project 'Met Andere Woorden'.


Voorafgaand aan het festival werden poëzieliefhebbers uitgenodigd om werk van festivaldichters te vertalen. Tijdens het festival vonden goed bezochte workshops plaats waarbij de amateurvertalers hun werk konden voorleggen aan hun professionele collega's én aan de dichter zelf.


Hoogtepunt van alle vertaalactiviteiten was het jaarlijks terugkerende programma 'Het juiste woord'. Vertaler Ivo Smits besprak de vertaalproblemen rond het werk van de Japanse dichter Inuo Taguchi, van wie gezegd wordt dat hij 'schrijft voor mensen die gewoonlijk geen poëzie lezen, maar wier zielen er wel naar hunkeren.' Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet lichtten op komisch-kritische wijze hun vertaling van een lang gedicht van de Australische L.K. Holt toe: 'Ze had geen tijd om een kort gedicht te schrijven'.


Op een debat over 'poëzie in conflictgebieden', georganiseerd in samenwerking met het Prins Claus Fonds, spraken zes dichters uit landen als Palestina en Pakistan over vrijheid van meningsuiting en zelfcensuur.


De Armeense dichter Vahe Arsen vertelde dat hij zijn vrienden niets had durven zeggen over zijn reis naar Rotterdam voordat hij zijn visum binnen had.


Cynthia Marangwanda maakte met een op hiphop geïnspireerde voordracht duidelijk dat poëzie in Zimbabwe altijd ergens over moet gaan, het mag nooit poëzie om de poëzie zijn: 'Onze dichtwoorden zijn de kogels die wij schieten.'


Kreeg Poetry International vroeger nog wel eens het verwijt dat het dure vliegtickets betaalt voor dichters die maar één keer een kwartiertje hoefden voor te lezen, dit jaar werden de dichters continu aan het werk gezet. Een vertaalsymposium, een masterclass, interviews, workshops, regelmatig zag je in de gangen van de Rotterdamse Schouwburg dichters rondlopen met een werkschema in de hand op zoek naar de plek waar hij of zij nu weer zijn kunsten moest vertonen.


In diezelfde wandelgangen stonden acht studenten van de Arnhemse toneelschool. Verkleed en op blote voeten vertelden zij één op één prachtige gedichten aan wie bereid was even stil te staan: 'Dan komt mijn vriend terug. Misschien waren de juiste woorden er wel bij./ Kameraadschap. Wonder./ Hoe zuiver waren we toen, voor Rimbaud, voor Blake. Genade. Liefde./ Helpen. Alsjeblieft.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden