nieuws

Gedetailleerd plan voor bijna honderd extra ic-bedden sneuvelde na presentatie op ministerie

Nederland had sinds begin deze maand mogelijk bijna 100 ic-bedden meer tot z’n beschikking kunnen hebben. Daarvoor zouden verpleegkundigen uit het buitenland moeten worden ingezet. Deze extra coronazorg zou worden geconcentreerd in drie ziekenhuizen. Maar een gedetailleerd plan van deze strekking is in september gesneuveld.

Michiel van der Geest en Ton F. van Dijk
Een bed op de corona-afdeling van de intensive care in het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Een bed op de corona-afdeling van de intensive care in het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Het plan werd deze zomer opgesteld door het Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding (LCPS) en de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC). Zowel NVIC-voorman Diederik Gommers als een woordvoerder van het LCPS bevestigt dit. ‘Omdat het idee van geconcentreerde covid-zorg steeds weer terugkwam, wilden wij weten of het überhaupt een mogelijkheid was’, zegt intensivist Piet Melief, chief medical officer bij het LCPS en een van de opstellers. ‘Dit was de zorgvuldige uitwerking ervan. Tot onze verbazing mochten we er niet mee verder.’ Maar volgens het ministerie van VWS was het plan slechts een onderdeel van een groot aantal powerpointpresentaties, en besloot het LCPS zelf dat uitvoering ervan niet mogelijk was.

De top van het LCPS presenteerde het plan, in handen van de Volkskrant, op 17 september aan hoge ambtenaren van het ministerie. Het plan ging uit van maximaal 96 extra ic-bedden (vier cohortafdelingen van 24 bedden) in het calamiteitenhospitaal in Utrecht, en in de deels leegstaande ziekenhuizen Bronovo in Den Haag en het St. Jansdal in Lelystad. De bedden waren bestemd voor coronapatiënten (en eventueel grieppatiënten) zonder ernstige complicaties. ‘Het zou niet de oplossing zijn geweest voor al onze problemen’, erkent Melief, ‘maar het is een significant aantal.’

Voortdurend hoge werkdruk

Dat die extra bedden nodig zouden zijn, voorzag het LCPS in september, omdat kort tevoren de intensivisten en de ic-verpleegkundigen gezamenlijk aangaven dat deze winter maximaal 1.350 ic-bedden in Nederland beschikbaar kunnen zijn – honderden minder dan vorig jaar. Door de voortdurend hoge werkdruk zitten veel verpleegkundigen langdurig ziek thuis of ze hebben hun baan opgezegd. Met bijna honderd extra ic-bedden had de reguliere zorg langer doorgang kunnen vinden en hadden duizenden patiënten extra geholpen kunnen worden. Een coronapatiënt ligt gemiddeld enkele weken op de ic, een patiënt die bijvoorbeeld een hartoperatie heeft ondergaan doorgaans maar één of twee dagen.

Om het personeelstekort op te lossen, moeten buitenlandse ic-verpleegkundigen worden ingevlogen, zo adviseert het LCPS in het plan. Zij kunnen dan werken onder regie van Nederlandse verpleegkundigen die zo efficiënter kunnen worden ingezet. Speciale uitzendbureaus werven de extra verpleegkundigen in bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Spanje. Op Curaçao zijn op het hoogtepunt van de coronagolf Amerikaanse verpleegkundigen ingezet.

Geschatte kosten: 100 euro per uur per verpleegkundige. In Nederland zouden ook gepensioneerde en net uitgestroomde ic-verpleegkundigen zich kunnen melden voor de ic-‘hubs’. ‘Gezien de honorering mag dan ook een robuuste werkhouding worden verwacht’, schrijft de LCPS. Er is ook een gevaar, waarschuwt de organisatie van Ernst Kuipers. ‘Gezien de bezoldiging zal sprake zijn van een aanzuigende werking van ic-personeel uit de reguliere ic-zorg.’ Maar omdat de voorgestelde manier van werken efficiënter is door de inzet van buitenlandse verpleegkundigen, zal het toch leiden tot extra ic-capaciteit, denken de opstellers.

Schoonmaak en vervoer

Het plan is gedetailleerd. Zo rekenen de opstellers uit hoeveel schoonmakers nodig zijn, en geven ze aan hoe het vervoer naar de centrale hubs moet plaatsvinden (met ic-ambulances en helikopters). Cruciaal voor het slagen van het opschalingsplan was dat de hubs beschikbaar zouden zijn op 1 december. Dit gezien de te verwachten druk op de bestaande ziekenhuizen in die maand, zo meldt het LCPS in zijn presentatie. Tenslotte krijgt het ministerie een harde deadline voor het nemen van een formeel besluit: ‘Rekening houdend met rekrutering en scholing van minimaal 2 maanden dient het besluit uiterlijk 1 oktober genomen te worden’.

Het ministerie erkent dat het plan met de ambtelijke top en later met minister De Jonge is besproken, maar zegt tegelijkertijd dat van een voldragen plan geen sprake was en dat het de uitvoering nooit heeft afwezen. Een kleine twee weken na de deadline gaat het ministerie formeel akkoord met de vorming van een werkgroep, maar geeft daarbij volgens direct betrokkenen zoveel eisen mee dat snelle opschaling in de praktijk onuitvoerbaar is. Volgens een van hen zou het een ‘onmogelijke opdracht’ worden, alleen al vanwege de ministeriële eis dat louter Nederlands personeel mocht worden ingezet.

Al sinds het begin van de pandemie gaat het over meer ic-capaciteit en covidziekenhuizen om de zorg te ontlasten. Afgelopen najaar blijkt het ministerie van Volksgezondheid een gedetailleerd voorstel daartoe, met de inzet van buitenlands zorgpersoneel, terzijde te hebben gelegd. Lees onze reconstructie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden