ReportagePaddepoelsterbrug

Gebruikers van de Paddepoelsterbrug zijn het wachten zat: ‘Het voelt alsof ze gewoon van die brug af willen’

Hondenuitlaters bij de plek van de Paddepoelsterbrug. De in 2018 door een aanvaring beschadigde brug is nog steeds niet terug. Er kan geen fiets- of wandelverkeer meer oversteken.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De Paddepoelsterbrug vormde een belangrijke praktische en mentale verbinding tussen Groninger Stad en Ommeland. Maar sinds de brug een jaar geleden door een bedieningsfout werd geramd, is er nog geen zicht op hereniging. ‘Rijkswaterstaat geeft alleen om schepen.’

‘Een bocht? Dat kanaal is kaarsrecht!’ Hoongelach stijgt op in de volgepakte oude boerenschuur naast Café Hammingh in Garnwerd. Op begrip hoeft waarnemend hoofdingenieur-directeur Mieke Attema van Rijkswaterstaat Noord-Nederland vanavond niet te rekenen. Toch houdt ze vol. ‘De zichtlijnen zijn lastig voor schippers. De oude brug komt niet meer terug.’

Twee overzijden die elkaar, vrij naar Martinus Nijhoff, plots vermijden. Dat is wat rest van de Paddepoelsterbrug over het Van Starkenborghkanaal. Voor binnenvaarttankers als de Nikki staan alle seinen op groen. Maar fietsers worden met gele borden omgeleid. 

De fiets- en voetgangersbrug verbond de stad Groningen met het noordelijke Ommeland. Tot de brug op 26 september 2018 werd geramd door een binnenvaartschip. Door een bedieningsfout, bleek later. En dat steekt, zegt Stephan Bauman (53) van het actiecomité Brug T’rug. Hij woont met zijn vrouw Baudien en dochter van 19 op enkele honderden meters van de voormalige brug, aan de noordkant van het kanaal.

‘Ons gevoel is: ze willen eigenlijk gewoon van die brug af.’ Op bewakingscamerabeelden was te zien hoe de draaibrug, die te vroeg sloot, knapte. ‘Aanvankelijk dachten we: de schade valt mee, die wordt gewoon gerepareerd. Maar er gebeurde niks en er gebeurt nog steeds niks.’

Snelweg onder de vaarwegen

Enkele jaren geleden werd het beheer van de vaarweg door de provincie overgedaan aan Rijkswaterstaat, vertelt Bauman. ‘Rijkswaterstaat geeft alleen om schepen, niet om mensen. Elke brug is hen er een te veel. Ondertussen zijn wij afgesneden.’

Rijkswaterstaat wil de hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl, waar het Van Starkenborghkanaal onderdeel van is, opwaarderen tot Klasse 5a: ‘de snelweg onder de vaarwegen’. Belangrijk voor de economie, ook die van regio, zegt waarnemend hoofdingenieur-directeur Attema. Jaarlijks passeren er 13 duizend beroepsvaartschepen. En dan is een brug een obstakel.

Opzet, is de suggestie die tijdens de informatieavond in Garnwerd in de nok hangt. Niemand zegt het hardop. ‘Maar het kwam Rijkswaterstaat bepaald niet slecht uit’, zegt Stephan Bauman.

Repareren van de oude brug zou ‘herstel van een onveilige situatie zijn’, zegt Attema. Het is een optelsom, zegt ze: het smalle kanaal, de grote schepen, de lage brug, het slechte zicht. ‘Het is niet zomaar een schipper of een brugwachter die zit te slapen.’

Die veiligheid wordt er met de haren bijgesleept, vindt Stephan Bauman. In eerdere rapporten werd nooit over een onveilige situatie gerept. ‘Er wordt geschermd met ongelukken en bijna-ongelukken. Maar de enige ongelukken die zijn gebeurd, kwamen door bedieningsfouten onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat zelf.’

Zes kilometer omfietsen

Volgens Bauman ziet Rijkswaterstaat over het hoofd dat juist de nu noodzakelijke omleidingen onveiligheid  veroorzaken. De schattingen lopen uiteen, maar dagelijks passeren 400 tot 850 fietsers de brug. ‘En dat zijn vooral onze kinderen’, zegt Natasja Bennink uit Ezinge. 

Ze ergert zich zichtbaar als Attema beweert dat meeste mensen nu slechts vijf minuten moeten omfietsen. De route van haar 17-jarige dochter Djûke, die in Groningen school gaat, is zes kilometer langer. ‘Zelfs op haar e-bike is dat een ontzettend eind om.’ Over onveiliger en drukkere wegen bovendien. ‘Vorige week had ze een aanrijding.’

De langere en onveiliger routes hebben nog een neveneffect, zegt Femke Hemelaar uit Feerwerd. ‘Ik ben juist in dit dorp gaan wonen om op de fiets naar Groningen te kunnen. Ik vind het vreselijk, maar nu ga ik zeker in de winter vaker met de auto.’

Mentale verbinding 

Dat is de praktische kant van de zaak. De Paddepoelsterbrug is ook een mentale verbinding, zegt Stephan Bauman. Een connectie tussen de Groningse twee-eenheid: stad en ommeland. Een route die tweeduizend jaar oud is bovendien. Het Pieterpad loopt eroverheen. ‘Ik moet haast dagelijks verdwaalde wandelaars helpen.’

‘Er is een gat geslagen in een cultuur-historische verbinding’, verwoordt een inspreker het tijdens de informatieavond in Garnwerd. Had toenmalig commissaris van de koningin in Groningen en naamgever van het kanaal Edzard Tjarda van Starkenborgh zelf niet laten vastleggen dat de brug er ‘ten eeuwigen dage’ zou blijven?

Waar de kapotte brug oevers verdeelt, verbindt het de Groninger politiek. In een brief riepen 150 raads- en statenleden uit 41 fracties van drie Groningse gemeenten en de provincie minister Van Nieuwenhuizen snel duidelijkheid te verschaffen over de terugkomst van de brug.

Zo geniet de bescheiden brug inmiddels landelijke aandacht. Vorige week werd in de Tweede Kamer zelfs een motie aangenomen om voor maart 2020 een plan te hebben voor een tijdelijke oplossing. Maar Attema houdt vol dat de tijdelijke fiets- en voetgangersbrug met trappen er pas eind 2021 zal liggen. Voor een definitieve oplossing, in 2024, liggen drie alternatieven op tafel. Een vaste fietsburg van 9,10 meter hoog. Een beweegbare fietsbrug op 5,50 meter. ‘Of geen brug.’

Onverteerbaar

En dat is voor bewoners van het achterland onverteerbaar. In Garnwerd voert Rijkswaterstaat een verloren woordenstrijd. De mensen zijn ‘onvoldoende meegenomen’, klinkt het. Er zijn ‘risico-inschattingen’, en komt een ‘variantenstudie’, een ‘plan van aanpak’ én een ‘maatschappelijke kosten-baten-analyse’. Het belang van de omwonenden? Daarvoor bestaat de mogelijkheid van ‘zienswijzen als bijlage bij de verkenning’. 

Deze zaal wil maar een ding: de brug terug, en vlug een beetje. Maar de enige concrete toezegging vanavond is dat er een nieuwsbrief komt. Natasja Bennink uit Ezinge ziet er nu al tegen op dat haar 10-jarige dochter volgend jaar ook naar de middelbare school in de stad moet. ‘Niemand twijfelt over het belang van de brug’, verzucht Baudien Bauman. ‘Behalve Rijkswaterstaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden