Gebruik van zelftest voor kanker of nierfalen afgeraden

Zeventien van de twintig testen om zelf onder meer prostaat- en darmkanker en nierfalen op te sporen, voldoen niet aan wettelijke richtlijnen.

Van onze verslaggever Broer Scholtens

Er komen steeds meer testen op de markt waarmee bloed, urine, ontlasting of speeksel thuis te onderzoeken is, zonder tussenkomst van arts of laboratorium. De Gezondheidsraad heeft twintig testen tegen het licht gehouden. Deze zijn te koop bij apotheek, drogist en via internet. In het geval van de Niercheck wordt de test aangeboden door de Nierstichting.

De raad heeft de testen op elf criteria getoetst. Deze worden genoemd in een Europese richtlijn. Het gaat onder meer om de betrouwbaarheid van de test, de bruikbaarheid door leken, de informatie in de bijsluiter en om het risico dat een meetresultaat verkeerd wordt geïnterpreteerd.

Drie testen voldoen volgens de raad. Twee daarvan worden gebruikt in het kader van de behandeling van een aandoening. Het gaat om de glucosetest die diabetespatiënten gebruiken. Ook de bloedtest voor patiënten met stollingsmedicatie is bruikbaar. Eén test voor niet-patiënten voldoet, een thuistest om baarmoederhalskanker vroegtijdig op te sporen.

Het overgrote deel van de testen scoort onder de maat. Zoals de prostaatkankertest waarmee het eiwit PSA in het bloed wordt gemeten. Een te hoge waarde kan wijzen op kanker, maar vaak ook niet, blijkt uit onderzoek. Iets vergelijkbaars geldt voor een veel verkochte doe-het-zelftest op darmkanker.

De raad serveert ook de Niercheck af, een test die de Nierstichting naar meer dan 1,2 miljoen Nederlanders op aanvraag heeft gestuurd. Thuisgebruik van die urinetest is niet waterdicht.

Eenvijfde van de Niercheck-gebruikers testte positief, terwijl uit onderzoek blijkt dat maar 0,6 procent van de mensen een ernstige nieraandoening heeft. Omdat deze test – drie verkleurende wattenstaafjes – thuis verkeerd wordt afgelezen, denkt de raad.

De raad bekeek ook vijf genetische testen naar onder meer erfelijke aanleg voor coeliakie (gluten-intolerantie), lactosetolerantie en osteoporose. De vijf scoren slecht op alle elf gehanteerde criteria, stelt de Gezondheidsraad.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden