Gebruik de kracht van gamen in het onderwijs

Het onderwijs kan nog heel wat leren van het vermogen tot zelfontwikkeling dat gaming biedt.

Ferry Haan maakt zich, als leraar en econoom, zorgen over scholieren die veel gamen. Te veel aandacht en tijd gaat zo verloren, stelt hij. Als game-ontwikkelaar besef ik ook dat games een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefenen. Dat men er verslaafd aan raakt, komt voor, maar moeten we het daarom beperken of verbieden? Gaan we dan ook Facebook, snapchat, mobiel bellen en internetgebruik inperken?

De populariteit van games heeft ook in Nederland voor een succesvolle en bloeiende industrie gezorgd. Onlangs is de Nederlandse game Ridiculous Fishing door Apple tot beste app van 2013 uitgeroepen, maar ook zien we dat er steeds meer games in het onderwijs, de zorg en het bedrijfsleven worden gebruikt. Gamification is een duidelijke trend in alle sectoren.

Ik zie gaming dan ook als een nieuw vakgebied waarin we jongeren kunnen bereiken en stimuleren. Haan ziet terecht in dat jongeren enorm veel tijd spenderen aan games en dat dit ten koste gaat van andere activiteiten, maar hij waardeert niet dat gamen ook past bij multi- tasking en de digitale flexibiliteit die de moderne tijd vraagt.

Interactief omgaan met digitale media is een basiseis voor de samenleving van morgen, anders dan leren tennissen. Spelen is een natuurlijk onderdeel van de ontwikkeling van een kind, nodig voor het ontwikkelen van de eigen identiteit en de toekomstige rol in de samenleving. Waar scholen inderdaad ingericht zijn om vaardigheden en kennis over te dragen en vaak de eigenheid van de leerling (laten) maskeren, bieden games een andere insteek.

Wat spelen in de breedste zin van het woord biedt, is een kans om in de spreekwoordelijke magische kring te stappen en een nieuwe identiteit aan te nemen, namelijk die van speler. Binnen deze veilige omgeving kan de speler los van consequenties experimenteren, zichzelf verbeteren en fouten maken, iets wat in de echte wereld met afnemende privacy steeds moeilijker wordt.

De game-industrie heeft dit gekoppeld aan een ongekende onderdompeling (immersie) waardoor spelers enorm kunnen opgaan in een virtuele identiteit en er kennis en vaardigheden mee verwerven. De speler moet niet alleen de regels van het spel snappen, hij wordt ook gebombardeerd met logische uitdagingen die opgelost dienen te worden.

Daarbij pikt hij ook sociale vaardigheden op. Identiek aan sport gaat het niet alleen om fysieke vaardigheden, maar ook om teamwerk, hoe om te gaan met regels en scheidsrechters, hoe om te gaan met verlies en succes. Door te spelen, leren we ons staande te houden in een veranderende wereld vol met sociale conventies, regels en routes naar succes. Dat overdaad schaadt, is duidelijk, maar dat geldt ook voor sport, televisie en internet.

In relatie tot het schoolgedrag en het niet conformeren aan de normen van het systeem van de zogenoemde verslaafde leerlingen kan men het succes van gaming ook anders zien. Ons onderwijssysteem faalt blijkbaar om op eenzelfde manier als games het vermogen tot zelfontwikkeling aan te spreken. Onze scholen kunnen simpelweg niet concurreren met de ongekende groei en persoonlijke avonturen die gaming kan bieden.

Waarom leren over de Zilvervloot en Admiraal de Ruyter als ik diezelfde middag nog de gehele Engelse vloot naar de zeebodem kan jagen (Assassin's Creed, Black Flag). Waarom leren over de Griekse Oudheid als ik vanavond in de huid van de Griekse god van de oorlog kan kruipen en de Olympus kan bestormen (God of War). Waarom zou ik willen leren over de maatschappij en economie als ik kan beslissen over de toekomst van duizenden in mijn eigen stad (SimCity).

De zorg die Ferry Haan uitspreekt, lossen we niet op met verboden en regels, door te proberen de geest in de fles te stoppen, maar wel door te proberen om die kracht, de prikkeling van de fantasie die gaming biedt aan te wenden voor iets anders dan entertainment. Op dit moment wordt dan ook een nieuw vakgebied gecreëerd waarbij onderwijs, academici en game-ontwikkelaars samenkomen om dit spelend leren te vatten in tastbare en verantwoorde producten. Als game-ontwikkelaar denk ik dat we als game-industrie niet op zoek zijn naar een virtueel pretpark in het onderwijs, maar naar verantwoord gebruik van games en technologie.

Ferry Haan zou eens met eigen ogen moeten zien hoe een vmbo-leerling met taalachterstand in eigen tempo door middel van een game de leerstof tot zich neemt, of wanneer diezelfde vmbo-groep niet met de pauzebel het lokaal uitstormt, maar gewoon doorspeelt met de lesstof. Dan zal hij direct begrijpen waarom de leden van de Nederlandse gamesindustrie zo gedreven zijn in de verdediging van hun vakgebied.

In een cultuurlandschap waarin games nu al niet zijn weg te denken in de strijd om de aandacht van de jongere generatie, is het ook de taak van de media om een genuanceerd beeld over games te brengen.

De Nederlandse gamesindustrie worstelt zichzelf nu naar boven (zonder noemenswaardige steun van de overheid!), met name omdat we een alternatief willen bieden voor een stortvloed van buitenlandse games en producten met alternatieven die zijn toegespitst op bijvoorbeeld het Nederlandse onderwijs. Een opvatting waarbij games worden gelijkgetrokken met alcohol- en tabaksverslaving draagt dan ook niet bij aan een gebalanceerde discussie over het gamen.

Voor die ouders die zich zorgen maken over de spellen die hun kinderen spelen een advies. Ga naast ze zitten, pak de controller, iPad of joystick op en probeer samen te ervaren wat de aantrekkingskracht is. Dat geeft een kijk op wat het kind bezighoudt en zo kunt u samen beslissen welk game wel of niet geschikt is.

Dus bemoeit u zich vooral wel met het spelgedrag van uw kind, niet elk spel is geschikt voor elk kind. Er zijn wel degelijk gevaren in een wereld waarin de virtuele identiteit van het kind zo gemakkelijk wordt geprojecteerd in het echte leven. Dat heeft weinig te maken met het spelplezier zelf, maar wel met hoe de digitale technologie ons dagelijkse leven steeds meer bepaalt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden