Gebrek

JEAN-PIERRE GEELEN

De grootste fout die mensen kunnen maken, is denken dat mensen met een beperking slecht zijn in orde en structuur', sprak Johnny de Mol de kijker toe. Zo bezien valt het nog wel mee met de mensheid. Maar hij bedoelde het natuurlijk goed in zijn nieuwe reeks SynDROOM. Daarin trekt hij - opnieuw - op met verstandelijk gehandicapten en helpt ze met 'het realiseren van hun ultieme droom of ambitie'.

Donderdag was het Frida, 32 en een IQ van 65, die veel in haar leven op orde had. Alleen: ze kan geen cupcakes maken. Slechte zaak voor de bakkerij waar ze werkt. Johnny riep hulp in: Rudolf van Veen, tv-kok en cupcakekoning. Die kwam er binnen een half uurtje aan, en zo kwam natuurlijk alles nog goed.

Aardige televisie, maar ook een schaamteloze kopie van een ander programma: Niks te gek!, elke zondagmiddag bij de NTR. Daarin maakt presentator Johan Overdevest ook al dromen waar van geestelijk gehandicapten. Onlangs trok hij op met de jongen Tom. Die hield van koken, maar moet vanwege zijn syndroom van Prader-Willi een streng dieet volgen. Er was nog meer aan de hand met Tom, maar daarover wilde hij niet praten. Hij wilde koken met een topchef. Robert Kranenborg werd gebeld, die kwam er snel aan, en zo kwam natuurlijk alles nog goed.

De gretigheid waarmee televisie zich de laatste jaren op de geestelijk beperkte, en andere zeldzame afwijkingen heeft gestort, begint wat verdacht te worden. De bedoelingen zijn zonder twijfel (hoewel?) goed, maar sinds Paul de Leeuw in de jaren negentig het pad effende door met Downers evenveel te dollen als met ieder ander, heeft tv ook een markt ontdekt. Emotainment waarop de Goede Bedoelingen de misschien wel minder goede bedoelingen van de kermisexploitanten overspoelen.

De zee raakt wat vol. BNN zond tien jaar geleden de soap Slettenbakken uit, gespeeld door Downers. In The undateables slaan gehandicapten deze weken aan het daten. Tussendoor was er Upside Down (EO), waarin jongens met het syndroom van Down halen fratsen uithalen met BN'ers. De Mol maakte al twee reeksen Down met Johnny. En er was de draak Downisty, een wekelijkse DWDD-soap met louter zwakbegaafden, waarbij de kijker geacht werd te doen alsof er niets aan de hand was.

De kunst zit in de presentator, die zowel de sympathie van zijn hoofdpersonen moet winnen als de verstandelijke kijker overtuigen van enige oprechtheid. Johan Overdeveste kan dat. Maar hij heeft een handicap: Niks te gek! is te voorgekookt. Gebeurtenissen en emoties ogen net wat minder spontaan dan bedoeld. Ook is Overdeveste nog te bevoogdend.

Kookfanaat Tom zocht een ruimte om te koken met Kranenborg. Dat lukte. Overdeveste klopte hem op de schouder: 'Goed gedaan, gast. Zelf gedaan!' Tom glunderde, maar het succesje was duidelijk voorgeproduceerd. De vertedering was gewekt, maar evengoed stond hier een zwakbegaafde voor gek.

Binnen alle beperkingen en bedenkingen tegen het genre is SynDROOM de winnaar. Het gaat dieper dan Niks te gek!, mede door gesprekjes van De Mol met ouders en anderen over zijn kandidaten. Het echte geheim schuilt in zijn volstrekt ontspannen, naturelle omgang. Hij is niet bevoogdend of paternalistisch, maar staat op volkomen gelijke voet.

Donderdag proefde hij cupcakes van Frida. Onomwonden: 'Mooi is anders. Ik vind ze ook niet heel lelijk.' Na een hap: 'Beetje zoet. Tikkeltje droog. Ik heb weleens betere cupcakes gegeten.'

Het blijft industrie, maar in SynDROOM valt geen gebrek te bespeuren.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden