'Gebreken Fyra waren te verhelpen'

De Italiaanse Fyra-treinen van AnsaldoBreda waren bij levering nog niet gereed om de fabriek te verlaten. Wel was het mogelijk geweest om de gebreken aan de flitstreinen te verhelpen en ze alsnog in dienst te nemen op de hogesnelheidslijn.

Tinus Jonkers verschijnt voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Beeld anp

De problemen met de Italiaanse Fyra-treinen waren bij aanvang van de dienstregeling bekend bij de NS. Alle problemen leken technisch oplosbaar, maar het gitzwarte beeld dat de topman van de Belgische spoorwegen op een persconferentie schetste over de treinen gooide roet in het eten. Hierdoor ontstond een situatie waarin het voor de NS publicitair bijna onmogelijk was langer vast te houden aan de Italiaanse treinen.

Dit bleek tijdens de achtste dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. De commissie verhoorde maandag twee kwaliteitsinspecteurs en de voormalig projectmanager Fyra, die namens de Nederlandse en Belgische spoorwegen toezicht hielden op de treinenbouw.

Uit de verhoren doemt het beeld op van een Italiaanse treinenbouwer die zich weinig aantrekt van deadlines en een opdrachtgever die niet bij machte is de leverancier tot spoed te manen. Zo bleken de boeteclausules in het koopcontract die vertraginen moesten voorkomen weinig effectief. Projectmanager Fyra Rick de Leeuw: 'Toen duidelijk werd dat AnsaldoBreda op het maximale boetebedrag zat, was dit middel uitgewerkt.'

Fyra-verhoren

Hier leest u de reconstructie van het Fyra-debacle: wat weten we al, en op welke vragen moet de enquête nog antwoord geven?

Gebrek aan vakmanschap

De NS ontving tijdens de bouw van de treinen wekelijks rapportages van kwaliteitsinspecteur Tinus Jonkers van Lloyd's Register Europe. Jonkers wees de NS en AnsaldoBreda keer op keer op fouten bij de assemblage van het materieel. 'Het ontwerp van de treinen deugde', aldus Jonkers, 'het was het gebrek aan vakmanschap van de monteurs van AnsaldoBreda dat maakte dat problemen niet werden opgelost.'

Zelf had Jonkers weinig middelen tot zijn beschikking om de problemen te verhelpen. 'Onze taak was inspecteren, constateren en rapporteren', aldus de inspecteur. Het was vervolgens aan de Ierse NS-dochter NSFSC de brievenbusfirma van de NS die om fiscale redenen eigenaar is van het materieel om de problemen het hoofd te bieden.

Toneelstukje

Tot zijn ongenoegen constateerde Jonkers hoe de Italianen, tijdens werkbezoeken van de NS, 'een toneelstukje opvoerden' om de indruk te wekken dat er hard werd gewerkt in de fabriek. 'Personeel droeg dan plots helmen en witte handschoenen en het was veel drukker in de fabriek.'

Toen de treinen vanuit Italië naar Nederland werden overgebracht, kampten ze nog met honderden mankementen. De Italianen beloofden de treinen in Amsterdam verder op orde te brengen, de NS stemde hierin toe. 'Het was mijns inziens beter geweest de treinen nog niet naar Amsterdam over te brengen', zei Jonkers. 'Dan voelt de fabrikant een hogere druk.'

Ook De Leeuw achtte het beter de problemen met de treinen in Italië op te lossen, maar de Ierse NS-dochter stond onder druk van NS-dochter HSA de treinen snel te leveren. De HSA belast met de exploitatie van de hogesnelheidslijn stond in 2012 op haar beurt onder druk van politiek en media om nu eindelijk een echte hogesnelheidsverbinding op de peperdure hogesnelheidslijn tot stand te brengen. Het flitsproject liep toen al vijf jaar achter op schema.

De Leeuw heeft zijn superieuren geïnformeerd over de mogelijke risico's van het voortijdig in gebruik nemen van de treinen. De risico's werden door HSA aanvaard.

De treinen hebben in Nederland en België nog geen veertig dagen dienst gedaan. Zowel Jonkers als De Leeuw achtten het mogelijk de Italiaanse treinen alsnog binnen afzienbare tijd gerepareerd te krijgen. De mannen betreuren het dat de treinen naar de fabriek in Italië zijn teruggestuurd. Jonkers: 'Ik ben acht jaar van mijn leven betrokken geweest bij deze treinen. Dan is het jammer ze nooit door het Nederlandse landschap te zien rijden.'

Gebreken en mankementen Beeld Volkskrant
Mankementen en gebreken Beeld Volkskrant
Gebreken en mankementen Beeld Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden