NIEUWSBrexit-deal

Gebrek aan laatste woord in Brexit-deal wekt wrevel Tweede Kamer: ‘Totaal bizar’

De Brexit-deal is ook in Den Haag met opluchting onthaald, maar over de manier waarop de deal is gesloten was de Tweede Kamer maandag niet te spreken. ‘Totaal bizar’ en ‘buitengewoon karig’ noemden partijen de grote tijdsdruk en het gebrek aan formele inspraak voor de nationale parlementen.

Djoeke Adimi (Ministerie van Buitenlandse Zaken), Inge Pondman (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit), Thomas Beukers (Ministerie van Buitenlandse Zaken) en Jochem Wiers (Hoofd van de Taskforce Brexit bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken) in de Troelstrazaal tijdens een technische briefing over de Brexit-deal.  Beeld ANP
Djoeke Adimi (Ministerie van Buitenlandse Zaken), Inge Pondman (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit), Thomas Beukers (Ministerie van Buitenlandse Zaken) en Jochem Wiers (Hoofd van de Taskforce Brexit bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken) in de Troelstrazaal tijdens een technische briefing over de Brexit-deal.Beeld ANP

‘Vergaderen voor Piet Snot’, vond SP-Kamerlid Renske Leijten het. Een groot deel van haar collega’s kon zich maandag goed vinden in die typering van het debat over de Brexit-deal. Terwijl via de media jubelende berichten doorkwamen uit Brussel, waar de EU-ambassadeurs ’s middags het handelsakkoord goedkeurden, moest het debat in Den Haag nog beginnen.

Een vreemde volgorde, maar de instemming van het Nederlandse parlement was dan ook niet nodig. Op voorspraak van de Europese Commissie vindt de besluitvorming over de Brexit-deal volledig plaats in Brussel. Maandag gaven de ambassadeurs de aftrap, dinsdag volgt de Europese Raad (met daarin de regeringsleiders van de 27 lidstaten), woensdag het Britse Lagerhuis. De deal treedt dan voorlopig in werking. Voor een definitief akkoord moet alleen het Europees Parlement de tekst voor maart 2021 goedkeuren.

Het Nederlands parlement speelt in dat proces geen rol. Een afgewogen oordeel hadden de Kamerleden vóór de Brexitdeadline van 1 januari hoe dan ook niet kunnen vellen, want het Brexitakkoord telt een indrukwekkende 1.250 pagina's. Een gebrek aan democratische controle, oordeelde de Kamer van links tot rechts. En dat bij zó’n ingrijpend verdrag.

Bizarre vertoning

‘Dit is niet de manier waarop wij proberen wetgeving zorgvuldig te behandelen’, oordeelde CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Leijten was iets minder genuanceerd. ‘Een totaal bizarre vertoning.’ Dat één lidstaat zich van Brussel losmaakt, zei de SP’er, mag er niet toe leiden dat de Unie voor de achterblijvers juist autoritairder wordt.

Ook minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken vond de gang van zaken ‘heel ongemakkelijk’. Maar: het kon niet anders. Als het handelsverdrag naar alle nationale parlementen was gestuurd, had het niet voorlopig in werking kunnen treden. De wetgeving van sommige lidstaten staat dat in de weg. Met een harde Brexit – en alle consequenties voor Nederlandse vissers en bloementelers – als gevolg.

Blok verzekerde de Kamer dat hier geen precedent wordt geschapen. Het gaat om een eenmalige noodoplossing geboren uit tijdsnood, geen definitieve overheveling van macht naar Brussel. Hij overtuigde de Kamer niet. ‘Wat gebeurt er als wij morgen of overmorgen hier iets ontdekken waar we absoluut heel veel last van hebben?’, vroeg Omtzigt. ‘Ik stel vast dat ik vandaag niet trots ben op mezelf, op de wijze waarop ik dit stuk wetgeving heb kunnen doorlopen.’

‘Hard gelag voor vissers’

Zorgen waren er in de Kamer over de gevolgen voor de Nederlandse vissers. Zij mogen de komende jaren 25 procent minder vis vangen in Britse wateren. ‘Een hard gelag’, vond onder meer Stieneke van der Graaf (CU). Blok beloofde zijn ‘volle inzet’ om een evenredige vergoeding voor de Nederlandse vissers te regelen. In het eisen van een terugkeer van de pulsvisserij als genoegdoening, een voorstel van VVD’er André Bosman, zag hij weinig.

Ondanks alle bezwaren overheerste de opluchting over het afwenden van een No-Deal-Brexit. Slechts één partij zag in de voltooide Brexit een aanmoediging voor een Nederlandse Alleingang. De Britten zijn ‘hét bewijs dat we als Nederland prima zonder de EU kunnen’, vond PVV-Kamerlid Emiel van Dijk. Zij hebben hun vrijheid terugveroverd op ‘de machtswellustige eurocraten’, ondanks hun ‘smerige politieke spelletjes’.

Forum voor Democratie, de andere voorvechter van een Nexit, was niet bij het debat aanwezig.

Lees ook:

Ondanks de ‘deal’ gelden vanaf 1 januari talloze nieuwe regels voor de export naar Groot-Brittannië. Rijkswaterstaat zegt ‘uitstekend voorbereid’ te zijn om kilometerslange verkeersinfarcten te voorkomen. ‘Maar overlast zal er zijn, dat weten omwonenden ook.’

De financiële gevolgen van de Brexit moeten nog blijken. De belangenorganisaties van Nederlandse vissers, dienstverleners en de land- en tuinbouw voorzien nog veel onderhandelingen, en hopen verder het beste van deze ‘nieuwe start’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden